Đấu thầu in sách giáo khoa- lợi ích nhiều mặt

Từ nhiều năm qua, giá bán sách giáo khoa luôn được dư luận quan tâm bởi tác động trực tiếp tới bộ phận rất lớn người dân trên toàn quốc. Với nhiều lý do khác nhau, các nhà xuất bản lý giải việc giá sách năm sau thường tăng, có khi tăng cao gấp nhiều lần giá sách năm trước là do giá bản quyền, nguyên vật liệu và nhân công tăng... Tuy nhiên, qua công tác thanh, kiểm tra tại một trong những nhà xuất bản chiếm thị phần sách giáo khoa lớn của cả nước cho thấy, khâu lựa chọn nhà thầu cung cấp giấy in để sản xuất sách giáo khoa theo phương thức chào hàng cạnh tranh có nhiều bất thường, chưa bảo đảm công bằng, hiệu quả kinh tế; nhà xuất bản chưa ban hành quy định về lựa chọn nhà thầu in sách, cung cấp vật tư, giấy in... Qua kiểm tra, xác minh, riêng trong giai đoạn 2014-2018, quá trình xây dựng các gói thầu in sách giáo khoa và hạch toán của nhà xuất bản này có nhiều sai sót dẫn đến gia đình học sinh phải mua sách giáo khoa bằng giá nhà xuất bản đã đăng ký giá từ năm 2011 (được in ấn định trên bìa sách), cao hơn giá sách giáo khoa phải đăng ký đúng giá của giai đoạn trên, với tổng số tiền hơn 85 tỷ đồng. Do vậy, các nhà xuất bản cần xây dựng lộ trình để không theo hình thức giao in gia công mà chuyển sang đấu thầu rộng rãi nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, chống độc quyền, thao túng giá sách...

Chỉ đạo dứt khoát của Thủ tướng Chính phủ thể hiện quan điểm rõ ràng của Chính phủ đối với “hàng hóa đặc biệt” liên quan đến đời sống người dân, đến việc bảo đảm hoạt động dạy và học, góp phần an sinh xã hội. Nhìn rộng hơn, gắn với nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển dân trí. Mặt khác, đấu thầu cạnh tranh công bằng có tác dụng thúc đẩy phát triển kinh tế. Muốn trúng thầu, các nhà thầu phải bảo đảm năng lực, chất lượng tốt, giá thành thấp nhất, tìm được nguồn hàng đáp ứng yêu cầu và tiết kiệm chi phí trong quá trình sản xuất. Tổ chức đấu thầu công khai in sách giáo khoa, các nhà thầu năng lực tốt sẽ có “sân chơi sòng phẳng”, rõ ràng để cạnh tranh công bằng, minh bạch, hạn chế tiêu cực. Đây còn là giải pháp hữu hiệu để các nhà xuất bản tìm được nhà cung cấp nguyên liệu bảo đảm chất lượng với giá thành hợp lý nhất, từ đó tiết giảm tối đa chi phí giá thành, bảo đảm lợi nhuận cho đơn vị, và quan trọng nhất là hướng tới lợi ích của người tiêu dùng, cụ thể là hàng triệu gia đình đang có con em theo học trên toàn quốc.

Để quá trình đấu thầu diễn ra đúng quy trình, đạt được mục tiêu cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm công bằng, khách quan, mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp, các cơ quan chức năng cũng cần xây dựng các tiêu chí giám sát chặt chẽ, tránh hình thức, lấy lệ, làm mất giá trị mục tiêu đề ra./.