Đại tướng - nhà báo Võ Nguyên Giáp với báo chí Hải Phòng

Đại tướng - Nhà báo Võ Nguyên Giáp trò chuyện về nghiệp vụ báo chí với nhà báo Kim Toàn tại nhà riêng ở Hà Nội (15-8-2001). (Ảnh: VŨ DŨNG)

Hôm đó, chúng tôi bảo nhau vào thăm Đại tướng thật đúng giờ, thật nhanh gọn để Đại tướng đỡ mệt và dành thời gian để các đoàn khác không phải chờ đợi. Nhưng chúng tôi bất ngờ vì được Đại tướng dành cho sự ưu ái đặc biệt. Khi đoàn chúng tôi vừa vào cổng, chưa qua sân và khu vườn rợp bóng cây xanh, một chiến sĩ cảnh vệ ra tận nơi hướng dẫn chúng tôi đi thẳng vào phòng khách phía trong. Đại tướng Võ Nguyên Giáp bước ra, tươi cười giơ tay chào đón khách. Do trước đó đã có một số lần tôi được gặp và làm việc với Đại tướng, nhất là tại các kỳ họp Quốc hội, Hội Báo Xuân toàn quốc, nên vừa nhìn thấy tôi, Đại tướng trìu mến hỏi ngay: “Toàn hả?” Tôi cảm động trả lời: “Vâng ạ!” Đại tướng nắm chặt tay tôi và lần lượt bắt tay từng anh em trong đoàn.

Trong buổi tiếp khách hôm ấy, Đại tướng mặc bộ com-lê màu ghi sáng, rất trang nhã (trước đó, Đại tướng thường mặc quân phục). Cùng tiếp chúng tôi có bà Đặng Bích Hà, phu nhân của Đại tướng.

Thay mặt toàn thể hội viên Hội Nhà báo thành phố Cảng, tôi trân trọng trao bó hoa tươi thắm mang từ làng hoa Đằng Hải - Hải Phòng lên chúc mừng Đại tướng thượng thọ 90 tuổi và chân thành cảm ơn Đại tướng dù bận nhiều công việc vẫn thường xuyên quan tâm đến hoạt động báo chí, trong đó có báo chí Hải Phòng. Đại tướng vui vẻ nhận hoa và cùng chúng tôi ngồi quây quần trò chuyện. Sau khi lướt xem các số báo Hải Phòng mới nhất do chúng tôi biếu và hỏi tôi mấy nét về hoạt động của báo chí thành phố, Đại tướng thân mật nói:

- Nhân có các nhà báo từ Hải Phòng đến thăm, tôi xin kể với các đồng chí một chuyện về viết báo. Trước đây, tôi cũng làm báo. Lúc đầu, tôi làm báo Tiếng Dân, sau đó còn viết cho mấy báo nữa. Năm 1941, khi Bác Hồ về nước và ra báo Việt Nam độc lập, Bác giao cho tôi viết một bài. Lần đầu, tôi viết ba trang giấy, đưa lên Bác. Xem xong, Bác bảo: “Chú nên rút gọn lại, viết ngắn hơn nữa. Bài này chỉ cần ba trăm chữ là đủ. Khi viết xong, chú đưa cho những người chung quanh để họ đọc trước, xem có dễ hiểu không”. Tôi mang bài về, cặm cụi sửa lại cho ngắn gọn theo sự chỉ bảo của Bác, rồi đưa cho anh Lộc và một số anh em khác cùng đọc, góp ý kiến. Các anh ấy bảo, viết như thế rất dễ hiểu. Khi đó, tôi mới đưa bài lên Bác và được Bác chấp nhận đăng báo. Từ ngày ấy đến nay, tôi viết bài cho nhiều báo; mỗi lần viết, tôi đều nhớ và học tập phong cách làm báo của Bác Hồ.

Đại tướng dừng lại giây lát rồi tiếp tục dặn dò chúng tôi, cũng là dặn dò anh chị em làm báo nói chung:

- Viết báo là để cho nhiều người đọc và hiểu rõ nội dung. Nếu viết mà người đọc không hiểu thì chẳng có tác dụng gì. Viết ngắn, gọn, sinh động và gần gũi với cuộc sống là điều quan trọng, các nhà báo cách mạng cần luôn ghi nhớ.

