Văn hoá-Xã hội

Dấu ấn Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2025

ĐỖ TUẤN • 17/10/2025 08:59

Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025 là lễ hội đầu tiên sau khi quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới.

Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025 là lễ hội đầu tiên sau khi quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới.

Trong ánh nắng mùa thu, rừng thông Côn Sơn lại rì rào trong gió, suối trong vắt ngân vang giữa không gian linh thiêng của miền đất di sản. Trên con đường dẫn vào khu di tích, dòng người nối dài trong hương trầm, trong tiếng chuông chùa và nhịp trống hội ngân vang từ sông Lục Đầu.

Năm nay, Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc diễn ra trong bối cảnh đặc biệt. Đây là mùa lễ hội đầu tiên sau khi tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng hợp nhất, và ngay sau khi quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới. Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa - tâm linh mà còn là cuộc hội ngộ của di sản với đời sống đương đại.

Điểm nhấn năm nay chính là sự đổi mới toàn diện về quy mô và hình thức. Các nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, kết hợp công nghệ hiện đại, tạo nên không gian vừa cổ kính, vừa tươi mới.

Ông Đinh Văn Mạnh, tổ dân phố Dược Sơn, phường Trần Hưng Đạo, vừa chọn mua vài chai nước mắm Cát Hải nói: “Lần đầu tiên tuần văn hoá được tổ chức quy mô như vậy, lại có cả sản phẩm của bên Đông Hải Phòng. Tôi đến mua cho tiện, vừa dùng, vừa ủng hộ hàng quê mình”.

Đó cũng là tâm lý chung của nhiều người dân địa phương khi tham dự Tuần Văn hoá, Du lịch và Xúc tiến thương mại nằm trong khuôn khổ Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025.

Sự kiện năm nay diễn ra từ ngày 4 - 19/10, là điểm nhấn quan trọng kết nối các hoạt động văn hoá, du lịch và thương mại, góp phần quảng bá hình ảnh vùng di sản đến đông đảo du khách.

Lê hội năm nay, chương trình nghệ thuật “Hải Phòng - Tinh hoa miền di sản” trong đêm khai hội được dàn dựng công phu, ứng dụng 3D mapping, layer mapping, tái hiện sống động hào khí Đông A, chiến công 3 lần nhà Trần chiến thắng quân Nguyên Mông và hình tượng Đức Thánh Trần giữa bầu trời lễ hội lung linh.

Từ Lễ khai ấn đền Kiếp Bạc, Lễ rước bộ, tế giỗ Đức Thánh Trần, Lễ cầu an, Hội hoa đăng đến Hội quân trên sông Lục Đầu, mỗi nghi lễ đều được tổ chức trang nghiêm, đúng phong tục cổ truyền, thể hiện lòng thành kính với Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn - vị anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân Đại Việt chiến thắng quân xâm lược Nguyên Mông hùng mạnh.

Lễ tưởng niệm 725 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo, khai hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025 và công bố giá trị nổi bật toàn cầu Quần thể Di sản văn hóa thế giới thuộc thành phố Hải Phòng - điểm nhấn trong chuỗi hoạt động văn hóa - tâm linh đặc sắc nơi miền di sản thiêng liêng.

Giữa tiếng trống hội rền vang, hàng vạn người dân và du khách đổ về đền Kiếp Bạc dự lễ khai ấn và tưởng niệm 725 năm ngày mất Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Trong khuôn khổ lễ hội, Tuần Văn hóa - Du lịch và Xúc tiến thương mại năm nay cũng thu hút hàng nghìn du khách. Tại các gian hàng trưng bày, nhiều sản phẩm OCOP, đặc sản ẩm thực và làng nghề truyền thống của Hải Phòng tỏa hương sắc.

Anh Nguyễn Công Đạt, nghệ nhân trẻ làng Thanh Liễu, miệt mài khắc mộc bản in hình Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi. Mỗi đường khắc, mỗi nét in đều gói ghém câu chuyện của lịch sử và niềm tự hào của thế hệ trẻ.

“

Chúng tôi không chỉ mang tượng đến trưng bày, mà mang cả linh hồn của nghề - để du khách hiểu văn hóa Việt qua từng nét đục chạm.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt

Sự hiện diện của những nghệ nhân làng nghề, những nông dân mang sản vật quê hương đến giới thiệu trong lễ hội khiến Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ là không gian tâm linh, mà còn là không gian sống động của văn hóa và kinh tế địa phương.

Anh Miles Robinson, du khách Mỹ mê văn hóa Á Đông, đứng lặng nhìn khung cảnh ấy rồi thốt lên: “Tôi đã đến nhiều di tích, nhưng chưa nơi nào khiến tôi xúc động như ở đây. Các nghi lễ, âm nhạc, ánh sáng… hòa vào nhau thành một linh hồn chung. Đây không chỉ là nghệ thuật, mà là tâm hồn Việt Nam sống động”.

Còn chị Catalina Coll, du khách Tây Ban Nha, lại chọn lối nhỏ dẫn lên chùa Côn Sơn, nơi rừng thông già rì rào, suối trong vắt róc rách. “Tôi cảm nhận được sự bình yên và linh thiêng mà không nơi nào có được. Khi ngồi nghe tiếng chuông chùa ngân giữa núi rừng, tôi hiểu vì sao người Việt coi nơi này là chốn thiêng liêng”, chị Catalina Coll chia sẻ.

