(HPĐT)- Hiện, nguồn nước tự nhiên phục vụ sinh hoạt và sản xuất trên địa bàn thành phố có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ, dầu mỡ, thậm chí ô nhiễm vi sinh, kim loại nặng… Để bảo vệ nguồn nước ngọt, nhất là nguồn nước phục vụ sản xuất nước sạch cho nhu cầu ăn uống, mỗi người dân, doanh nghiệp cần cùng chung tay với cơ quan quản lý nhà nước.
Công nhân Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ kiểm tra nguồn nước tại cống Trung Trang, xã Bát Trang (huyện An Lão).
Ảnh: Trung Kiên
“Gánh” nhiều nguồn xả thải
Kênh Ông Tâm tại thôn Nguyệt Áng 3, xã Thái Sơn (huyện An Lão) dài gần 1 km, rộng 2m, dẫn nước thải sinh hoạt của hàng trăm hộ dân của thôn và đổ thẳng ra sông Đa Độ. Dòng nước kênh đen kịt, mùi hôi nồng nặc, mặt nước nổi trắng rác thải, túi nilon… Mặc dù chính quyền địa phương có nhiều nỗ lực nạo vét, thu gom rác thải, tuy nhiên do không có hệ thống xử lý nước thải tập trung đối với khu dân cư, nên dòng kênh vẫn “oằn mình” gánh lượng nước xả thải mỗi ngày.
Còn tại phường Tràng Minh (quận Kiến An), hoạt động sản xuất của làng nghề thu gom, tái chế phế liệu nằm dọc bờ sông Đa Độ, gây ô nhiễm nguồn nước ngọt, người dân phản ánh từ nhiều năm nay. Ông Nguyễn Văn T., ở phường Tràng Minh bức xúc: Nước thải từ nhiều xưởng tái chế phế liệu chảy thẳng ra sông, không qua xử lý, khiến người dân lo lắng, bởi sông Đa Độ là nguồn cung cấp nước sinh hoạt quan trọng phục vụ người dân thành phố.
Theo thông tin từ Sở Tài nguyên và Môi trường (TNMT), kết quả quan trắc chất lượng nước một số sông cấp nước ngọt cho toàn thành phố, như: Sông Rế (đoạn qua huyện An Dương), sông Chanh Dương (đoạn qua huyện Vĩnh Bảo), kênh Hòn Ngọc (đoạn qua huyện Thủy Nguyên) có tỷ lệ ô nhiễm ô nhiễm hữu cơ, dầu mỡ, thậm chí ô nhiễm vi sinh, kim loại nặng tăng dần qua các năm. Nguyên nhân do các sông, kênh đang phải “gánh” hằng trăm nguồn xả thải sinh hoạt tại khu dân cư, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp, làng nghề. Đơn cử, sông Rế- một trong 3 sông chính cung cấp nước thô phục vụ sản xuất nước sạch, với công suất gần 180.000 m3/ngày - có hơn 300 điểm tiếp nhận nước thải chưa qua xử lý đổ từ các tuyến kênh tiêu thoát nước thải của các khu, cụm công nghiệp, khu dân cư. Hay sông Đa Độ (huyện Kiến Thụy) ít chịu tác động cũng gánh hơn 100 điểm xả thải từ các cụm dân cư, các tổ chức sản xuất dịch vụ. Chưa kể hàng chục điểm xả thải từ các làng nghề Mỹ Đồng (huyện Thủy Nguyên), làng nghề thu gom phế liệu phường Tràng Minh (quận Kiến An)… chứa chất độc hại được cơ quan chức năng xác định cần xử lý cấp bách.
