Công nghệ giải bài toán vận hành đô thị

Tháo gỡ bằng công nghệ

Cùng với quá trình đô thị hóa và mở rộng không gian phát triển, thành phố đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực vận hành hạ tầng, dịch vụ đô thị. Giám sát, cảnh báo ngập lụt, tổ chức giao thông, quản lý dữ liệu, điều hành hạ tầng… cần những giải pháp linh hoạt, chính xác, có khả năng ứng dụng thực tế.

Từ yêu cầu đó, nhóm nghiên cứu Trường Đại học Hải Dương mang đến Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo thành phố Hải Phòng năm 2026” dự án “Hệ thống giám sát ngập lụt và điều khiển trạm bơm tự động thời gian thực”.

Trưởng nhóm nghiên cứu và phát triển Lương Thế Dũng, Chủ nhiệm dự án, cho biết nhóm xác định 3 điểm nghẽn trong ứng phó ngập đô thị: cảnh báo còn độ trễ; bản đồ phổ thông chưa phản ánh độ sâu ngập; việc vận hành một số trạm bơm còn phụ thuộc con người.

Giải pháp tích hợp cảm biến, IoT, AI và tự động hóa thành chuỗi từ giám sát, cảnh báo đến điều hành. Cảm biến siêu âm đo mực nước, truyền dữ liệu qua LoRa, Mesh hoặc 4G về hệ thống trung tâm.

Thuật toán hỗ trợ loại bỏ dao động giả do phương tiện di chuyển qua điểm ngập, dự báo sớm và lựa chọn tuyến đường tránh khu vực ngập sâu. Khi mực nước vượt ngưỡng, hệ thống tự động kích hoạt máy bơm và tắt khi nước rút.

Mô hình thử nghiệm gồm 2 trạm quan trắc, kết nối với bộ điều khiển, rơ-le máy bơm và bảng điều khiển trung tâm. Theo nhóm nghiên cứu, chi phí sản xuất một trạm thấp hơn 1/3 so với thiết bị ngoại nhập, hướng tới thí điểm 10 trạm tại các nút giao thường xuyên ngập và khu công nghiệp.

Không chỉ đô thị, quá trình công nghiệp hóa, phát triển cảng biển và logistics cũng mở ra nhu cầu lớn đối với các giải pháp công nghệ mới.

Theo thầy giáo Lê Đức Thuận, Trưởng bộ môn Kinh tế, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Hải Phòng, 2 dự án của trường tham gia vòng bán kết Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo thành phố Hải Phòng năm 2026” gồm Factory Vision AI và dự án thu gom rác thông minh.

Trong đó, Factory Vision AI ứng dụng AI, thị giác máy tính và IoT để giám sát an toàn trong nhà máy, từ kiểm tra sử dụng thiết bị bảo hộ, khu vực nguy hiểm đến phát hiện cháy, khói, rò rỉ, theo dõi xe nâng và máy móc. Giải pháp có thể tận dụng hệ thống camera IP sẵn có, giảm chi phí đầu tư, đồng thời phân tích dữ liệu theo thời gian thực, cảnh báo nguy cơ và tổng hợp báo cáo phục vụ quản lý.

Ở lĩnh vực cảng biển và logistics, các giải pháp tập trung vào những khâu như quản lý vận tải, depot container, điều phối cảng, dự báo ùn tắc, tối ưu bãi container và quản trị chuỗi logistics. Công ty CP Hợp tác và Phát triển Happy Ecotech đưa ra 4 nhóm giải pháp về đô thị thông minh, văn thư số, an toàn thông tin và vận hành cảng biển, logistics thông minh.

Thị trường lớn từ nhu cầu vận hành

Quy mô đô thị, công nghiệp và cảng biển đang tạo thị trường lớn cho các giải pháp tối ưu vận hành. 9 tháng năm 2026, so với cùng kỳ, sản lượng hàng hóa qua cảng của thành phố đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8%; doanh thu vận tải, kho bãi, dịch vụ hỗ trợ vận tải, bưu chính và chuyển phát ước đạt 153.367 tỷ đồng, tăng 20,3%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,23%.

Quy mô hoạt động càng lớn, yêu cầu vận hành càng cao. Hàng hóa qua cảng cần được điều phối chính xác, sản xuất phải bảo đảm an toàn và sử dụng hiệu quả nguồn lực, trong khi đô thị cần khả năng giám sát, phản ứng nhanh hơn.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Lê Lương Thịnh cho biết, cùng với quy mô kinh tế ngày càng lớn, thành phố đặt ra nhiều bài toán quản trị thực tế cần giải pháp mới. Công nghệ phải góp phần rút ngắn thời gian, giảm chi phí trong cảng và logistics, giúp khu công nghiệp, doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, đáp ứng yêu cầu xanh; nâng cao chất lượng hạ tầng, dịch vụ đô thị theo hướng tiện ích, an toàn, minh bạch.

Vì vậy, yêu cầu đối với các ý tưởng khởi nghiệp là khả năng giải quyết vấn đề thực tế, phù hợp nhu cầu thị trường, có mô hình công nghệ, tài chính khả thi và khả năng mở rộng. Để các ý tưởng không dừng ở sản phẩm thử nghiệm, cần tạo môi trường để startup tiếp tục hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và tìm kiếm khách hàng.

Sở Khoa học và Công nghệ định hướng thúc đẩy mô hình “đổi mới sáng tạo mở”, trong đó cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể trở thành bên đặt hàng, chia sẻ không gian thử nghiệm và dữ liệu trong phạm vi cho phép; các nhóm khởi nghiệp cung cấp giải pháp mới. Thành phố cũng định hướng kết nối startup với doanh nghiệp, khu công nghiệp, quỹ đầu tư và hỗ trợ cơ chế thử nghiệm phù hợp.