Đánh bại âm mưu phong tỏa sông, biển miền Bắc của đế quốc Mỹ

Đội trưởng Đội 8 Công binh Hải quân Trương Thế Hùng giới thiệu với đồng chí Trần Kiên, Bí thư Thành ủy Hải Phòng về quả thủy lôi MK52 được tháo gỡ thành công tại Đồn công an vũ trang Tràng Cát ngày 15-5-1972. 

(HPĐT)- 50 năm trước, chiến công chống đế quốc Mỹ phong tỏa sông, biển miền Bắc bằng thủy lôi và bom từ trường là chiến thắng lớn của quân - dân miền Bắc nói chung, của Hải quân nhân dân Việt Nam nói riêng. Trong chiến công đó có sự đóng góp của công binh Hải quân, nhất là cán bộ, chiến sĩ Đội 8 Công binh, tiền thân của lực lượng Công binh Hải quân ngày nay.

Nhiệm vụ mới, quyết tâm cao

Đêm ngày 26-2-1967, máy bay Mỹ tiến hành thả thủy lôi phong tỏa các cửa sông Mã, sông Lam, sông Gianh, sông Nhật Lệ thuộc địa bàn Quân khu 4. Nhận được thông tin địch thả thủy lôi, Bộ Tư lệnh (BTL) Hải quân lệnh cho Đội 8 Công binh cử tổ công tác 3 người, do đồng chí Trương Thế Hùng làm tổ trưởng, vào Khu 4 nắm tình hình, tiền trạm để chuẩn bị đưa lực lượng của đơn vị vào rà phá.

Đầu tháng 3, sau 2 ngày vào khảo sát ở sông Gianh, đội công tác trở lại Nghệ An để bàn cách tháo gỡ. Lần đầu giáp mặt với thủy lôi Mỹ, nhưng tổ công tác xác định đây là 2 quả thủy lôi chìm đáy không chạm nổ, một quả là thủy lôi cảm ứng từ MK-52 MODO, một quả là thủy lôi âm thanh MK-50 MODO. Thủy lôi sau khi vớt lên, vận chuyển bằng ô tô từ phà Gianh ra Nghệ An mà không kích nổ, chứng tỏ máy móc của thủy lôi không làm việc, còn thủy lôi có cài bộ phận chống tháo, có thuốc độc, có hẹn giờ nổ tự hủy bất cứ lúc nào là ẩn số. Mặt khác, do chưa có dụng cụ không nhiễm từ nên việc tháo gỡ vô cùng nguy hiểm. Tổ báo cáo tình hình và được BTL Hải quân lệnh phải tìm cách tháo gỡ đem về nghiên cứu, nắm được nguyên lý gây nổ của thủy lôi để sản xuất phương tiện rà phá. Ngày 16-3-1967, tổ khảo sát gồm đồng chí Trương Thế Hùng, đồng chí Kỳ, đồng chí Hoài sử dụng cờ-lê, mỏ-lết tháo gỡ 2 quả thủy lôi bảo đảm an toàn và đưa về Hải Phòng, bàn giao Xưởng 56 Hải quân.

Việc công binh Hải quân tháo gỡ thành công thủy lôi nguyên vẹn, cung cấp cho Viện Kỹ thuật quân sự nghiên cứu, tìm ra nguyên lý gây nổ, bẫy chống tháo gỡ trên bom từ trường (chốt an toàn), để từ đó tìm ra cách rà phá, vô hiệu hóa là hết sức quan trọng. Chưa hết, trong vòng 20 ngày, Xưởng X56 Hải quân cùng đồng chí Trương Thế Hùng còn nghiên cứu vẽ sơ đồ mạch điện, tìm ra nguyên lý gây nổ của thủy lôi, chuyển cho Xưởng X46 Hải quân (nay là Nhà máy X46 Hải quân) sản xuất phương tiện rà phá "thần chết" của Mỹ.

