Dấu ấn nhạc sĩ Hải Phòng trong dòng chảy âm nhạc Việt Nam

Những tên tuổi lớn trong âm nhạc đất Cảng

Nhắc đến Hải Phòng trong dòng chảy âm nhạc Việt Nam, không thể không nhắc tới những nhạc sĩ đã để lại dấu ấn sâu đậm, thậm chí mang tính biểu tượng của từng giai đoạn lịch sử. Trong số đó phải kể đến nhạc sĩ Đỗ Nhuận - người con ưu tú ở thôn Hoạch Trạch, xã Thái Học, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương (nay là xã Đường An, thành phố Hải Phòng). Ông là một trong những tên tuổi lớn của âm nhạc cách mạng Việt Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Đỗ Nhuận trải dài cùng những bước ngoặt lớn của dân tộc. Từ tuổi trẻ sôi nổi, những năm tháng tù đày gian khổ, đến những ngày hành quân giữa chiến khu Việt Bắc, ông để lại một di sản âm nhạc đồ sộ với những ca khúc đã đi cùng năm tháng như: Việt Nam quê hương tôi, Du kích sông Thao, Hành quân xa, Cô Sao, Người tạc tượng… Đặc biệt, ông được xem là người đặt nền móng cho nhạc kịch Việt Nam, với những tác phẩm opera có quy mô lớn, đánh dấu bước trưởng thành của âm nhạc chuyên nghiệp nước nhà.

Nhắc đến Hải Phòng cũng không thể bỏ qua nhạc sĩ Văn Cao, người đã viết nên Tiến quân ca, Quốc ca của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Sinh ra tại Lạch Tray, Hải Phòng, Văn Cao là hình mẫu nghệ sĩ tài hoa hiếm có, hội tụ giữa âm nhạc, thi ca và hội họa. Tác phẩm của ông vượt lên mọi giới hạn không gian, thời gian, trở thành biểu tượng tinh thần của dân tộc Việt Nam trong suốt thế kỷ XX và cả hôm nay.

Một người tiêu biểu nữa trong nền âm nhạc nước nhà chính là nhạc sĩ Phạm Tuyên - tác giả ca khúc lịch sử Như có Bác trong ngày đại thắng. Giai điệu ấy đã vang lên trong bản tin đặc biệt của Đài Tiếng nói Việt Nam trưa 30/4/1975, trở thành âm thanh của thời khắc thống nhất đất nước cho đến ngày nay.

Với khoảng 700 tác phẩm, Phạm Tuyên là một trong những nhạc sĩ có gia tài sáng tác đồ sộ nhất của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam.

Ở một mạch cảm xúc khác, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, người con của đảo Cát Hải lại để lại dấu ấn bằng những bản tình ca lãng mạn, tinh tế. Dù số lượng sáng tác chưa tới 20 bài, nhưng những Tà áo xanh, Lá đổ muôn chiều, Gửi gió cho mây ngàn bay, Thu quyến rũ… đều được xem là những tuyệt tác của âm nhạc trữ tình Việt Nam, gắn liền với hình ảnh những mùa thu Hà Nội và phong vị rất riêng.

Hay nhạc sĩ Ngô Thụy Miên với "một đời sáng tác tình ca" đã góp phần làm giàu thêm kho tàng nhạc trữ tình Việt Nam. Những Niệm khúc cuối, Bản tình cuối, Chiều nay không có em, Áo lụa Hà Đông… vẫn được nhiều thế hệ khán giả yêu mến, cho thấy sức sống bền bỉ của những giai điệu được viết bằng cảm xúc chân thành.

Từ truyền thống đến hiện đại

Không chỉ là quê hương của những tên tuổi lớn, Hải Phòng còn được xem là mảnh đất nuôi dưỡng liên tục các thế hệ nhạc sĩ kế cận. Theo nhạc sĩ Duy Thái, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng, đất Cảng từ lâu đã được coi là miền “đất thiêng” của âm nhạc Việt Nam hiện đại.

“Từ Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Tô Vũ, Trần Chung, Ngô Thụy Miên… cho đến các thế hệ sau này, Hải Phòng luôn có những nhạc sĩ viết nên các ca khúc đi cùng năm tháng, được công chúng cả nước yêu thích” - nhạc sĩ Duy Thái chia sẻ.

Tiếp nối tinh thần của các thế hệ tiền bối, các nhạc sĩ trẻ Hải Phòng hôm nay đang tìm cách thể hiện tình yêu thành phố theo ngôn ngữ âm nhạc hiện đại. Thế Anh Shinichi, tác giả ca khúc Tự hào Hải Phòng là một ví dụ tiêu biểu.

“Mình sinh ra và lớn lên tại Hải Phòng, từng có thời gian đi làm xa, để rồi càng trân trọng hơn những điều nhỏ bé của thành phố. Tự hào Hải Phòng là lời khẳng định tình yêu và niềm tự hào của mình với mảnh đất này” - Thế Anh tâm sự.

Từ những hành khúc cách mạng hào sảng, những bản tình ca lãng mạn, đến những giai điệu trẻ trung hôm nay, âm nhạc Hải Phòng đã và đang góp phần quan trọng vào bức tranh chung của âm nhạc Việt Nam. Dấu ấn ấy không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay tên tuổi nhạc sĩ, mà còn ở tinh thần sáng tạo không ngừng, mang đậm khí chất của thành phố hoa phượng đỏ.

Không chỉ sáng tác, nhiều nhạc sĩ trẻ còn trực tiếp thể hiện tác phẩm, tận dụng các nền tảng số để lan tỏa âm nhạc đến công chúng trẻ. Điều này cho thấy dòng chảy âm nhạc Hải Phòng không chỉ tiếp nối mà còn đang vận động, đổi mới để bắt nhịp với hơi thở thời đại.

Theo PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, với thế mạnh về giao lưu quốc tế, Hải Phòng cần đầu tư xây dựng nền âm nhạc hoàn chỉnh, toàn diện, để dần dần giới thiệu được với thế giới cả âm nhạc dân tộc và âm nhạc đương đại.

"Trong giao lưu âm nhạc quốc tế hiện nay, trình diễn nhạc không lời, ban nhạc, nhạc cụ có vai trò rất quan trọng. Muốn hội nhập, Hải Phòng phải xây dựng được đội ngũ nghệ sĩ chơi nhạc cụ, nhất là nghệ sĩ violin, piano… Cần đào tạo, thậm chí có chính sách thu hút từ các địa phương, trung tâm âm nhạc khác về, để xây dựng một nền khí nhạc mạnh trong tương lai"- nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho biết.

Không chỉ dừng lại ở sáng tác ca khúc, các nhạc sĩ Hải Phòng này nay còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, biểu diễn từ thiện, giao lưu với các địa phương khác, góp phần làm phong phú đời sống âm nhạc của thành phố hoa phượng đỏ. Nhiều tác phẩm đạt giải cao tại các cuộc thi sáng tác từ Trung ương đến địa phương, khẳng định sức sáng tạo dồi dào của đội ngũ nhạc sĩ đất Cảng.