Công bố danh mục ao, đầm, hồ không được phép san lấp: Giải pháp thiết thực bảo vệ môi trường

Hồ Sen (quận Lê Chân) là một trong 92 hồ trong danh mục không được san lấp Ảnh: TRUNG KIÊN

Hầu hết hồ, đầm, ao bị thu hẹp

Hồ Đầm Huyện (còn gọi hồ Cây Na) ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền vốn là hồ điều hòa, hồ sinh thái thoát nước cho nhiều khu dân cư, do Công ty TNHH MTV thoát nước Hải Phòng quản lý. Hồ Đầm Huyện trước đây có diện tích hơn 54,6 nghìn m2 nhưng nay chỉ còn khoảng 20 nghìn m2. Diện tích bị thu hẹp, kéo theo đó tình trạng ngập lụt ở khu vực này gia tăng. Theo phản ánh của nhân dân ở các ngõ 384, 420 phố Lạch Tray, sau mỗi trận mưa, bão, phần lớn khu dân cư quanh hồ đều ngập nước vì toàn bộ nước mưa từ khu vực chung quanh chảy qua đường Lạch Tray, qua ngõ 384 vào hồ; trong khi diện tích bị thu hẹp, dung tích chứa nước của hồ có hạn, nên nước dềnh lên nhà dân.

Đây là một trong số nhiều hồ bị xâm phạm lấn chiếm thời gian qua. Theo kết quả khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện 90/92 hồ, ao, đầm trong danh mục nói trên có diện tích còn lại chỉ bằng 1/2, 1/3 so với trước. Như hồ Rế (huyện An Dương) diện tích hiện còn 50 nghìn m2, trước đây là 135 nghìn m2. Tương tự, đầm Cầu ở các thôn Mức Sở, xã Phục Lễ (huyện Thủy Nguyên) hiện chỉ còn diện tích hơn 343 nghìn m2, bằng 1/3 so với trước đây. Quá trình đô thị hóa khiến nhiều ao hồ bị san lấp, bê tông hóa nên khi mưa lớn kéo dài, nước không có chỗ tiêu thoát sẽ tích tụ tạo ra những điểm ngập úng.

Theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, hồ hình thành tự nhiên có chức năng điều hòa nguồn nước, tạo cảnh quan. Vì thế, không nên vì lợi ích trước mắt mà lấp hồ, bởi hệ quả của việc này sẽ gây biến động của thiên nhiên ngay lập tức như ngập lụt, ô nhiễm, giảm lượng nước ngầm đột ngột. Quá trình bê tông hoá diễn ra quá nhanh, bề mặt đất đai bị che phủ, san lấp ao, hồ khiến hệ thống thoát nước bị đình trệ, dẫn tới tình trạng "mưa là ngập".

Cần giải pháp quản lý, bảo vệ phù hợp

Từ thực tế này, ngày 10- 6-2021, Bộ Tài nguyên và Môi trường có văn bản 3129/BTNMT-TNN đề nghị UBND các tỉnh, thành phố, ban, ngành khẩn trương rà soát, lập danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp để phê duyệt, công bố. Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Chu Thanh Lương,việc phê duyệt danh mục ao, hồ, đầm không được san lấp với các biện pháp quản lý chặt chẽ sẽ giúp giảm nguy cơ ô nhiễm chất lượng nguồn nước, ô nhiễm môi trường chung quanh; tăng hiệu quả tiêu thoát nước, phòng, chống ngập lụt vào mùa mưa, bảo đảm an toàn trong cung cấp nước cho sinh hoạt và các mục đích sử dụng nước thiết yếu khi xảy ra hạn hán vào mùa khô. Bên cạnh đó, nhiều ao, hồ, đầm trong khu dân cư sẽ góp phần tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp, bảo vệ môi trường sống trước tác động của biến đổi khí hậu và phục vụ mục đích phát triển du lịch, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Thực hiện Công văn 3129/ BTNMT-TNN, UBND thành phố chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường rà soát, xác lập danh sách những hồ, ao, đầm không được san lấp.

Theo quyết định phê duyệt, toàn thành phố có 92 hồ, ao, đầm không được san lấp tại 12 quận, huyện. Trong đó, huyện Thủy Nguyên có nhiều nhất với 35 ao, đầm, hồ; huyện Cát Hải có 13 hồ; huyện Tiên Lãng 12 hồ, đầm. Tại khu vực nội thành, quận Kiến An có nhiều nhất với 8 hồ, ao, đầm không được san lấp; tiếp đến là quận Hồng Bàng 5 hồ, các quận Lê Chân và Ngô Quyền có 4 hồ. Vấn đề đặt ra, cùng với việc lập danh mục, cần có giải pháp quản lý, thực hiện quy định hiệu quả. Hiện, có nhiều đơn vị tham gia quản lý các hồ, ao, đầm, gồm: UBND quận, các phường; Công ty CP công trình công cộng và xây dựng Hải Phòng, Công ty TNHH MTV thoát nước Hải Phòng, Chi nhánh cấp nước Cát Bà thuộc Công ty CP cấp nước Hải Phòng, Ban quản lý Vườn quốc gia Cát Bà... Đáng lưu ý, nhiều ao, đầm, hồ thuộc quỹ đất công ích do UBND cấp xã quản lý. Vị trí ao đầm nằm xen kẹp trong khu dân cư nên việc quản lý phức tạp; nhiều vụ việc xâm lấn, san lấp trái phép chậm được phát hiện.

 Thực tế này đặt ra yêu cầu Sở Tài nguyên và Môi trường khẩn trương số hóa dữ liệu về các ao, đầm trong danh mục không được san lấp, xác định rõ cả về diện tích, mốc giới, trên cơ sở này bàn giao các địa phương, đơn vị có biện pháp quản lý hiệu quả, chặt chẽ. Cùng với đó, Sở Tài nguyên và Môi trường với chức năng tham mưu giúp UBND thành phố quản lý về đất đai, tài nguyên nước... tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra việc thực hiện quyết định của UBND thành phố về danh mục các ao, đầm, hồ không được san lấp. Qua đó, có biện pháp xử lý với những đơn vị, địa phương được giao quản lý trực tiếp nhưng thực hiện chưa nghiêm, để xảy ra sai phạm; đồng thời yêu cầu tổ chức, cá nhân vi phạm phải khôi phục hiện trạng ban đầu, góp phần ngăn chặn tình trạng đầm, ao, hồ bị san lấp, lấn chiếm thu hẹp diện tích.