(HPĐT)- Xác định đối thoại, hòa giải là một trong những giải pháp giúp giải quyết các vụ án, vụ việc một cách hiệu quả, triệt để nhất, thời gian qua, Tòa án nhân dân (TAND) hai cấp thành phố chú trọng triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án và công tác hòa giải, đối thoại trong giải quyết các vụ án dân sự, kinh doanh thương mại, hành chính theo trình tự tố tụng. Qua hòa giải thành nhiều vụ án phức tạp hôn nhân - gia đình, dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại…, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp, giảm thiểu mâu thuẫn trong cộng đồng.
Một cuộc hòa giải, đối thoại được TAND huyện An Dương tổ chức. Ảnh: Văn Công
Kiên trì hòa giải
Đầu năm 2023, TAND huyện An Dương nhận được đơn của bà Vũ Thị H., ở xã Hồng Phong (huyện An Dương) đề nghị phân chia di sản thừa kế là bất động sản do bố mẹ chồng để lại. Bố mẹ chồng bà H. có tới 7 người con, khi mất không có di chúc. Do có sự tranh chấp về quyền thừa kế tài sản, UBND xã Hồng Phong nhiều lần tổ chức hòa giải nhưng các bên vẫn không thống nhất được phương án phân chia tài sản. Sau hơn 7 tháng nghiên cứu hồ sơ, làm việc với các bên theo đúng quy định, trình tự, đến cuối tháng 8-2023, hòa giải viên TAND huyện An Dương hòa giải thành vụ việc, các đương sự thống nhất được phương án phân chia tài sản và có đơn yêu cầu TAND huyện công nhận kết quả hòa giải.
Trước đó, vào tháng 10- 2022, Tòa hành chính (TAND thành phố) thụ lý đơn của 15 hộ dân ở huyện Kiến Thụy khởi kiện quyết định của Chủ tịch UBND huyện Kiến Thụy về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với họ. Theo đó, các hộ dân sử dụng đất mặt nước để nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, UBND huyện Kiến Thụy xác định phần diện tích đất mặt nước đó cho doanh nghiệp khai thác cát thuê và hoạt động nuôi trồng thủy sản trên diện tích đất mặt nước nói trên là trái phép, phải xử phạt vi phạm hành chính. Xác định đây là một vụ việc phức tạp, nếu xử lý không khéo có thể dẫn tới mất trật tự an ninh tại địa phương, thẩm phán Nguyễn Thị Thanh Bình (Phó chánh Tòa hành chính - TAND thành phố) nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ việc, quy định của pháp luật liên quan tới lĩnh vực này và kiên trì thực hiện hòa giải đối với các hộ dân. Theo đó, 12 hộ dân chấp nhận nội dung hòa giải của cơ quan Tòa án, nhất trí rút đơn khởi kiện. Cơ quan tòa án chỉ phải đưa ra xét xử 3 vụ việc trong năm 2023.
Cùng với việc thực hiện công tác hòa giải, đối thoại trong giải quyết các vụ án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại, TAND hai cấp thành phố quan tâm thực hiện tốt Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án. Trong năm 2023, có 75,1% số vụ việc chuyển hòa giải, đối thoại của TAND hai cấp (hơn 4,5 nghìn vụ việc) được hòa giải thành. Trong đó, tỷ lệ số vụ việc hòa giải đối thoại thành của TAND thành phố đạt tỷ lệ 26,5%; của TAND cấp quận, huyện đạt tỷ lệ 76,4%.
Tăng cường tuyên truyền về công tác hòa giải, đối thoại
Trong bối cảnh số lượng vụ án, vụ việc tiếp nhận ngày một nhiều, nhưng số lượng cán bộ, công chức ngành Tòa án không tăng, TAND hai cấp thành phố xác định công tác hòa giải, đối thoại có ý nghĩa rất quan trọng. Theo đó, TAND thành phố và TAND các quận, huyện có nhiều giải pháp để đẩy mạnh, làm tốt công tác này trên thực tế, như triển khai phong trào thi đua “Tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ, đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng giải quyết các loại án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại”, trong đó chú trọng công tác hòa giải, đối thoại; tăng cường, củng cố và nâng cao trình độ của đội ngũ hòa giải viên của các cơ quan Tòa án. Riêng trong năm 2023, triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án, Chánh án TAND thành phố bổ nhiệm thêm 6 hòa giải viên tại TAND thành phố và TAND các quận, huyện: An Lão, Hồng Bàng, An Dương, Thủy Nguyên; điều động 1 hòa giải viên từ TAND thành phố tới công tác tại TAND quận Ngô Quyền. 14/15 quận, huyện (trừ TAND huyện Bạch Long Vỹ chưa triển khai do số lượng vụ án, vụ việc hầu như không có) có 51 hòa giải viên.
Thẩm phán Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Chánh tòa Hành chính thông tin: Hiện nay, nhiều vụ việc công dân khởi kiện với các cấp chính quyền được tòa án thực hiện hòa giải, đối thoại thành. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện các cam kết được một số cơ quan chức năng thống nhất với người dân còn chậm. Điều này ảnh hưởng tới chất lượng công tác hòa giải sau này. Còn luật sư Nguyễn Thanh Tùng, hòa giải viên TAND huyện An Dương cho rằng, đối với các vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại thường có tính chất phức tạp, nên thời hạn 2 tháng hòa giải quy định tại Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án gây khó khăn cho công tác hòa giải. Bên cạnh đó, do tranh chấp, mâu thuẫn giữa các bên trong những vụ việc đưa ra giải quyết tại cơ quan Tòa án đều phức tạp, gay gắt, nên các đương sự ít có tâm thế muốn chọn phương án giải quyết vụ việc bằng đối thoại, hòa giải. Vì vậy, thời gian tới, để làm tốt hơn công tác đối thoại, hòa giải trong giải quyết các vụ án, vụ việc, TAND hai cấp tiếp tục phối hợp các cấp chính quyền địa phương, các cơ quan thông tin, đại chúng tăng cường tuyên truyền để người dân, các cấp chính quyền, các tổ chức hiểu hơn về tầm quan trọng của công tác này để có sự ưu tiên lựa chọn khi phát sinh các tranh chấp trong cuộc sống./.
THÀNH LÊ
