Dấu ấn mới trong bảo tồn và phát triển đàn voọc Cát Bà

Quyết liệt bảo vệ

Theo thông tin của Dự án Bảo tồn voọc Cát Bà, phần lớn trong số 15 cá thể voọc Cát Bà được sinh ra từ đầu năm 2024 đến nay sinh trưởng tốt, các con non khá khỏe mạnh. Những năm gần đây, quần thể voọc Cát Bà gia tăng ổn định ở mức 3%/năm. Số lượng voọc Cát Bà con được sinh ra hằng năm cũng tăng dần lên. So với mức tăng trung bình khoảng 8-10 con mỗi năm trong 20 năm qua, năm 2024 đánh dấu mức tăng đột biến cho thấy đàn voọc đang tăng trưởng ngày càng cao hơn. Nhờ đó, quần thể voọc Cát Bà trên quần đảo Cát Bà tăng từ khoảng 40 cá thể trong năm 2003 lên đến gần 100 cá thể trong năm 2024.

Kết quả này cho thấy nỗ lực lớn từ sự hỗ trợ, giúp đỡ của Trung ương, thành phố, chính quyền và các cơ quan chức năng liên quan của huyện Cát Hải cũng như các tổ chức quốc tế tại Vườn quốc gia Cát Bà đã thực hiện thành công nhiều chương trình nhằm bảo tồn đa dạng sinh học trên quần đảo Cát Bà nói chung và bảo tồn loài voọc Cát Bà nói riêng, nhất là các chương trình “Người gác voọc”, “Câu lạc bộ bảo vệ rừng ở các xã trên đảo Cát Bà”. Theo đó, Vườn và chính quyền địa phương có nhiều giải pháp quyết liệt nhằm tăng cường bảo vệ và phát triển đàn voọc. Lực lượng kiểm lâm trực thuộc Vườn thường xuyên tuần tra, giám sát bảo vệ rừng, biển nói chung, các loài động, thực vật nói riêng, trong đó có voọc Cát Bà. Cùng với đó, các tổ bảo vệ rừng và các cộng tác viên duy trì tuần rừng 15 - 20 buổi/ tháng để bảo vệ voọc Cát Bà. Sự vào cuộc mạnh tay của cơ quan chức năng cùng với hiệu quả từ công tác tuyên truyền nên nhiều thợ săn ở Cát Bà bỏ nghề chuyển sang khai thác thủy sản, làm dịch vụ du lịch. Thậm chí, một số thợ săn còn được vận động để tham gia chương trình bảo vệ rừng, bảo vệ voọc do Vườn quốc gia Cát Bà và một số tổ chức phi chính phủ khởi xướng. Vườn quốc gia Cát Bà và các đơn vị, địa phương tiến hành thành công dự án tái trồng cây bản địa; vận động sự thừa nhận quốc tế về vị thế của loài voọc Cát Bà và yêu cầu phải bảo vệ loài này và vùng sống của chúng; nâng cao nhận thức của người dân địa phương về vị thế đặc biệt của loài voọc Cát Bà và niềm tự hào của người dân địa phương… Nhờ đó, quần thể voọc có không gian để phát triển tự nhiên.

Tạo sinh cảnh sống tốt nhất cho loài voọc

Theo ông Neahga Leonard, Giám đốc Dự án Bảo tồn voọc Cát Bà, khó khăn lớn trong bảo tồn và phát triển quần thể voọc Cát Bà chính là quần thể này khá nhỏ bé, bị phân mảnh và đang sinh sống ở khu vực địa hình khó khăn, hiểm trở. Vì thế, việc tiếp cận giám sát gần hơn hay thực hiện những hoạt động bảo tồn chủ động, quyết liệt như di chuyển các cá thể trong đàn gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, các hoạt động du lịch diễn ra khá sôi động tại những vùng giáp ranh khu vực voọc Cát Bà sinh sống cũng gây ra căng thẳng cho các đàn, cá thể, nhất là nạn ô nhiễm tiếng ồn...

Hiện, trong 3 khu vực voọc Cát Bà đang sinh sống, khu Giỏ Cùng là sinh cảnh sống tốt nhất do có điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý khép kín, thuận lợi cho bảo vệ đàn voọc Cát Bà. Do đó, Dự án Bảo tồn voọc Cát Bà đang đề xuất nâng cấp mức độ bảo vệ khu Giỏ Cùng và di chuyển một số cá thể từ khu vực Cửa Đông đến để tạo nên dải sinh cảnh sống được bảo vệ nghiêm ngặt nhất, tạo điều kiện cho các cá thể voọc có thể gặp gỡ, sinh sản và tạo nên quần thể lớn hơn. Để làm được điều này, cần có sự đồng thuận từ các cấp, ngành, sự tham gia tích cực của các bên liên quan, các tổ chức bảo tồn khác, các cơ quan chuyên môn, quản lý…

Phó giám đốc Vườn Quốc gia Cát Bà Phạm Văn Phúc cho biết, quan điểm nhất quán của các nhà khoa học trong công tác bảo tồn quần thể voọc là bảo đảm sinh cảnh thích hợp để quần thể voọc có thể phát triển được tự nhiên. Vì vậy, thời gian tới, các giải pháp thực hiện bảo tồn voọc sẽ tập trung tăng cường kiểm soát, tuần tra rừng, không để xảy ra tình trạng săn bắt; tích cực tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về loài voọc Cát Bà, chung tay bảo vệ voọc, tích cực trồng rừng để tạo sinh cảnh cho loài voọc phát triển. Vườn quốc gia Cát Bà và các cơ quan của thành phố cũng đang tích cực vận động Vườn thú Leipzig (Cộng hòa liên bang Đức) tiếp tục hỗ trợ triển khai dự án trong giai đoạn 2024 - 2028 nhằm nâng cao nhận thức cán bộ trực tiếp làm công tác bảo tồn, tuyên truyền chính sách pháp luật tới người dân. Đồng thời, Vườn quốc gia Cát Bà tăng cường quảng bá hình ảnh loài voọc Cát Bà đến cộng đồng trong nước, quốc tế, kêu gọi thêm nhiều tổ chức cùng phối hợp, thực hiện công tác bảo tồn nhằm phát triển quần thể voọc tốt hơn trong thời gian tới./.