Sự vào cuộc tích cực của các cấp Hội Cựu chiến binh và cộng đồng đang từng bước làm thay đổi diện mạo nhiều nghĩa trang liệt sĩ tại Hải Phòng.

Nghĩa trang liệt sĩ là nơi an nghỉ của những anh hùng đã hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc; là không gian linh thiêng lưu giữ ký ức lịch sử, kết nối quá khứ với hiện tại; “địa chỉ đỏ" giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ hôm nay.
Hiện toàn thành phố có 397 nghĩa trang liệt sĩ do các xã, phường, đặc khu quản lý. Tại nhiều địa phương, công tác quản lý, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ gặp không ít khó khăn.
Xã Bình Giang có 4 nghĩa trang là nơi an nghỉ của hơn 800 anh hùng, liệt sĩ. Trong nhiều năm, việc chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ chủ yếu phụ thuộc vào người quản trang hoặc một số tổ chức tham gia theo từng đợt cao điểm như lễ, Tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7.
Tại xã Kim Thành, 6 nghĩa trang liệt sĩ với 861 phần mộ cũng đang có nhiều hạng mục xuống cấp. Cổng, lối đi, hệ thống điện chiếu sáng, thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ; nhiều bia mộ nứt vỡ, gạch lát bong tróc.
Có nơi, cỏ dại mọc um tùm, cây xanh không được cắt tỉa thường xuyên, rác thải chưa được thu gom kịp thời.
Thực trạng đó đặt ra yêu cầu cần có mô hình quản lý, chăm sóc bài bản, thường xuyên và huy động được sức mạnh cộng đồng. Từ thực tiễn ấy, nhiều địa phương triển khai mô hình với lực lượng cựu chiến binh giữ vai trò nòng cốt.
Đầu tháng 5/2026, Hội Cựu chiến binh xã Bình Giang ra mắt mô hình “Hội Cựu chiến binh tham gia quản lý, chăm sóc, tu sửa nghĩa trang liệt sĩ”. Theo đó, UBND xã thành lập Ban quản lý, chăm sóc, tu sửa nghĩa trang liệt sĩ gồm 14 thành viên, do đồng chí Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã làm Trưởng ban.
Theo đồng chí Vũ Hồng Quang, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Bình Giang, các hội viên cựu chiến binh trực tiếp trông coi, quét dọn, nhổ cỏ, phát quang cây bụi, lau bia mộ, chỉnh trang bát hương, thay hoa định kỳ và thu gom rác thải tại các nghĩa trang.
Vào dịp lễ, Tết, ngày kỷ niệm lớn, Ban quản lý tổ chức tổng vệ sinh, dâng hương, thắp nến tri ân để bảo đảm các nghĩa trang luôn sạch đẹp, trang nghiêm.

Đây là hoạt động đền ơn đáp nghĩa, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lòng biết ơn cho thế hệ trẻ. Xã cũng có chủ trương đầu tư khoảng 10 tỷ đồng để trùng tu các nghĩa trang liệt sĩ vào cuối năm nay.
Đồng chí Vũ Đăng Chương, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bình Giang đề nghị Ban quản lý, chăm sóc, tu sửa nghĩa trang liệt sĩ phối hợp với Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, các trường học tổ chức hoạt động tri ân, giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ thông qua các hoạt động tại nghĩa trang liệt sĩ.
Cũng trong những ngày cuối tháng 4, xã Kim Thành ra mắt mô hình “Cộng đồng chăm sóc và bảo vệ nghĩa trang liệt sĩ”, huy động sự tham gia của MTTQ, đoàn thể, doanh nghiệp, trường học và nhân dân địa phương.
Hội Cựu chiến binh xã được giao làm cơ quan thường trực, thành lập 6 tổ chăm sóc tương ứng với 6 nghĩa trang trên địa bàn.
Điểm nổi bật của mô hình là huy động tham gia sự tham gia của cả cộng đồng. Theo Bí thư Đoàn Thanh niên xã Kim Thành Nguyễn Thị Nhạn, thời gian tới, Đoàn xã sẽ tiếp tục phối hợp với Hội Cựu chiến binh duy trì các buổi ra quân vệ sinh môi trường, chăm sóc cây xanh, chỉnh trang khuôn viên nghĩa trang; tổ chức dâng hương, thắp nến tri ân vào các ngày lễ lớn.
Thông qua những hoạt động thiết thực, đoàn viên thanh niên, thiếu nhi địa phương hiểu hơn về truyền thống cách mạng, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước.
Trước đó, mô hình “Cựu chiến binh quản lý và chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ” ra mắt tại xã Tiên Minh, giao cán bộ, hội viên cựu chiến binh đảm nhận vai trò quản trang tình nguyện.
Hằng ngày, các tình nguyện viên kiểm tra, chăm sóc nghĩa trang; định kỳ tổ chức quét dọn, trồng cây, lau bia mộ, chăm sóc cảnh quan và kịp thời phát hiện các hạng mục xuống cấp để đề xuất sửa chữa.

Ông Lê Vũ Khánh, hội viên cựu chiến binh thôn 5, tình nguyện viên quản trang xã Tiên Minh bày tỏ: "Từng là người lính, chúng tôi thấu hiểu giá trị của hòa bình được đánh đổi bằng xương máu của bao đồng chí, đồng đội. Vì vậy, chăm sóc nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng và cũng là niềm tự hào của mỗi cựu chiến binh".
Từ mô hình tại một số địa phương, Hội Cựu chiến binh thành phố tiếp tục đẩy mạnh triển khai mô hình “Hội Cựu chiến binh cơ sở tham gia quản lý, chăm sóc, tu sửa nghĩa trang liệt sĩ” trên diện rộng.
Theo lãnh đạo Hội Cựu chiến binh thành phố, việc phát huy vai trò nòng cốt của cựu chiến binh góp phần nâng cao chất lượng quản lý, chăm sóc nghĩa trang, huy động thêm nguồn lực xã hội hóa cho công tác đền ơn đáp nghĩa.
Các cấp Hội Cựu chiến binh phối hợp chặt chẽ với Đoàn Thanh niên, nhà trường và Ban Chỉ huy quân sự cùng cấp tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống tại nghĩa trang liệt sĩ như lễ kết nạp Đoàn, Đội; báo công; thắp nến tri ân; phát động “Kế hoạch nhỏ tỏ lòng tri ân” gây quỹ chăm sóc, tu sửa nghĩa trang.
Những khuôn viên xanh, sạch, những phần mộ được chăm sóc chu đáo không chỉ thể hiện sự tri ân với các anh hùng, liệt sĩ mà còn góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, bồi đắp truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” đến thế hệ hôm nay và mai sau.
TÚ ANH