Con nước Gành Hào

Minh họa: Đặng Tiến

HPCT

Gành Hào ơi! Nửa đêm ai hát lên câu hoài lang

Vầng trăng nghiêng xuống in trên vạt rừng tràm

Xề u xế u liu phạn

Dây tơ đàn kìm buông thiết tha…

Đêm nào cũng vậy, trăng lên là giọng ca ngọt lịm lại cất lên trên dòng sông ào ào hòa vào những nhánh khác đổ ra vịnh Thái Lan. Càng về khuya, nước sông càng đầy, sóng càng mạnh tưởng như có thể xô lở mấy bờ đất, làm bật gốc mấy cây tràm, cây đước mọc trên mé sông. Con sông Gành Hào quằn mình qua mấy cuộc chuyển di của đất trời, của con người. Sông vẫn mênh mông chở bao người lênh đênh. Có người xem sông chỉ đơn giản là đôi bờ đầy nước rồi ra sức kéo sạch cá tôm của dòng Gành Hào, có người lại nghĩ sông Gành Hào là máu thịt, là tâm hồn của mình. Họ đem lòng yêu sông, gắn bó trọn một cuộc đời với con sông này. Như chị.

Chị vẫn thường hát bài "Đêm Gành Hào nhớ điệu hoài lang", bài hát mà chị yêu thích từ cái "thuở thanh xuân, trăng Gành Hào tròn như chiếc gương", cho đến khi "tóc pha sương", chị "tiếc một vầng trăng" nhưng chưa bao giờ chị xa Gành Hào, bỏ từng lớp sóng.

Con sông xuôi dọc đời người. Chị từng đi qua bao nhiêu dòng sông rộng để rồi sau cùng chị chọn sông Gành Hào làm bến đỗ. Trên chiếc ghe tròng trành, hai người ngồi quay mặt vào nhau là chật ních, chị đã sống không biết bao nhiêu mùa trăng. Mỗi lần trăng soi trên dòng Gành Hào chị lại cắt một lọn tóc, quấn lại rồi vắt lên mui ghe. Đến bây giờ không biết là bao nhiêu lọn. Tóc thì làm sao mà đếm xuể. Chị đành để vậy. Dẫu sao ngày xưa người ta yêu chị cũng chỉ vì mái tóc chị dài thoảng mùi hoa chanh hoa khế. Tóc chị mau dài lắm, thoáng đã nửa lưng, chị phải búi lên một lọn sau gáy, đội cái nón lá xùm xụp rồi chèo ghe từ năm này qua tháng nọ trên sông Gành Hào, đêm đêm chị lại hát cái bài nghe thiết tha mà buồn như trái bần trôi.

Tôi không biết chị chèo ghe trên dòng sông này tự hồi nào nhưng từ thuở tôi theo mẹ về ở một xóm nhỏ bên dòng sông Gành Hào tôi đã thấy chị.

Những đêm nước lớn tôi thường ra bờ sông ngồi nhìn mung lung, nhớ về cái quãng thời gian ở miền quê rêu gió. Tôi gặp chị đang neo ghe, không biết chị đang giặt đồ hay rửa chén mà lom khom ở sau lái, tiếng khỏa nước bì bõm. Tôi dặng hắng khẽ. Chị giật mình ngó lên nhìn tôi, mỉm cười thay cho lời chào rồi lại tiếp tục công việc của mình. Dần dần tôi quen chị, lần đầu bước xuống ghe chị tôi đã giật mình vì chị không già nua như tôi tưởng tượng trong những đêm trăng. Chị còn trẻ lắm, tóc chị mượt, da dẻ chị cũng mịn không giống những người phơi nắng phơi sương. Chị đang ngồi thêu, trên khung thêu là nửa bông hồng dang dở. Mấy ngón tay của chị lướt thật nhẹ trên tấm vải trắng căng phẳng. Lúc này tôi mới được nhìn kỹ khuôn mặt của chị. Chị đẹp lắm, có điều mắt chị hơi buồn. Hình như ẩn sâu trong đó là cả những nỗi niềm dai dẳng. Những đêm trên sông Gành Hào vắng câu hát của chị, tôi thấy lòng mình cứ trống vắng làm sao. Thoảng tôi lại chạy ra hàng ba, ngó nghiêng, mẹ tôi hỏi mày kiếm gì ngoài đó mà ngó mong, trông ngóng hoài vậy. Tôi trở vào. Bỏ lại sau lưng màu trăng loang loáng trên mặt sông. Chắc đêm ấy chị bệnh. Bữa trước tôi thấy chị ho sụt sùi, chị ngồi thêu áo gối, tôi nằm bên chị. Tiếng hát im bặt khiến dòng sông cũng buồn tênh, hiu hắt. Những xuôi ngược, nổi chìm vẫn liên tục trên dòng sông này, nhưng có chị thì dòng sông sẽ rộn rã, vui tươi hơn.