Phó trưởng Phòng Khoáng sản và Tài nguyên nước (Sở TNMT) Lã Thị Như Trang cho biết: Hiện, thành phố chưa xây dựng được các khu xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư và làng nghề đang được xả thải trực tiếp ra các mương, cống, rồi đổ ra sông. Đây là nguyên nhân chính gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước thô tại các tuyến sông Giá, Rế, Đa Độ, Chanh Dương, Hòn Ngọc, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng. Ngoài ra, một số doanh nghiệp cố tình chây ỳ, không xây dựng hệ thống xử lý nước thải hoặc có xây dựng, nhưng không vận hành thường xuyên mà xả trộm nước thải ra nguồn nước. Bên cạnh đó, nước thải chứa các chất phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, các trang trại chăn nuôi, nước rỉ rác từ các bãi rác dân sinh, hoạt động đốt chất thải dọc các con sông cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước…
Ưu tiên ngăn ngừa ô nhiễm
Tăng cường kiểm soát các nguồn thải gây ô nhiễm nguồn nước, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác và sử dụng nguồn nước là một trong những nhiệm vụ hàng đầu được các sở, ban ngành thành phố ưu tiên thực hiện nhằm bảo vệ nguồn nước ngọt. Thời gian qua, Sở TNMT thống kê, kiểm tra và hướng dẫn gần 400 cơ sở có hoạt động xả nước thải vào nguồn nước. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra, hướng dẫn trực tiếp khoảng 321/467 cơ sở có hoạt động xả nước thải vào công trình thủy lợi; hướng dẫn thủ tục xin cấp giấy phép xả nước thải đối với 255 cơ sở.
Để kiểm soát và bảo vệ nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố, theo lãnh đạo Phòng Khoáng sản và Tài nguyên nước (Sở TNMT) cho biết: Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, thời gian tới, các sở, ngành phối hợp xây dựng đập điều tiết, nâng cấp, cải tạo, xây mới các trạm bơm để bơm đẩy nước thải ra khỏi các sông cấp nước ngọt, theo hướng tiêu nước thải ra các nguồn khác như các sông phục vụ giao thông thủy. Xây dựng phương án chuyển hướng các nguồn nước thải khu dân cư chưa qua xử lý ra các tuyến sông tự nhiên không có nhiệm vụ cấp nước sinh hoạt. Xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung để xử lý cục bộ các điểm ô nhiễm nặng đang xả vào các nguồn nước ngọt. Hiện, thành phố vận hành Trạm xử lý Vĩnh Niệm (quận Lê Chân) xử lý nước thải khu vực đô thị, áp dụng mô hình thí điểm trạm xử lý nước thải nông thôn tại xã Tân Tiến (huyện An Dương)… Bên cạnh đó, Sở Xây dựng đang nghiệm thu đề án “Thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt nông thôn trên địa bàn thành phố giai đoạn đến năm 2030”, dự kiến trình UBND thành phố phê duyệt trong năm 2024. Trước mắt sẽ xây dựng 17 trạm xử lý nước thải nông thôn tại 7 huyện, tập trung vào khu vực đông dân cư ven các nguồn cấp nước ngọt của thành phố…
Công tác bảo vệ nguồn nước cũng đang được các tổ chức, đơn vị liên quan tăng cường. Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Nguyễn Trung Kiên cho biết, thời gian tới, công ty tiếp tục tăng cường quản lý công trình thủy lợi, không để lấn chiếm, kiểm soát chặt chẽ các tổ chức xả thải không phép. Đơn vị tăng cường vận hành công trình thủy lợi, đảo nguồn nước một chiều qua triền đê sông Văn Úc, Lạch Tray hạn chế nước thải vào sông Đa Độ; tiếp tục đắp củng cố các vị trí xuống cấp trên bờ, ngăn chặn nước thải chảy tự do vào sông Đa Độ. Đơn vị tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ công tác quản lý vận hành hệ thống để nâng cao chất lượng kiểm soát nguồn nước Việc kiểm soát, bảo vệ nguồn nước không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị, doanh nghiệp liên quan mà còn của cộng đồng, nhất là các tổ chức, cá nhân có hoạt động khai thác, sử dụng, xả thải vào nguồn nước. Ông Đỗ Văn Sâm, Trưởng thôn Quán Rẽ, xã Mỹ Đức (huyện An Lão) đề xuất: Cùng với xử phạt nghiêm những hành vi gây ô nhiễm, làm suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, các cấp, ngành, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, cộng đồng nhằm chung tay bảo vệ nguồn nước ngọt, tài nguyên quý giá của thiên nhiên. Quan trọng hơn, mỗi người dân cần nêu cao trách nhiệm, không xả rác xuống lòng kênh, sông. Bảo vệ nguồn nước chính là bảo vệ sự sống của bản thân và mọi người.
Tuệ Minh
