Thủ tướng Ô-xtrây-li-a Xcốt Mô-ri-xơn (giữa) tại chiến dịch vận động tranh cử ở Men-bơn ngày 12-5-2019
Tại cuộc bầu cử lần này có khoảng 15,6 triệu cử tri đủ tư cách đi bỏ phiếu và gần 60 chính đảng tham gia tranh cử với tổng số 1.514 ứng cử viên (1.056 ứng cử ghế hạ viện và 458 cho ghế thượng viện). Tuy nhiên, như thường lệ, tâm điểm sự quan tâm của dư luận vẫn là cuộc đấu “tay đôi” giữa liên minh hai đảng Tự do-Quốc gia cầm quyền và Công đảng đối lập. Không giống như những dự đoán ban đầu về thắng lợi dễ dàng cho Công đảng đối lập, càng sát đến ngày bầu cử, cuộc đua càng trở nên sít sao và khó dự đoán.
Bước vào cuộc đua lần này sau hai nhiệm kỳ cầm quyền liên tiếp kể từ năm 2013, liên đảng của Thủ tướng đương nhiệm Xcốt Môri-xơn gặp bất lợi rất lớn. Đó là lòng tin của cử tri vào đảng Tự do nói riêng và hệ thống chính trị của đất nước nói chung bị giảm sút nghiêm trọng sau cuộc “đảo chính” trong nội bộ đảng vào tháng 8 năm ngoái, phế truất ông Man-côm Tơn-bun khỏi chức chủ tịch đảng đồng thời là Thủ tướng Ô-xtrây-li-a và bầu ông Xcốt Mô-ri-xơn lên thay thế. Như vậy, kể từ năm 2007, nền chính trị Ô-xtrâyli-a luôn rơi vào cảnh “thay ngựa giữa dòng” khi không có thủ tướng nào hoàn thành đủ 3 năm nhiệm kỳ của mình trước khi bị chính các thành viên trong đảng lật đổ. Trong 5 năm qua, dưới sự cầm quyền của liên đảng, Ô-xtrâyli-a có tới 3 vị thủ tướng. Khó khăn nối tiếp khó khăn, chỉ 2 tháng sau khi ông Mô-ri-xơn lên làm thủ tướng, chính phủ liên đảng lại trở thành chính phủ thiểu số ở hạ viện sau khi đảng Tự do thất bại tại cuộc bầu cử bổ sung ở khu vực Oen-uốt, Xít-ni, vốn là thành trì vững chắc của đảng này. Kết quả thăm dò dư luận vào thời điểm đó cũng cho thấy chỉ có 46% số cử tri ủng hộ liên đảng so với 56% ủng hộ Công đảng đối lập.
Tuy nhiên, dưới sự chèo lái của ông Mô-ri-xơn, chính phủ liên đảng cầm quyền từng bước vượt qua giai đoạn hiểm nghèo, đưa ra các biện pháp và chính sách khôi phục lòng tin và thu hút sự ủng hộ của cử tri, nhất là trong lĩnh vực kinh tế. Ngay sau khi lên làm Chủ tịch đảng Tự do, ông Mô-ri-xơn cho bổ sung vào điều lệ đảng quy định mới nhằm ngăn ngừa thay đổi lãnh đạo sau kỳ bầu tiếp theo.
Tình hình kinh tế đất nước tương đối thuận lợi trong thời gian qua, với tốc độ tăng trưởng đạt mức hơn 3%/năm, nhiều việc làm mới được tạo ra, tỷ lệ thất nghiệp thấp dưới mức 5%, lạm phát thấp, hướng tới thặng dư ngân sách trong năm tài chính 2019-2020, là cơ sở để chính phủ của ông Mô-ri-xơn nuôi hy vọng giành thêm một nhiệm kỳ nữa.
Trong chương trình tranh cử của mình, đảng Tự do nhấn mạnh vào các mục tiêu phát triển kinh tế, với cam kết tiếp tục duy trì một nền kinh tế mạnh và các mục tiêu cụ thể như: tạo thêm 1,25 triệu việc làm trong 5 năm tới, duy trì thặng dư ngân sách và trả hết nợ quốc gia, giảm thuế cho các doanh nghiệp nhỏ và hộ gia đình, tăng đầu tư vào giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng và bảo đảm an toàn cho người dân và an ninh biên giới.
Về phần mình, Công đảng đối lập dưới sự lãnh đạo của ông Bin Sót-en hết sức nỗ lực cho cuộc bầu cử liên bang. Với khẩu hiệu “công bằng cho mọi người”, nhất là tầng lớp trung lưu người lao động Ô-xtrây-li-a, chương trình tranh cử của Công đảng đặt ra các mục tiêu chi tiêu lớn cho giáo dục, y tế, tăng lương, nâng cao phúc lợi cho người dân trong khi vẫn cam kết thặng dư ngân sách, đặc biệt là tiến tới sử dụng 50% năng lượng tái tạo vào năm 2030 nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trong lĩnh vực y tế, Công đảng đưa ra các cam kết mạnh mẽ cắt giảm chi phí y tế cho bệnh nhân ung thư, đầu tư thêm giường bệnh, tăng số lượng bác sĩ và y tá để giảm thời gian chờ đợi để được khám chữa bệnh và tăng cường thiết bị, máy móc y tế cho các khu vực nông thôn. Về giáo dục, Công đảng đề ra mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục bằng việc tăng ngân sách cho các trường phổ thông để có thêm giáo viên và nguồn lực cần thiết, cung cấp hai năm giáo dục mầm non miễn phí cho trẻ em 3 và 4 tuổi, và tăng số lượng sinh viên đại học. Trong các buổi vận động tranh cử, ông Bin Sót-en còn tuyên bố một trong những ưu tiên hàng đầu của ông nếu như thắng cử là tăng lương cho 2.3 triệu người lao động.
Kết quả thăm dò dư luận Newspoll công bố một tuần trước ngày bầu cử cho thấy tỷ lệ cử tri ủng hộ liên đảng tăng lên 49/51. Chính vì vậy, đến thời điểm này, mặc dù có rất nhiều điểm khác biệt căn bản trong chương trình nghị sự tranh cử, hai nhà lãnh đạo Xcốt Mô-ri-xơn và Bin Sót-en đều đồng ý với nhau ở một điểm: cuộc bầu cử lần này quá sít sao và khó có thể dự báo trước điều gì.
Nguyễn Minh