Chị đã đi qua không biết bao nhiêu dòng sông để rồi sau cùng chị cũng trở về Gành Hào. Tôi hỏi để làm gì, chị cười bảo chị ở đây để tìm, tìm từ ngày này qua tháng nọ, tìm đến bao giờ thấy được mới thôi. Mà chị tìm ai trên dòng Gành Hào đầy vơi con nước này? Tìm ai mà hơn nửa đời người bộn bề vẫn khát khao tìm kiếm? Biết tôi thắc mắc nhưng không dám hỏi, chị nói liền một mạch. Hình như tôi chính là người duy nhất để chị tin tưởng mà tâm sự. Ở chốn sông nước này chị cũng đâu biết tâm sự cùng ai, buồn thì chị giấu trong lòng đêm chị mang ra sông rồi thả trôi theo từng cánh sóng.

- Huy còn nhỏ quá nên chưa hiểu được nỗi buồn của chị. Chừng Huy lớn lên một chút, Huy sẽ hiểu người đàn bà bôn ba trên sông để đi tìm vợ cho người mình thương đau xót cỡ nào.

Tôi ngạc nhiên, bật người ngồi dậy. Mắt chị tôi ngấn nước, long lanh như nước sông Gành Hào dưới trăng đêm tĩnh mịch.

- Trời! Tìm vợ cho người mình thương? Mình thương người ta sao còn đi tìm vợ cho người ta hả chị?

Chị đặt khung thêu xuống, luồn vội cái kim vào bông hồng đỏ sắp thêu xong cánh bông cuối cùng. Chị nhìn ra mũi ghe. Ngoài kia mênh mang sóng cuộn dài trong đêm đen. Gió mát đến lạnh buốt cả sống lưng. Trăng ngả nghiêng trước mũi chiếc ghe cũ kỹ của chị.

Cũng chỉ vì chị thương người đàn ông mỗi đêm trăng bơi xuồng dọc con sông Gành Hào để câu cá, soi tôm, nên chị lênh đênh mãi trên dòng Gành Hào ngày này qua tháng nọ. Một đêm chị nghe chiếc ghe trập trũng nước, chị ngó ra xem thì thấy một người đàn ông đang ngồi hút thuốc. Trời đang lạnh. Mấy hôm nay gió về, sông đêm buốt giá. Chiếc ghe của người đàn ông không có mui nên gió cứ thỏa sức lồng lộng, xem chừng một lát nữa thôi anh ta sẽ bị trúng gió mất. Chị nói khẽ:

- Anh gì ơi, nửa đêm đi soi tôm không sợ trúng gió sao? Trời lạnh gần chết!

- Được con nước lớn nên đi soi. Nhưng nảy giờ có dính được bao nhiêu đâu.

- Thôi anh vô mui tui ngồi, tui pha cho ấm trà, rồi hút thuốc cho đỡ lạnh. Ngoài đó lạnh lắm!

Ban đầu anh tỏ vẻ ngại ngần, đến khi chị nói "Tui đàn bà con gái chứ tui ở có mình ên à. Tui - người tốt!" rồi cười hề hề thì anh lập tức cập sát ghe chị bước qua. Trong chiếc ghe gọn gàng, sạch sẽ có một khoảng chị trải chiếu, giăng mùng ngủ, một khoảng trống chị để bình trà, hai cái tách, anh ngồi ngó mặt ra sông uống trà rít thuốc chứ nửa đêm ngồi đấu mặt với người đàn bà giữa cảnh sông nước lạnh lẽo này thì… mắc cỡ dữ lắm.

