(HPĐT)- 5 năm (2019-2024), các cấp MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức hơn 2.600 cuộc giám sát, tăng hơn 2 lần; tổ chức phản biện xã hội 145 hội nghị, riêng cấp thành phố tổ chức 18 hội nghị, tăng 4,25 lần so với nhiệm kỳ 2014-2019. Đây là kết quả “đột phá” về số lượng các cuộc giám sát, phản biện xã hội, cùng với đó, chất lượng các cuộc giám sát, phản biện cũng ngày được nâng lên.
Giám sát, phản biện nhiều vấn đề “khó”
Thực tế công tác giám sát, phản biện 5 năm qua cho thấy, cùng những vấn đề được nhân dân, dư luận quan tâm, liên quan thiết thực đến đời sống người dân như: chế độ chính sách, công tác giảm nghèo, bảo vệ môi trường…, MTTQ các cấp cũng thực hiện giám sát, phản biện xã hội đối với một số lĩnh vực khó, được coi là “nhạy cảm” như: giám sát lĩnh vực dạy thêm, học thêm trong các nhà trường, giám sát công tác cán bộ, đảng viên. Trong đó, Hải Phòng được đánh giá là một trong các địa phương đi đầu cả nước trong thực hiện giám sát người đứng đầu. Cụ thể từ năm 2022 đến nay, MTTQ thành phố và cấp huyện tiến hành giám sát 52 người là Bí thư, Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp xã; giám sát giám đốc sở, ngành, thủ trưởng cơ quan, đơn vị, trưởng các phòng, ban. Trong đó, có 10 trường hợp giám sát người đứng đầu diện Thường trực Thành ủy quản lý. Ở cấp xã, phường, thị trấn, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng giám sát 1.623 cuộc và 863 công trình, kiến nghị 498 vụ việc, sau đó có 356 vụ việc được xử lý, khắc phục. Nhiều quận, huyện vào cuộc, MTTQ phát huy vai trò tích cực trong tổ chức giám sát, phản biện xã hội. Như MTTQ huyện Cát Hải thực hiện 21 chương trình giám sát với 133 tập thể, cá nhân. Theo Chủ tịch MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Bảo Phạm Ngọc Quỳnh, nhiệm kỳ 2019- 2024, MTTQ huyện và các xã, thị trấn tổ chức 142 cuộc giám sát về nhiều lĩnh vực, trong đó có giám sát trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, tăng hơn 2 lần so với nhiệm kỳ trước.
Hoạt động phản biện xã hội dần đi vào nền nếp, số lượng hội nghị phản biện xã hội tổ chức ở các cấp tăng. Trong đó, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố tổ chức phản biện 18 cuộc với nhiều nội dung khó về các chính sách xã hội có tác động đến đông đảo người dân. Như Dự thảo quy hoạch thành phố Hải Phòng thới kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050; dự thảo đề án xây dựng nông thôn mới; dự thảo Luật Đất đai sửa đổi… Theo Trưởng Ban Dân chủPháp luật (Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố) Vũ Thị Tĩnh, điều đáng phấn khởi là phần lớn các kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận, các tổ chức chính trị- xã hội đều được các cấp, ngành liên quan tiếp thu giải trình, có những kiến nghị được Thường trực Thành ủy, UBND thành phố đưa vào chỉ đạo thực hiện ngay, như ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù hỗ trợ người nghèo, hộ nghèo không có khả năng thoát nghèo; sửa đổi các nghị quyết về hỗ trợ xây, sửa nhà cho hộ nghèo, hộ người có công với cách mạng từ hỗ trợ vật liệu xây dựng sang hỗ trợ bằng tiền với giá trị tương đương... Đồng thời chỉ đạo người đứng đầu khắc phục các hạn chế sau giám sát, xem xét luân chuyển cán bộ phù hợp.
Phát huy vai trò của nhân dân
Công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ không phải là giám sát nhà nước, mà là đại diện người dân thực hiện nhiệm vụ giám sát theo quy định. Công tác giám sát, phản biện xã hội tốt, quan trọng nhất là chọn được đội ngũ những người giám sát có tâm, có tầm. Theo Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Thị Phương Thảo, để thực hiện tốt công tác giám sát, phản biện xã hội, nhất là huy động được nhân dân tham gia, phải thực hiện tốt dân chủ tại cơ sở. Đồng thời tập hợp được đội ngũ chuyên gia trong nhiều chuyên ngành, những cán bộ có kiến thức chuyên sâu ở các lĩnh vực khác nhau, phát huy cao nhất vai trò trách nhiệm của Hội đồng tư vấn, các cá nhân tiêu biểu, người có uy tín trong cộng đồng, các nhà hoạt động thực tiễn… Đồng thời, để công tác giám sát thực hiện có hiệu quả thực chất, các Đoàn giám sát đoàn đã chỉ ra đối với cơ quan, đơn vị, tập thể, cá nhân được giám sát dưới nhiều hình thức: báo cáo bằng văn bản của cơ sở, nắm bắt thông tin qua các kênh dư luận, tổ chức đoàn thể… Đối với những tập thể, cá nhân, cơ quan, đơn vị chưa thực hiện, hoặc thực hiện không nghiêm túc các kết luận, kiến nghị, Đoàn có thể thực hiện tái giám sát.
Bên cạnh đó, MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội cần sâu sát nắm bắt tình hình nhân dân, huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và sự tham gia của truyền thông, dư luận xã hội, kết hợp chặt chẽ việc nắm bắt dư luận xã hội, tập hợp, tổng hợp ý kiến kiến nghị của đoàn viên, hội viên và nhân dân với hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền tạo tiếng nói chung, đồng thuận trong tổ chức thực hiện. Tới đây, khi thành phố triển khai đề án chính quyền đô thị, Chủ tịch Ủy ban MTTQ các cấp và người đứng đầu các tổ chức chính trị- xã hội cần chủ động có phương án, kế hoạch để thực hiện thêm nhiệm vụ giám sát mà trước đây HĐND đảm nhiệm, đối với cấp phường cần chú trọng đến hoạt động giám sát của nhân dân.
Dự và chỉ đạo tại Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam thành phố nhiệm kỳ 2024- 2029, đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, MTTQ các cấp thành phố Hải Phòng cần tiếp tục nâng cao hơn nữa công tác giám sát, phản biện xã hội. Thực tế cho thấy, công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam mang tính phòng ngừa từ sớm, từ xa. Do đó, cán bộ mặt trận phải biết lắng nghe ý kiến của nhân dân, phát huy vai trò của nhân dân trong cung cấp thông tin, là “tai mắt” giám sát các hoạt động để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát phản biện xã hội.
BÀI VÀ ẢNH: ĐỨC ANH
