(HPĐT)- Thời đại công nghiệp 4.0 khiến trẻ em tiếp cận công nghệ thông tin từ rất sớm, trong khi nhiều cha mẹ còn loay hoay tìm cách “theo kịp” con. Khoảng cách thế hệ càng rộng nếu thiếu sự thấu hiểu, đồng hành giữa cha mẹ và con cái. Làm bạn với con không chỉ giúp nuôi dạy con tốt hơn, mà còn là cách xây dựng mối quan hệ bền chặt trong thế giới số phát triển không ngừng.
Khi công nghệ trở thành “bạn thân”
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, trẻ có thể học ngoại ngữ, tìm hiểu vũ trụ, khám phá văn hóa… Nhưng cũng chính thiết bị ấy, nếu thiếu định hướng đúng, có thể khiến trẻ xa rời cuộc sống thường nhật, phụ thuộc mạng xã hội, thậm chí sa vào cạm bẫy độc hại trên không gian mạng. Chị Nguyễn Thu Trang, tổ dân phố 9 phường Hàng Kênh (quận Lê Chân) bày tỏ: “Con trai tôi mới 12 tuổi nhưng đã biết tạo tài khoản ẩn danh để vào các nhóm chat đêm khuya. Khi phát hiện, tôi giật mình vì con chống đối, cho rằng bạn nào cũng vậy, con không làm gì xấu. Lúc ấy tôi mới nhận ra mình đã lơ là việc đồng hành cùng con”.
Không riêng chị Trang, nhiều cha mẹ ngày nay thiếu hiểu biết về công nghệ hoặc bận mưu sinh, phó mặc con sử dụng thiết bị điện tử. Trẻ càng sành công nghệ, cha mẹ càng tụt hậu, khoảng cách càng xa. Nhiều người chọn cách cấm đoán hoặc buông lỏng, khiến trẻ thiếu định hướng cần thiết. Theo cô giáo Nguyễn Thị Ánh Dương (Trường THPT Lê Chân), cha mẹ đừng coi công nghệ là “kẻ thù”, mà nên xem đó là công cụ học tập, làm việc. Vấn đề là người lớn có sẵn sàng học hỏi, đồng hành để dẫn dắt con hay không. Việc “làm bạn với con” chưa bao giờ dễ, nhất là khi trẻ biết nhiều hơn cha mẹ về công nghệ. Nhưng đó cũng là cơ hội để cha mẹ cùng học, cùng chơi, dìu dắt con trưởng thành.
Luôn đồng hành với con
Muốn “làm bạn với con”, cha mẹ cần thay đổi tư duy, từ kiểm soát sang đồng hành. Điều này đòi hỏi kỹ năng mềm, sự kiên nhẫn và linh hoạt trong ứng xử. Anh Nguyễn Văn Hải (phường Lạch Tray, quận Ngô Quyền) có con trai học lớp 9 Trường THCS Chu Văn An cho biết: “Trước đây, tôi hay cáu khi thấy con dán mắt vào điện thoại. Sau khi tìm hiểu cách giáo dục con trong kỷ nguyên số, tôi biết mình cần hiểu con đang làm gì, thích gì. Tôi rủ con cùng học lập trình game, rồi dần khơi gợi các nội dung bổ ích cho con”.
Cô giáo Ánh Dương cho rằng, trẻ cần được tôn trọng chính kiến, có quyền đam mê và thế giới riêng. Làm bạn với con không phải chiều theo mọi mong muốn, mà giúp con hình thành ranh giới an toàn, kỹ năng tự bảo vệ trên mạng. Các tổ chức xã hội, trung tâm kỹ năng sống, cơ sở Hội phụ nữ nhiều nơi triển khai mô hình: “Cha mẹ làm bạn cùng con”, “Làm cha mẹ cho sự phát triển toàn diện trẻ thơ”, “Xây dựng thời gian biểu kỹ thuật số”… Những chương trình này không chỉ cung cấp kiến thức công nghệ cơ bản mà còn tạo không gian tương tác, nơi cha mẹ, con cái cùng thảo luận các tình huống thực tế. Phó trưởng Phòng Gia đình, Văn hóa cơ sở và Di sản (Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch) Vũ Phương Thảo cho rằng: cha mẹ và con cùng học, cùng làm sẽ hiệu quả hơn so với áp đặt một chiều. Ngoài kỹ năng công nghệ, quan trọng nhất vẫn là gắn kết tình cảm gia đình. Dành thời gian, lắng nghe con và tôn trọng sự trưởng thành của con chính là nền tảng bền vững cho mối quan hệ giữa các thế hệ. Trẻ được thấu hiểu sẽ dễ chia sẻ, ít tìm đến các “thế giới ảo” thiếu kiểm soát.
Trong thời đại 4.0, cha mẹ không cần thành chuyên gia công nghệ, chỉ cần là người bạn đồng hành tin cậy, nơi con cái tìm đến khi cần định hướng, sẻ chia. Thế giới số phát triển chóng mặt, nhưng nếu mỗi gia đình là tổ ấm yêu thương, nơi cha mẹ biết học hỏi để thấu hiểu con, công nghệ sẽ không còn là rào cản mà trở thành cầu nối gắn kết các thế hệ, nuôi dưỡng thế hệ trẻ nhân ái, bản lĩnh trước muôn vàn thử thách của kỷ nguyên số.
