Cơ chế, chính sách đặc thù: “Điểm tựa” để Hải Phòng phát huy vai trò động lực phát triển

Việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù tạo điều kiện để Hải Phòng phát triển bứt phá mạnh mẽ, trở thành động lực của cả nước.

Trong ảnh: Đường Võ Nguyên Giáp quận Lê Chân kết nối phố cổ với khu đô thị mới.

Yêu cầu tất yếu từ thực tiễn

Hải Phòng từ lâu đã được coi là một trung tâm kinh tế lớn của miền Bắc, là “đầu tàu” của vùng duyên hải Bắc bộ; cũng là địa phương luôn đi đầu về đổi mới, sáng tạo của cả nước; rất nổi tiếng với những cán bộ luôn dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sẵn sàng khai phá và thực hiện những ý tưởng mới mẻ. Vì vậy, khi nghiên cứu, xây dựng, ban hành Nghị quyết 45, Bộ Chính trị đã xác định rất rõ các mục tiêu rất cao cho Hải Phòng và đi kèm theo đó là giao Chính phủ, Quốc hội ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Hải Phòng, tạo điều kiện để Hải Phòng hiện thực hóa Nghị quyết 45, tạo sức bật vươn lên phát triển mạnh mẽ xứng tầm thành phố hàng đầu châu Á.

Như thế, đây cũng là tư duy rất mới để phát triển theo hướng phát huy tiềm năng, thế mạnh của Hải Phòng. Điều thành phố mong muốn là được Trung ương ban hành cơ chế, chính sách chứ không phải là “xin tiền”. Trước đó, Quốc hội đã ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và đang phát huy tác dụng rất tốt, là động lực để các địa phương này phát triển. Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Lệ cho biết, sau gần 4 năm thực hiện Nghị quyết 54 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù đối với thành phố Hồ Chí Minh đã giúp thành phố chủ động hơn ở một số lĩnh vực. Cụ thể, thành phố chủ động quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10ha trở lên phù hợp với quy hoạch cho 32 dự án và quyết định chủ trương đầu tư 5 dự án nhóm A sử dụng ngân sách thành phố; áp dụng thí điểm tăng mức thuế hoặc thuế suất đối với một số hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường. Đặc biệt, UBND quận, huyện đã được thực hiện 28 nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND thành phố ở các lĩnh vực kinh tế, ngân sách, dự án giao thông, văn hóa xã hội, khoa học và nội vụ... Ngoài ra, chính sách thu nhập tăng thêm đối với cán bộ, công chức, viên chức cũng đã tạo không khí làm việc tốt hơn, góp phần để thành phố giữ chân được nhân tài trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Theo Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, việc Quốc hội xem xét ban hành Nghị quyết cho phép thực hiện thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An và Thừa Thiên Huế không chỉ vì các địa phương mà còn vì mục tiêu chung của quốc gia. Kết quả thí điểm hiệu quả sẽ được tổng kết, đánh giá và đưa trở thành cơ chế, chính sách chung cho cả nước và từ đó tiếp tục phát triển lên chuẩn cao hơn nữa. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng nhấn mạnh chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước: với những địa phương có tiềm năng, có khả năng phát triển trở thành đầu tàu, động lực thì có cơ chế, chính sách mạnh mẽ hơn để tạo điều kiện thúc đẩy phát triển, đồng thời tạo tác động lan tỏa cho các địa phương khác, cho cả nước.

Tăng quyền tự chủ, dỡ bỏ những ràng buộc để phát triển

Theo đề xuất của Chính phủ, Hải Phòng sẽ được hưởng 8 cơ chế chính sách đặc thù theo hướng tăng quyền tự chủ, dỡ bỏ những ràng buộc để phát triển. Cụ thể, HĐND thành phố được quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa 2 vụ trở lên với quy mô dưới 500 ha phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền quyết định. Trên cơ sở đồ án quy hoạch xây dựng khu chức năng, quy hoạch đô thị thành phố Hải Phòng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thủ tướng Chính phủ quyết định việc phân cấp cho UBND thành phố Hải Phòng thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung xây dựng khu chức năng, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung đô thị theo trình tự, thủ tục do Thủ tướng Chính phủ quy định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.

Về tài chính - ngân sách nhà nước, theo đề xuất, hằng năm, ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách thành phố không quá 70% số tăng thu ngân sách Trung ương. Cùng với đó, HĐND thành phố được quyết định áp dụng trên địa bàn thành phố phí, lệ phí chưa được quy định trong Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí; điều chỉnh mức hoặc tỷ lệ thu phí, lệ phí đã được cấp có thẩm quyền quyết định đối với các loại phí, lệ phí được quy định trong danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí, trừ án phí, lệ phí Tòa án. Thành phố được vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức khác trong nước và từ nguồn vay nước ngoài của Chính phủ về cho thành phố vay lại với tổng mức dư nợ vay không vượt quá 60% số thu ngân sách thành phố được hưởng theo phân cấp.

Về thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức, thành phố Hải Phòng thực hiện cơ chế tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương theo quy định, được chi thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan chính quyền, Đảng, đoàn thể do thành phố quản lý theo hiệu quả công việc với mức không quá 0,8 lần quỹ lương cơ bản. Mức thu nhập cho các chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt của thành phố do HĐND thành phố quy định.

Có thể nói, đây là những cơ chế, chính sách mang tính đặc thù, rất quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển, tháo gỡ nhiều rào cản. Trong đó, tăng quyền chủ động cho thành phố được quyết định một số vấn đề về đất đai, quy hoạch (trước đây phải chờ, xin ý kiến Trung ương với rất nhiều thủ tục và mất rất nhiều thời gian) sẽ giúp tăng sức hấp dẫn cho Hải Phòng trong thu hút đầu tư và thực hiện các dự án lớn. Cũng như vậy, các cơ chế về tài chính, ngân sách là cơ sở để thành phố huy động mạnh mẽ các nguồn lực, tăng thu ngân sách, từ đó đầu tư phát triển và chăm lo đời sống cho cán bộ công chức, viên chức và nhân dân; thu hút nhân tài.

Dự kiến, kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 15 sẽ xem xét, thông qua nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng cùng các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên- Huế vào ngày 12-11. Người dân thành phố Hải Phòng đang rất mong chờ và tin tưởng nghị quyết sẽ được thông qua, sớm đi vào cuộc sống, mang lại cho Hải Phòng khí thế mới, động lực mới để phát triển nhanh và đột phá./.

Với thành phố Hải Phòng, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nêu rõ, đây là địa phương nằm trong tam giác phát triển của phía Bắc, một trong những cực tăng trưởng của phía Bắc, có những bứt phá mạnh mẽ trong thời gian gần đây cả về tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách, kết cấu hạ tầng, xây dựng nông thôn mới… Nhu cầu phát triển của Hải Phòng rất lớn. Tầm nhìn của Hải Phòng đến năm 2045 không chỉ là cực tăng trưởng nữa mà trở thành động lực tăng trưởng của khu vực và cả nước; phấn đấu là một trong những địa phương hoàn thành sớm nhất mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trở thành thành phố tầm cỡ trong khu vực. Do đó, việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Hải Phòng là yêu cầu, đòi hỏi từ thực tiễn, không chỉ vì Hải Phòng mà vì cả vùng, cả nước.