Kể từ lần đó, đêm nào anh cũng đi soi tôm. Con sông Gành Hào tôm cá nhiều dữ lắm, soi một đêm cũng bộn. Và hầu như đêm nào anh cũng tìm chiếc ghe của người đàn bà vì giận chuyện anh em tranh giành đất đai quên cả tình thâm nên đành sống đời nước sông gạo chợ. Trên chiếc ghe cũ, không biết từ bao giờ họ đã trở thành nhân tình của nhau. Dưới ánh trăng vàng, anh biết được đôi ba ngón đàn tranh, chị ngồi hát bài "Đêm Gành Hào nhớ điệu hoài lang" trong không gian sông nước lành lạnh thoang thoảng hương tràm, hương đước, cả hương phù sa của con sông theo dòng đêm ngày đổ ra Vịnh Thái Lan ầm ầm sóng. Chị quyết định neo ghe lại Gành Hào. Con sông này như một dấu ấn sâu đậm trong cuộc đời cơ cực của chị. Trên dòng sông, chị từng có những ngày hạnh phúc bên anh, từng có những đêm buông câu hát. Càng về khuya, sông Gành Hào càng tĩnh vắng. Tiếng hát, tiếng đàn của họ văng vẳng tận một khúc sông xa.

Một sớm mai đầy nắng, có người phụ nữ tìm đến ghe của chị. Người phụ nữ theo mấy đêm mà biết chồng mình tranh thủ những đêm đi câu để đến với người phụ nữ khác trong chiếc ghe chật hẹp. Người phụ nữ không đến để la ó, chỉ đến để cầu chị trả chồng. Chị rớt nước mắt. Chị ngồi trước mũi ghe nhìn người phụ nữ ấy cho đến bóng người chèo xuồng khuất xa dần. Nắng xập xòe trên bến vắng.

- Phụ nữ tụi mình khổ quá! Chị nói với người ấy như vậy khi chị ta ngồi trên mũi ghe của chị, quệt nước mắt. Người phụ nữ biết mình không thể cột được chân chồng ở lại nhà, khi lòng anh ta cứ hướng về chiếc ghe của chị với tiếng hát trong veo, với ngón đàn mướt rượt. Chị ngồi trong mui ghe vừa thêu vừa trò chuyện với người phụ nữ đi đòi chồng. Lạ thiệt, xưa nay người ta chỉ đòi tiền đòi bạc, hoặc đòi gạo, đòi tấm, ai đời lại đi đòi chồng bao giờ? Mà chồng thì làm sao có chuyện vay mượn để mà đòi, mà trả.

Chị thương người phụ nữ đứt ruột. Chị tự trách mình vô tình làm ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình của người kia. Chị nào có biết người đàn ông đàn cho mình hát mỗi đêm đã có vợ con. Chị - chỉ đơn giản là người phụ nữ cô đơn mang trong lòng khao khát được yêu và hạnh phúc. Đàn ông đi ghe đã khổ. Phụ nữ đi ghe một mình lại càng khổ hơn gấp trăm lần. Bởi vậy, chị cần một vòng tay đủ rộng để chị ngã vào. Chị cần người để che chở cuộc đời của chị. Và trong một phút con tim rung động chị vô tình ngã vào vòng tay của người đàn ông ấy...

Chị không biết rằng lần đầu người phụ nữ ngồi trước mũi ghe chị nói chuyện, nước mắt rớt vào sông…cũng là lần cuối chị được gặp. Anh nói với chị vợ anh đã rời khỏi Gành Hào cùng với đứa nhỏ. Từ đó, anh cũng không quay trở lại chiếc ghe của chị thêm lần nào nữa. Chị ngồi thêu nhưng lòng chị không hướng vào mũi kim, tay chị bị kim đâm chảy máu thấm vào cánh hoa hồng đang dở dang như duyên tình của chị. Chị thả cây đàn xuống bến sông, tự dặn lòng từ đây sẽ không ghé lại khúc sông này lần nào nữa dù chị cứ mải miết xuôi ngược trên dòng Gành Hào.

Trên dòng sông này, đi tới đâu chị cũng hỏi tung tích của người phụ nữ có vết sẹo nhỏ ở trên má trái. Vết sẹo đó, trong mắt chị, không hề làm cho khuôn mặt của người ấy trở nên xấu đi mà trở thành điểm nhớ thân thương trong tâm trí của chị. Chị vẫn đi tìm người phụ nữ dắt theo đứa nhỏ, bao giờ tìm thấy thì chị sẽ đưa người phụ nữ ấy và đứa nhỏ trả về cho anh...

Chị nói với tôi lúc tôi ở gần bên chị:

- Vậy đó em, bao giờ tìm được vợ cho người ta chị sẽ rời khỏi Gành Hào. Chị vẫn mong những nỗ lực của mình sẽ có kết quả.

Tự dưng mắt tôi cay.

Tự dưng tôi mong người phụ nữ trong câu chuyện của chị không xuất hiện để chị cứ mãi ở lại dòng Gành Hào này. Với tôi!.