Một trạm xét nghiệm trên xe hơi tại California, Mỹ.
Theo WHO, kể cả với các quốc gia đã và đang kiểm soát tốt dịch bệnh, nguy cơ vẫn thường trực và song hành cùng nỗ lực đưa cuộc sống trở lại nhịp độ bình thường, bởi vậy công tác chống dịch vẫn cần coi trọng. Tại châu Âu, nhờ những bước đi thận trọng trong kế hoạch mở cửa trở lại và các biện pháp giãn cách được người dân tuân thủ khá đồng đều, tới nay hầu hết nước dù ghi nhận số ca mắc mới tăng nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, trong vài ngày qua, số ca mắc mới ở nhiều nơi gia tăng khiến chính quyền phải tái áp đặt biện pháp hạn chế theo khu vực. Tương tự, Hàn Quốc cũng được đánh giá cao trong việc sử dụng công nghệ và ứng dụng truy dấu tiếp xúc để liên tục kiềm chế các đợt bùng phát mới. Việt Nam, được coi là hình mẫu chống dịch trong giai đoạn một nhờ những biện pháp quyết liệt, hiệu quả cao cùng sự đồng lòng của toàn bộ hệ thống chính trị và người dân, với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, cũng đang đưa tinh thần này vào giai đoạn chống dịch mới.
Trong thời gian tới, WHO dự báo châu Phi có thể trở thành điểm nóng. Tới nay, nhiều khu vực tại châu Phi, nhất là những cộng đồng chưa thực sự kết nối đều đặn với thế giới bên ngoài, chưa ghi nhận sự gia tăng mạnh, song tình hình có thể diễn biến tồi tệ hơn trong vài tháng tới, khi virus lan tới những nơi hẻo lánh này. Không ít ý kiến quan ngại rằng việc thiếu phương tiện xét nghiệm trên diện rộng khiến tình hình dịch bệnh ở châu Phi chưa thực sự sáng tỏ.
Trong khi đó, giới chuyên gia ngày càng lo ngại trước thực tế không có bằng chứng nào cho thấy dịch bệnh sẽ sớm thuyên giảm. Chuyên gia dịch bệnh truyền nhiễm, Giáo sư Michael Osterholm ở Đại họcMinnesota(Mỹ) mô tả dịch COVID-19 cứ nóng dần lên như “đám cháy rừng”. Hồi tháng 4, chuyên gia này từng dự báo dịch bệnh sẽ diễn biến theo từng đợt, theo dạng các làn sóng. Tuy nhiên, ông nhận định không có làn sóng dịch bệnh mới hay cũ mà chỉ có làn sóng duy nhất ngày càng dâng cao, có thể mô tả giống như đợt cháy rừng xảy ra trong dài hạn và thế giới đang ở giữa đám cháy đó, chứng kiến trong cùng thời điểm có những chỗ lửa bùng lên và có những chỗ lửa đang dịu xuống, nhưng có thể bùng lại bất kỳ lúc nào.
Theo đó, việc tìm ra loại vaccine hiệu quả cao cũng ngày càng trở nên cấp bách và được kỳ vọng hơn. Tới nay, ít nhất 141 loại vaccine đang được phát triển và ít nhất 13 loại được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người. Nhưng theo WHO, do virus SARS-CoV-2 đã biến chủng, để có loại vaccine phòng ngừa hiệu quả cao và an toàn, cần có thời gian.
Bên cạnh cuộc đua vaccine, giới khoa học cũng đang nỗ lực nghiên cứu và phát triển những phương pháp xét nghiệm, điều trị hữu hiệu. Đơn cử như hình thức xét nghiệm theo nhóm hay xét nghiệm chùm (pool testing) được giới chức y tế Mỹ khuyến khích sử dụng, giúp tăng năng lực nhận diện và khoanh vùng những ca mắc bệnh mà tiết kiệm vật tư và thời gian xét nghiệm. Theo phương pháp trên, mẫu xét nghiệm của nhiều người (ít nhất 32 người) được trộn lẫn để thực hiện trong xét nghiệm duy nhất, nếu có kết quả âm tính thì toàn bộ người này không cần phải thực hiện các xét nghiệm riêng rẽ. Các chuyên gia đánh giá phương pháp này giúp giảm áp lực về nguồn lực y tế và số lượng xét nghiệm phải thực hiện mà lại tăng số người được xét nghiệm (nâng số người mỗi ngày từ mức 500 nghìn lên 5 triệu người), tăng cơ hội phát hiện sớm những ca bệnh trong cộng đồng, kể cả các ca không triệu chứng vốn đang gây nhiều lo ngại. Với những quốc gia có nguồn lực y tế hạn chế, phương pháp này được đánh giá là rất hữu ích. Biện pháp này được áp dụng tại Đức, Trung Quốc, Ấn Độ và mới đây là ViệtNam.
Trước diễn biến dịch COVID-19 vẫn phức tạp và khó lường, WHO quyết định duy trì tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu, đồng thời cảnh báo cuộc chiến chống dịch nhiều khả năng sẽ kéo dài. Với COVID-19, “không ai an toàn cho tới khi tất cả đều an toàn”, bởi vậy, WHO kêu gọi mỗi quốc gia, mỗi cá nhân cần chủ động và tích cực thực hiện các biện pháp bảo vệ, giãn cách xã hội, tuân thủ các khuyến cáo vệ sinh dịch tễ, tăng cường xét nghiệm phát hiện và khoanh vùng sớm các ca bệnh, truy dấu tiếp xúc để bảo đảm không bỏ sót các ca mắc và chuẩn bị các phương tiện điều trị thích hợp. WHO khẳng định “không bao giờ là quá muộn” để đảo ngược tình hình, điều quan trọng là duy trì các nỗ lực phòng, chống và ứng phó bền vững ở các cấp từ cộng đồng, quốc gia, khu vực và trên toàn cầu với tinh thần đoàn kết.
