(HPĐT)- Người lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội ai cũng muốn có đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội để sau này hưởng lương hưu. Tuy nhiên, từ khi Luật Bảo hiểm xã hội 2014 có hiệu lực thi hành, tình trạng nhận trợ cấp một lần tăng nhanh. Theo số liệu thống kê, tính từ năm 2014 đến nay, có 3,7 triệu người rút bảo hiểm xã hội một lần. Nguyên nhân được cho là nhiều quy định của luật chưa hấp dẫn được người lao động tham gia như có trường hợp người lao động đủ tuổi đời để nghỉ hưu thì thời gian làm việc không đủ, hoặc đủ điều kiện thời gian thì điều kiện tuổi đời chưa đủ…, khiến nhiều người không chờ đến tuổi nghỉ hưu để nhận đầy đủ chế độ.
Từ năm 2020 đến nay, trong bối cảnh người lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19, tình trạng mất việc làm ngày càng diễn ra phổ biến. Theo khảo sát của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ thực hiện vào đầu tháng 8-2021 đối với hơn 69 nghìn người lao động, có đến 62% đang bị mất việc làm, cuộc sống đang gặp rất nhiều khó khăn kể từ khi làn sóng dịch COVID-19 thứ tư bùng phát cuối tháng 4-2021 đến nay. Do vậy, khoản tiền bảo hiểm xã hội một lần được nhiều người lao động xem như là “phao cứu sinh” trong hoàn cảnh khó khăn. Bất chấp những thiệt thòi khi người lao động hưởng chế độ trợ cấp một lần sẽ mất đi lương hưu, mất bảo hiểm y tế, mất sự bảo đảm khi về già… Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng số lượng người nhận bảo hiểm xã hội một lần ngày càng tăng cao là do thu nhập, đời sống của công nhân lao động còn quá khó khăn. Trong khi đó, tuổi nghề của công nhân lao động ngày càng trẻ hóa. Người lao động không có tích lũy nên khi phải nghỉ việc, hầu hết họ lựa chọn hưởng bảo hiểm xã hội một lần để có một khoản tiền lo cho sinh hoạt trước mắt. Vì thế, để giảm tình trạng người lao động nhận bảo hiểm xã hội một lần, quan trọng nhất là phải thu hẹp được khoảng cách về thu nhập giữa các nhóm lao động. Về lâu dài, cần giải pháp để người lao động có thu nhập đủ sống và tích lũy để khi họ buộc phải dừng công việc sẽ có tiền duy trì cuộc sống, lúc đó sẽ giảm tình trạng rút bảo hiểm xã hội một lần.
Đồng thời, sửa đổi điều kiện chế độ hưởng hưu trí theo hướng người lao động dễ tiếp cận hơn. Về bản chất, số tiền người lao động đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội là tiền trích ra từ lương hằng tháng của họ. Quỹ bảo hiểm xã hội chỉ là cơ quan quản lý, giữ hộ tiền cho người lao động. Nên chăng, chỉ để người lao động rút một phần trong quỹ bảo hiểm mà họ đóng, còn số tiền bảo hiểm xã hội doanh nghiệp đóng cho người lao động thì giữ lại cho người lao động hưởng hưu trí, để họ vẫn nằm trong hệ thống bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội để giảm thời gian đóng mức tối thiểu từ 20 năm xuống 15 năm và tiến tới có thể là 10 năm, bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng công bằng, bình đẳng, phát triển bền vững, hướng tới hình thành văn hóa an sinh cho người lao động./.
QUANG HUY