Chăm chú lắng nghe và tâm đắc những lời chỉ bảo của nhà báo cách mạng lão thành Võ Nguyên Giáp, chúng tôi càng thêm cảm phục sự am hiểu sâu sắc về báo chí và kinh nghiệm làm báo của vị Đại tướng kính mến.

Tiếp đó, Đại tướng chủ động giở giấy bút viết tại chỗ một bức thư rất ngắn, gửi anh chị em Báo Hải Phòng và các hội viên Hội Nhà báo thành phố Cảng. Viết xong, Đại tướng đọc lại cho chúng tôi cùng nghe. Bức thư viết trên trang giấy nhỏ, chỉ có 12 dòng, 82 chữ, toàn văn như sau:

“Với tư cách là đồng nghiệp, chân thành cảm ơn đồng chí Kim Toàn, Tổng Biên tập Báo Hải Phòng, các đồng chí trong Tòa soạn đã chúc thọ tôi và thăm gia đình.

Nhờ các đồng chí gửi đến các cộng tác viên và hội viên Hội Nhà báo những lời chúc tốt đẹp nhất; nhờ chuyển đến gia đình và các cháu những tình cảm thân thiết của tôi.

Hà Nội, mùa Thu Tháng Tám năm 2001.

VÕ NGUYÊN GIÁP”.

Đại tướng nhìn chúng tôi và hỏi: “Mọi người thấy tôi viết như thế đủ chưa?” Bà Đặng Bích Hà, phu nhân Đại tướng, ngồi cạnh, có ý hỏi vui Đại tướng:

- Đã “mùa Thu”, sao lại còn “Tháng Tám”?

Đại tướng mỉm cười nhìn bà Đặng Bích Hà và giải thích:

- Nói “mùa Thu” nhưng phải cụ thể là “Tháng Tám” mới có ý nghĩa.

Hiểu ý Đại tướng, chúng tôi cùng tỏ ý tâm đắc và rất vui trước sự minh mẫn của vị Đại tướng-nhà báo, dù ở tuổi 90.

Trao bức thư cho tôi, Đại tướng căn dặn thêm: “Các đồng chí cố gắng làm cho tờ báo của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hải Phòng ngày càng hay, hấp dẫn, sát với cuộc sống và có nhiều người đọc. Nên thường xuyên biểu dương nhân tố mới, điển hình tiên tiến, gương “người tốt, việc tốt”. Bên cạnh đó, chú ý phê phán những cái xấu, những mặt tiêu cực trong đời sống xã hội. Cần giáo dục lớp trẻ về mọi mặt, nhất là truyền thống dân tộc và đạo đức, lối sống. Tuổi trẻ ngày nay ham hiểu biết khoa học, kỹ thuật, ham tin học, thế là tốt; nhưng cần nhớ, khoa học, tin học gì cũng không thay thế được con người”.

Cuối buổi tiếp, Đại tướng ghi bút tích, ký tên vào cuốn sách mới xuất bản và đưa cho tôi. Đó là cuốn “Điện Biên Phủ điểm hẹn lịch sử”, hồi ức của Đại tướng. “Cuốn sách này tôi tặng riêng đồng chí Kim Toàn, nhà báo từng công tác ở chiến trường miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”- Đại tướng trìu mến nói.

Tôi rất xúc động, trân trọng đón nhận món quà của Đại tướng, chân thành cảm ơn sự quan tâm, ưu ái và tình cảm của Đại tướng dành cho giới báo chí Hải Phòng, trong đó có cá nhân tôi.

Bút tích của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Cuộc mừng thọ Đại tướng hôm ấy diễn ra khá lâu, ngoài dự kiến của chúng tôi. Trên thực tế, đó là cuộc gặp mặt rất ấm cúng, thân mật giữa Đại tướng-nhà báo cách mạng lão thành Võ Nguyên Giáp với anh em làm báo thành phố Hải Phòng, để lại ấn tượng tốt đẹp, một kỷ niệm sâu sắc mà chúng tôi nhớ mãi./.