Đánh thức nguồn lực từ miền di sản

Hải Phòng có tài nguyên du lịch văn hóa đa dạng và tiêu biểu, với gần 4.000 di tích, trong đó có 2 Di sản thế giới (Di sản thiên nhiên vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà và Di sản văn hóa quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), 9 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt, 257 di tích quốc gia, 722 di tích cấp thành phố và 33 bảo vật quốc gia. Các lễ hội của Hải Phòng diễn ra quanh năm, trở thành điểm khác biệt với phần lớn các lễ hội vùng đồng bằng sông Hồng thường chỉ diễn ra vào mùa Xuân.

Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu năm 2026 sắp diễn ra từ ngày 26/9 - 4/10 thể hiện điểm nhấn riêng. Không chỉ diễn ra các nghi lễ dâng hương, rước, tế và tưởng niệm trang trọng, đặc biệt trong khuôn khổ lễ hội năm nay sẽ công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Đây là điểm nhấn nổi bật có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ việc được ghi danh sang chủ động xây dựng, nhận diện và lan tỏa thương hiệu Di sản thế giới. Qua đó, danh hiệu không chỉ được nhắc đến như một thành quả, mà trở thành nguồn lực văn hóa được cộng đồng và các địa phương cùng gìn giữ, phát huy và giới thiệu với bạn bè trong nước, quốc tế.

Lễ hội năm nay hướng tới việc đưa giá trị Di sản thế giới đến gần hơn với công chúng, du khách trong nước và quốc tế; kết nối bảo tồn di sản với phát triển văn hóa, du lịch và quảng bá hình ảnh Hải Phòng. Du khách không chỉ đến dự lễ mà có thể kết hợp tham quan di tích, tìm hiểu lịch sử nhà Trần, trải nghiệm cảnh quan Côn Sơn - Kiếp Bạc và các hoạt động văn hóa cộng đồng.

Được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ, lễ hội năm nay mở ra trong không gian di sản được quốc tế ghi nhận, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo tồn, thực hành và phát huy các giá trị di sản. Điều này phù hợp với định hướng của thành phố trong việc biến các giá trị di sản thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, thay vì chỉ khai thác trong thời gian diễn ra lễ hội.

Hơn nữa, Bộ nhận diện chính là một trong những cách để tạo nên ngôn ngữ chung. Khi thành phố Hải Phòng, thành phố Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh cùng sử dụng một Bộ nhận diện chung thể hiện sự thống nhất trong cách nhận diện Di sản thế giới liên vùng; để những không gian vốn được nhìn nhận từ nhiều địa danh khác nhau có thể được giới thiệu như những thành tố của cùng một chỉnh thể.

Sức sống của di sản không chỉ nằm trong những công trình, di vật hay cảnh quan, mà còn hiện diện trong các lễ hội, nghi lễ, tín ngưỡng và thực hành văn hóa của cộng đồng. Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2045 sẽ vươn lên thành trung tâm du lịch biển, văn hóa và di sản tầm cỡ quốc gia lẫn quốc tế. Do đó, cần có những chiến lược dài hơi, xứng tầm để phát huy giá trị của di sản trong đời sống, nhất là hoạt động đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá du lịch "về miền di sản".

Và lễ hội hôm nay có thể là sự “khơi nguồn” cho những tour tuyến kết nối như: tuyến “Một hành trình - 5 điểm đến Di sản thế giới” kết nối Côn Sơn - Kiếp Bạc với di tích Thanh Mai, Kính Chủ và Nhẫm Dương; tuyến du lịch di sản văn hóa trọng điểm ở khu vực Đông Hải Phòng: Cái Bèo - Tràng Kênh - Núi Voi - Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - Khu tưởng niệm vương triều Mạc... kết hợp trình diễn nghệ thuật dân gian (ca trù, chèo, múa rối nước).

Hoặc phát triển các tuyến du lịch mới, liên kết Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh theo trục sông, đồng bằng; hình thành chuỗi tour “Hải trình di sản”, “Vùng đất Trạng Trình”, “Du lịch tâm linh miền Đông Bắc”... nhằm định vị thương hiệu, xây dựng bản sắc riêng và lan tỏa hành trình di sản, để du khách đến tham quan, chiêm bái, nhớ mãi và tiếp tục quảng bá.

Và mỗi người dân của thành phố Cảng anh hùng - Xứ Đông văn hiến đều có trách nhiệm, sứ mệnh trong hành trình đó, để di sản luôn bền bỉ trong đời sống hôm nay.