(HPĐT)- Không gian vũ trụ đang trở thành thị trường khai phá đầy tiềm năng, có tầm quan trọng chiến lược về khoa học, quốc phòng, công nghệ và thương mại. Chính yếu tố này đang tạo ra sự cạnh tranh địa chính trị trong vũ trụ càng lúc càng tăng nhiệt. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng cảnh báo về những hệ lụy của cuộc chạy đua này.
Tàu vũ trụ Crem Dragon của Công ty Spacex chở các nhà phi hành lên Trạm vũ trụ quốc tế (ISS). Ảnh: Space Station
“Tăng nhiệt” cuộc đua
Mới đây, Liên minh châu Âu (EU) công bố Quỹ tài trợ khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ với tên gọi Cassini trị giá 1 tỷ euro. Đây là bước đi mới nhất của EU nhằm hiện thực hóa Chiến lược không gian châu Âu bằng nguồn lực xã hội hóa để nhanh chóng bước vào cuộc chạy đua với các đối thủ lớn như Mỹ, Trung Quốc và Nga. Đây là điều rất khác biệt so với cách đây 1 đến 2 thập niên, khi mà nỗ lực khai phá vũ trụ vẫn là nơi thống trị tuyệt đối của các chính phủ, các cơ quan nghiên cứu không gian nhà nước lớn như NASA (Mỹ), Roscosmos (Nga) hay Cơ quan hàng không vũ trụ châu Âu – ESA, với kinh phí hoàn toàn từ ngân sách quốc gia.
Các cường quốc đã và đang quan tâm hơn đến khả năng khai phá những “miền đất mới” bên ngoài Trái đất, đặc biệt là Mặt trăng. Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc đều đang lên kế hoạch cho các nhiệm vụ trên vệ tinh tự nhiên của Trái đất vào năm 2022, mở đường cho việc chuẩn bị đưa người trở lại Mặt trăng và xây dựng các khu định cư ở đây. Những kế hoạch này cho thấy cạnh tranh ngày càng lớn về tài nguyên, ưu thế công nghệ và vị thế quốc gia trong lĩnh vực vũ trụ. Cuộc cạnh tranh có khả năng làm căng thẳng tình hình chính trị quốc tế trên Trái đất, đòi hỏi những khoản đầu tư khổng lồ.
Theo Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard-Smithsonian (CFA), hiện có hơn 5.000 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo tính đến cuối năm 2021. Con số này gấp tới 5 lần so với cách đây hơn 10 năm. Trong đó, chỉ riêng Công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã phóng khoảng 2.000 vệ tinh Starlink trong vài năm gần đây. Nếu các công ty tư nhân khác của Mỹ như Amazon, Boeing và của cả Trung Quốc đều tham gia kế hoạch khai thác không gian vũ trụ đầy tham vọng hứa hẹn lợi ích khổng lồ, các nhà khoa học dự đoán Trái Đất sẽ có thêm khoảng 30.000 vệ tinh trong 10 năm tới.
Quỹ đạo Trái Đất cần được bảo vệ an toàn
Trong khi cuộc đua vào không gian đang ngày càng “nóng” hơn, các nhà khoa học đang lo ngại nhiều vệ tinh trong quỹ đạo có thể dẫn đến va chạm. Khuyến cáo được nêu lên là không nên coi không gian gần Trái Đất như một hệ sinh thái bổ sung mà cần bảo vệ như với đất, nước và không khí. Nguồn tài nguyên hữu hạn đó đang được sử dụng mà không có bất kỳ sự điều phối, kế hoạch chi tiết.
Ví dụ rõ nhất cho vấn đề trên là rủi ro từ các mảnh vỡ từ tàu vũ trụ. Trong 2 năm qua, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vài lần phải thực hiện di chuyển để tránh va phải rác không gian. Vụ gần đây nhất xảy ra vào tháng 11-2021 khi một vụ thử tên lửa của Nga tạo ra hàng trăm mảnh vụn bay quanh quỹ đạo Trái Đất, việc này buộc các phi hành gia phải ngay lập tức thực hiện các biện pháp an toàn.
Cùng với đó, các vệ tinh đang hoạt động có chức năng cung cấp Internet, mạng viễn thông để giúp con người kết nối toàn cầu. Một khi xảy ra vấn đề với các vệ tinh này, như va chạm với mảnh vỡ trong không gian sẽ ảnh hưởng lớn đến hệ thống Internet, mạng viễn thông trên Trái Đất./.
XUÂN NHI (tổng hợp)
