Tổng thống Nga V.Pu-tin và Tổng thống Mỹ Đ.Trăm gặp chớp nhoáng bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Việt Nam. Ảnh: AFP
Nếu diễn ra, cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới sẽ là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo Nga-Mỹ có một cuộc gặp "trực diện" chính thức theo đúng nghĩa kể từ khi quan hệ giữa hai nước rơi xuống mức thấp nhất trong lịch sử liên quan tới cuộc xung đột ở U-crai-na.
Theo thông báo từ Nhà Trắng, cuộc gặp giữa Tổng thống Trăm và người đồng cấp Nga có thể diễn ra tại Hen-xinh-ki (Phần Lan) hoặc Viên (Áo) sau hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ngày 11 và 12-7 ở Brúc-xen (Bỉ). Chương trình nghị sự dự kiến bao trùm "hàng loạt vấn đề", trong đó có cuộc chiến ở Xy-ri và tình hình tại U-crai-na. Lần cuối cùng hai nhà lãnh đạo Mỹ, Nga gặp nhau là hồi tháng 11-2017 tại Việt Nam bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC).
Thỏa thuận về việc tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga đạt được trong bối cảnh căng thẳng giữa Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn nói riêng và phương Tây nói chung đang gia tăng. Trong nhiều năm qua, mối quan hệ song phương giữa Mỹ và Nga luôn bị phủ bóng đen do những bất đồng liên quan tới cuộc chiến ở Xy-ri, xung đột tại miền Đông U-crai-na và việc bán đảo Crưm sáp nhập trở lại Nga, cũng như những cáo buộc Nga can thiệp cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 và vụ cựu điệp viên người Nga Xéc-gây Scơ-ri-pan bị đầu độc tại Anh.
Tổng thống Pu-tin chia sẻ chuyến thăm của ông Bôn-tơn tới Mát-xcơ-va làm dấy lên hy vọng rằng ít nhất hai bên có thể có bước đi đầu hướng tới khôi phục mối quan hệ toàn diện. Bản thân nhà lãnh đạo Nga lâu nay nhiều lần khẳng định Nga không tìm kiếm sự đối đầu với Mỹ và sẵn sàng thảo luận những biện pháp nhằm "khôi phục các mối quan hệ toàn diện dựa trên sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau".
Về phần mình, Tổng thống Trăm cũng bày tỏ lạc quan khi cho rằng nhìn chung các cuộc gặp đều có thể mang đến những điều tốt đẹp và tích cực. Trong khi đó, ông Bôn-tơn - vốn được biết đến là người có quan điểm cứng rắn đối với Nga, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại, cho rằng đây là biện pháp hữu ích cho hai nước nói riêng và sự ổn định của thế giới nói chung. Ông đánh giá sự tiếp xúc trực tiếp giữa hai tổng thống là vô cùng quan trọng và hoàn toàn nằm trong lợi ích quốc gia của Mỹ.
Trước thông tin về khả năng diễn ra cuộc gặp giữa Tổng thống Trăm và người đồng cấp Pu-tin, giới chức cấp cao trong Bộ Ngoại giao Mỹ thừa nhận, về mặt lý thuyết, một cuộc đối thoại trực tiếp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Nga có thể giúp tháo gỡ những khác biệt lâu nay về vấn đề U-crai-na, Xy-ri và an ninh mạng trong các cuộc bầu cử nước ngoài. Ông Giôn Hép-xtơ), chuyên gia về Nga thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga có thể đem lại lợi ích, ít nhất là tạo ra thêm một đầu mối liên lạc trong bối cảnh cuộc chiến ở Xy-ri hiện nay.
Tuy nhiên, đó là trong trường hợp cả Mỹ và Nga đều đạt được mục đích của riêng mình với những nhượng bộ từ cả hai phía. Giới quan sát nhận định Tổng thống Pu-tin khó có khả năng đưa ra những nhượng bộ quan trọng trong một số vấn đề, khiến Oa-sinh-tơn khó có cớ tìm cách nới lỏng trừng phạt. Một số chuyên gia cũng hoài nghi về khả năng hai bên đạt được một kết quả có thể hướng tới những tiến triển thực chất. Ngay trong chính giới Mỹ cũng xuất hiện một số ý kiến lo ngại về khả năng Tổng thống Trăm sẽ rời cuộc gặp với một thỏa thuận kèm theo những nhượng bộ "cho không biếu không" đối với nhà lãnh đạo Nga. Ông Trăm vốn đang phải đối mặt với sự phản đối từ đội ngũ trợ lý cấp cao và giới ngoại giao chung quanh cuộc gặp với ông Pu-tin.
Mặc dù được đánh giá là sẽ khó tạo ra bước đột phá, song cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga mang ý nghĩa biểu tượng về nỗ lực hướng tới cải thiện quan hệ giữa hai quốc gia đối đầu này. Không loại trừ khả năng hai bên sẽ đạt được những thỏa thuận để mở ra hướng giải quyết những vấn đề quốc tế nóng cần sự phối hợp của hai cường quốc có ảnh hưởng hàng đầu thế giới này, như thỏa thuận về giảm căng thẳng tại Xy-ri mà hai nhà lãnh đạo nhất trí trong cuộc gặp chớp nhoáng vài phút ở Việt Nam tháng 11 năm ngoái. Bởi vậy, cuộc gặp này, nếu diễn ra, rõ ràng là cơ hội tốt đẹp cho quan hệ hai nước cũng như cho hòa bình và ổn định trên thế giới.
PHAN AN
