Công nhận “cây di sản Việt Nam” đối với 3 cây duối cổ tại đình Làng An Biên (huyện Vĩnh Bảo): Đề cao giá trị lịch sử

Ba cây duối hơn 300 năm tuổi ở Đình làng An Biên được công nhận là “Cây di sản Việt Nam” theo Quyết định số 83/QĐ-HMTgt ngày 22-2-2024 của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam. Các cụ cao niên của làng An Biên, trong đó có cụ Nguyễn Đức Hổ, 85 tuổi cùng ông Nguyễn Văn Vỡi, Trưởng thôn An Biên xác nhận: 3 cây duối có tuổi hơn 300 năm và tiền nhân xưa kia trồng để xác định vị trí mốc giới của khu vực đình làng. Ông Nguyễn Văn Ninh, 74 tuổi đại diện người cao tuổi của địa phương cho biết: Khi còn nhỏ, ông ra đình chơi đã thấy 3 cây duối có kích cỡ thân và vòng tán to không khác gì hiện nay.

Theo tương truyền, đình được khởi dựng từ thời Hậu Lê, thế kỷ 17 đến 18. Căn cứ cuốn “Từ điển bách khoa địa danh Hải Phòng”, đình An Biên thờ 5 vị thành hoàng, gồm: Lý Quốc sư Viên Quang Phổ Độ Đại Vương, Dực Phù Quốc Chủ Sát Hải Đại Vương, Thiên Quan Đại Vương, Bạch Hổ tôn thần và Huyền Phù tôn thần. Trước năm 1938, xã An Biên còn giữ được một số sắc phong các đời: Thiệu Trị thứ 6 (1846), Tự Đức thứ 3 (1850), Đồng Khánh thứ 2 (1887), Thành Thái thứ nhất (1889). Duy Tân thứ 3 (1909) và Khải Định thứ 9 (1924). Trải qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, do thực hiện tiêu thổ kháng chiến, đình An Biên phải tháo dỡ, sau đó được phụng dựng lại ở thời kỳ đất nước hòa bình. Trải qua thời gian, 3 cây duối vẫn xanh tươi.

Những căn cứ này minh chứng thêm độ tuổi của 3 cây duối và khẳng định dấu tích cổ xưa của ngôi đình An Biên. Đặc biệt, 3 cây duối được trồng theo thế chân kiềng và hằng năm chỉ có 1 cây ra hoa trái. Dân cư ở đây cho là cụm cây này có 2 cây đực và 1 cây cái mang phiên bản của truyền thuyết Táo quân. Dưới gốc 3 cổ thụ có ngôi miếu nhỏ, nhìn theo hướng đình, miếu được xây dựng từ lâu đời, tạo dựng quần thể gợi màu sắc tâm linh thâm nghiêm. Ngôi miếu này thờ vị thần, người địa phương gọi là “Ông Cả”. Có nhiều tồn nghi cho rằng chính ngôi miếu này thờ bậc tiền bối trồng 3 cây duối trên.

Theo hồ sơ đăng ký “Cây di sản Việt Nam” được cơ quan chức năng công nhận, 3 cây di sản được xác định với các nội dung. Tên thường gọi: Cây Duối, tên khoa học: Streblus asper Lour; Bộ (ordo) Rosales thuộc họ (familia) Moraceae: (Dâu tằm); Chi: (genus) Streblus; Loài (species) S. asper. Cành lá xòe rộng chiếm diện tích khoảng 150 m2 , độ cao 2,5 m. Chu vi thân tại độ cao cách mặt đất 1,3 m đo được ở 1 cây là 2,8 m và 2 cây còn lại là 2 m. Hoa đơn tính, cụm hoa đực dạng đầu có cuống, đính ở dưới những cành ngắn, gồm 10 đến 12 hoa. Hoa đực hình cầu, sắc vàng lục, có khi ngả sang màu trắng. Cụm hoa cái chỉ có 1 hoa hoa cái màu lục, mọc lẻ, hoặc từng cặp. Quả mọng màu vàng, gắn trên đài tồn tại. Mùa hoa quả tháng 2 đến tháng 4. Trái duối hình trứng, sắc vàng, chỉ lớn khoảng 8 đến 10 mm. Vị trái ngọt khi chín. Đài lá khá lớn nên mọc bao lên một phần của trái.

Tại lễ trao quyết định và bằng công nhận Cây di sản Việt Nam cho chính quyền và người dân địa phương, GSTS-NGND Trần Hiếu Nhuệ, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đánh giá cao sự cố gắng của cán bộ và người dân địa phương trong bảo tồn những cây duối. Điều này không chỉ bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ cảnh quan môi trường, mà còn thể hiện sự biết ơn của hậu thế đối với các bậc tiền nhân đi trước, góp phần khơi dậy niềm tự hào của người dân địa phương khi có cây được vinh danh cây di sản. Từ đó tạo điểm nhấn thu hút du khách ghé thăm chiêm ngưỡng, hướng tới phát triển du lịch, kinh tế mạnh mẽ của địa phương nói riêng và Hải Phòng nói chung. Còn Chủ tịch UBND xã Hưng Nhân Trần Hữu Bắc khẳng định: Những cây duối này gắn bó lâu đời với đời sống sinh hoạt, là minh chứng sự phát triển của con người, vùng đất nơi đây, đồng thời khẳng định dấu ấn lịch sử của di tích đình làng An Biên.