Từ tháng 6 đến tháng 10-1967, Mỹ dùng bom từ trường MK-42 thả xuống các cửa sông, bến phà, bến cảng, từ cửa sông Văn Úc (Hải Phòng) đến Cửa Tùng (Quảng Trị). Khu vực thành phố Hải Phòng, máy bay địch ném bom phá sập cầu Rào, cầu Niệm, cầu Quay, cầu Thượng Lý, thả bom từ trường xuống dưới lòng sông, cửa sông, bến phà chung quanh thành phố. Thực hiện mệnh lệnh của BTL Hải quân, Đội 8 phối hợp các lực lượng tiến hành lặn mò phát hiện, rà phá thủy lôi bom từ trường, bảo đảm an toàn lưu thông cho các luồng lạch. Bằng những phương tiện thô sơ như tấm tôn, thùng phuy, phao bia, bè nam châm…, ngày 16- 10-1967 cán bộ, chiến sĩ Đội 8 Công binh tháo gỡ thành công quả bom từ trường nguyên vẹn đầu tiên và bàn giao cho Tổng cục Kỹ thuật.

"Đánh địch mà tiến, mở luồng mà đi"

Cùng với rà phá bằng phương pháp thủ công, Đội 8 Công binh phối hợp phòng sửa chữa tàu của Cục Hậu cần Hải quân và Trạm sửa chữa của Cục vận tải đường biển (Bộ Giao thông- Vận tải) nghiên cứu chế tạo phương tiện phóng từ H.DL-9. Tháng 4-1968, Đội đã rà phá thực nghiệm ở khu vực sông Hải Phòng, phá nổ được 18 quả bom từ trường. Một tháng sau, Xưởng X46 Hải quân cùng cán bộ Đội 8 Công binh nghiên cứu chế tạo máy phóng từ HT-5, kết cấu gọn nhẹ có thể lắp trên xuồng có máy đẩy hoặc ca nô. Tiếp đó, Đội được trang bị thêm phân đội ca nô phóng từ KCN, giúp cán bộ, chiến sĩ của Đội tham gia chiến dịch VT-5 mở thông luồng từ cửa Gianh - bến phà Xuân Sơn, Cửa Hội vào cảng Bến Thủy, Cửa Lò, Cửa Nhượng, Cửa Khẩu, Nhật Lệ, để tàu vận tải Đoàn 125 Hải quân vận chuyển hàng hóa, vũ khí chi viện chiến trường miền Nam.

Ngày 16-4-1972, Mỹ leo thang dùng không quân và hải quân đánh phá trở lại miền Bắc. Bộ Quốc phòng nhận định trước sau địch sẽ dùng thủy lôi phong tỏa sông, biển của ta, đã chỉ thị cho BTL Hải quân chủ động phối hợp với các quân khu, quân binh chủng, chính quyền các địa phương ven biển chủ động chuẩn bị thực hiện việc chống phong tỏa, tổ chức quan sát ven biển, ven sông lớn, sẵn sàng tiến hành rà phá thủy lôi, bảo đảm khai thông luồng lạch.

Trên tinh thần "đánh địch mà tiến, mở luồng mà đi", cán bộ chiến sĩ các đơn vị Hải quân luôn thể hiện ý chí kiên cường, dũng cảm, bám sát hiện trường rà phá, mò vớt thủy lôi. Trong vòng 5 tháng, Quân chủng Hải quân đã huy động 87 lượt tàu tháo gỡ, rà phá được hàng trăm quả thủy lôi, bom từ trường. Ngày 13-9, luồng Sông Tranh-Lạch Huyện được khai thông, tiếp đến là luồng Cửa CấmĐồ Sơn, bảo đảm an toàn cho các tuyến vận chuyển than, hàng hóa Hải Phòng - Quảng Ninh. Sau ngày 31- 10-1972, khai thông luồng Cửa Hội, Bến Thủy và luồng Sông Gianh - Bến phà Xuân Sơn. Ngày 18-1-1973, Hải quân phối hợp các lực lượng Cục Vận tải đường biển, tổ chức rà quét khai thông luồng cửa Nam Triệu vào cảng Hải Phòng.

Trong hai thời kỳ chống phong tỏa 1965 - 1968 và 1972 - 1973, các lực lượng rà phá được 13.346 quả thủy lôi, bom từ trường, riêng lực lượng Công binh Hải quân rà phá được 2.398 quả, góp phần khai thông luồng lạch, bảo đảm giao thông, phục vụ quân và dân ta đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc, chi viện kịp thời sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam. Thắng lợi của việc rà phá thủy lôi ở khu vực Hải Phòng và các vùng sông biển miền Bắc góp phần đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ, cùng với chiến thắng của quân dân ta trên chiến trường miền Nam buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán, chấp nhận ký kết Hiệp định Paris./.