Khi những chiếc đèn hoa đăng cuối được thả xuống dòng sông Lục Đầu, không khí lễ hội vẫn còn đọng lại trong ánh mắt du khách, trong niềm tự hào của người dân Hải Phòng. Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2025 không chỉ là sự kiện văn hóa - tâm linh, mà là minh chứng cho một tầm nhìn mới: tổ chức lễ hội như một chiến lược phát triển văn hóa và du lịch bền vững.

Cả khu vực đê sông Lục Đầu rực rỡ, lung linh trong ánh sáng. Trên triền đê, hàng nghìn hoa đăng xếp thành hàng dài tạo thành dòng chữ “Lễ hội hoa đăng - Quốc thái dân an”, tỏa sáng huyền ảo bên dòng nước.

Lễ hội hoa đăng Kiếp Bạc nhằm tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc qua các triều đại, đặc biệt là tướng sĩ nhà Trần và những linh hồn đã ngã xuống trong các cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên Mông trên sông Lục Đầu. Qua đó, cầu cho quốc thái dân an, nhân khang vật thịnh, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Lễ hội hoa đăng cầu siêu thoát là nhu cầu tâm linh của người Việt, thể hiện rõ triết lý âm - dương giao hòa trong tâm thức dân tộc. “Siêu” là xuất, nghĩa là xuất thần; “thoát” tức thoát khỏi cõi phàm trần.

Nghi lễ cầu an được cử hành với ba phần: Khóa lễ, chính kinh và hồi hướng.

Những ngọn hoa đăng lần lượt được mọi người thả trôi xuống dòng sông mang theo ước nguyện bình an, hạnh phúc, tri ân và tự hào.

Khi di sản đã bước ra ánh sáng quốc tế, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm chung của cộng đồng và chính quyền. Để “trái tim di sản” ấy đập mãi, cần những bước đi dài hơi: quy hoạch không gian lễ hội khoa học, hạ tầng du lịch đồng bộ, công tác quản lý - hướng dẫn - truyền thông chuyên nghiệp và minh bạch. Đặc biệt, người dân quanh di tích phải trở thành chủ thể của di sản - vừa bảo tồn, vừa hưởng lợi từ du lịch văn hóa. Chỉ khi đó, di sản mới thật sự “sống”.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Thị Hoàng Mai khẳng định: “Lễ hội năm nay được tổ chức với quy mô lớn hơn, trang trọng và hiện đại hơn, nhưng vẫn giữ nguyên giá trị gốc thiêng liêng”.

Từ công tác tổ chức lễ hội năm nay có thể thấy sự chuyển mình rõ rệt trong tư duy phát triển văn hóa: từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn động; từ duy trì nghi lễ sang kết hợp trải nghiệm, chuyển đổi số và liên kết vùng.

Các tour du lịch “Một hành trình - 5 điểm đến di sản thế giới”, “Theo dấu chân Tam tổ Trúc Lâm”, “Khám phá Di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc” không chỉ là sản phẩm du lịch mà còn là phương án “giáo dục văn hóa bằng thực hành”, giúp di sản bước ra đời sống, gắn kết cộng đồng và du khách.

Trong hai năm qua, Hải Phòng liên tiếp có hai di sản được UNESCO vinh danh, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hội nhập văn hóa quốc tế. Tháng 7/2025, tại kỳ họp lần thứ 47 của UNESCO, Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu gọi đây là “niềm tự hào lớn, nhưng đồng thời là trách nhiệm to lớn trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa giá trị di sản tới cộng đồng và thế giới”.

Tổng số lượng khách tham quan khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc từ ngày 22/9 đến 13/10 (mùng 1 đến 22/8 âm lịch) đạt khoảng 32,5 vạn lượt người, tăng 214% so với cùng kỳ năm 2024 (năm lượng khách giảm do ảnh hưởng của bão Yagi) và tăng 13% so với cùng kỳ năm 2023. Những con số ấy không chỉ thể hiện quy mô tổ chức, mà còn là minh chứng cho tình yêu, niềm tin của người dân và du khách dành cho miền di sản linh thiêng này.

Từ những bước chân du khách hôm nay có thể thấy rõ lễ hội đã thật sự chạm đến trái tim công chúng. Người dân đến để vãng cảnh, thưởng ngoạn văn hoá, để chiêm bái, nhưng cũng để sống trong không gian văn hóa đặc sắc, nơi di sản thế giới không còn xa vời mà hòa vào nhịp sống mới của Hải Phòng sôi động.

Thành phố Hải Phòng hiện có gần 1.300 lễ hội truyền thống được duy trì hằng năm, trong đó nhiều lễ hội đã trở thành thương hiệu quốc gia như Lễ hội Hoa Phượng Đỏ, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, Lễ hội Đền Tranh, Đền Bia… Tất cả tạo nên một bức tranh di sản sống động, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và tâm hồn người Hải Phòng.

Bài: HẢI HẬU - ĐỖ TUẤN

Ảnh: THÀNH CHUNG - ĐỖ HIỀN - TRUNG KIÊN

Trình bày: ĐỖ TUẤN