(HPĐT)- Với 40 làng nghề nằm rải rác tại các vùng quê, trong đó có hàng chục làng nghề truyền thống tuổi đời hàng trăm năm, Hải Phòng có tài nguyên du lịch khá phong phú, giàu tiềm năng phát triển du lịch văn hóa. Để phát huy giá trị tài nguyên này, cần nhiều giải pháp đồng bộ nhằm khai thác phục vụ du lịch bằng sự độc đáo, mang đậm nét giá trị truyền thống, văn hóa bản địa, khiến du khách luôn cảm thấy sự khác biệt khi tham quan, trải nghiệm.
Giàu tiềm năng từ “hồn xưa, nét cũ”
Đi dọc những con đường trải nhựa phẳng lì ở thôn Bảo Hà, xã Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo), có thể cảm nhận không khí lao động rộn ràng qua những âm thanh đanh giòn của tiếng đục, tiếng búa. Mùi thơm của những khúc gỗ mít trắng quyện với mùi ngai ngái của rơm rạ phơi dọc các con ngõ đem đến không gian rất độc đáo, đậm nét truyền thống của làng nghề thủ công. Qua gần 700 năm tồn tại, Bảo Hà vẫn giữ vẻ đẹp yên bình của một làng quê Bắc bộ truyền thống, cùng những tinh hoa trong nghệ thuật tạc tượng, sơn mài, điêu khắc và múa rối dân gian. Đến Bảo Hà ngày nay, du khách có thể tận mắt chứng kiến các nghệ nhân chế tác những sản phẩm rất nổi tiếng như hoành phi, câu đối, tượng thờ, cuốn thư, đại tự... Ngắm những người thợ Bảo Hà làm việc mới thấy sự tài hoa hiển hiện trên từng đường đục, nét chạm. Qua nhiều thăng trầm lịch sử, nhưng chưa khi nào tiếng đục, tiếng búa thôi vang lên trên khắp các thôn xóm ở đây.
Bảo Hà là một trong những làng nghề truyền thống điển hình của thành phố vẫn lưu giữ nhiều giá trị truyền thống, thích hợp để phát triển du lịch. Theo rà soát của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, hiện nay trên địa bàn Hải Phòng có khoảng 40 làng nghề với nhiều loại hình ngành, nghề khác nhau như mây, tre, gỗ, cơ khí, tái chế phế liệu, chế biến các sản phẩm nônglâm-thủy sản, dịch vụ vận tải, chế biến vật liệu xây dựng… Gần một nửa trong số đó thích hợp để khai thác du lịch.
Giàu tiềm năng là thế, song du lịch làng nghề vẫn chưa trở thành sản phẩm du lịch chủ lực của Hải Phòng. Từ năm 2005, làng nghề tạc tượng Bảo Hà trở thành một trong những điểm đến của Chương trình du khảo đồng quê của thành phố. Song từ đó đến nay, mỗi năm làng chỉ đón hơn chục đoàn khách du lịch đến tham quan theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”. Những chuyến du khảo vội vã khó đọng lại dấu ấn đối với du khách. Tình hình tại các làng nghề khác còn èo uột hơn. Theo các doanh nghiệp lữ hành tại thành phố, hiện nay số khách đăng ký tua du lịch tham quan làng nghề chỉ chiếm chưa đầy 10% tổng số khách đến Hải Phòng.
Ngưởi dân đóng vai trò chủ đạo phát huy giá trị làng nghề
Thực tế, nhiều du khách, nhất là du khách nước ngoài rất thích khám phá vùng nông thôn và các làng nghề truyền thống khi đến với Hải Phòng. Tuy nhiên, do thiếu quy hoạch và kết nối nên các sản phẩm du lịch làng nghề trở nên nghèo nàn, đơn điệu, dần dần mất đi sự hấp dẫn đối với du khách. Các công ty lữ hành mới chỉ dừng lại ở việc đưa khách đến tham quan các sản phẩm của làng nghề, rồi giới thiệu về lịch sử làng nghề, nghĩa là chỉ khai thác những giá trị “bề nổi” của làng nghề. Điều du khách muốn trải nghiệm không phải là những sản phẩm nghề mà là văn hóa, lịch sử, cũng như cảnh quan, thậm chí là phong tục, tập quán, nếp ẩm thực của người dân làng nghề. Như vậy mới đúng nghĩa khám phá không gian làng nghề truyền thống.
Để tạo sức sống mới cho du lịch làng nghề, Hải Phòng xác định sẽ dồn lực cho việc đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới. Năm 2023, UBND thành phố ban hành Quyết định số 1246/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới tại Hải Phòng đến năm 2030. Trong đó, đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 trên địa bàn thành phố có ít nhất 20 điểm du lịch nông thôn độc đáo, khác biệt để thu hút khách du lịch. Trong thời gian tới, thành phố huy động nguồn lực đầu tư hơn 100 tỷ đồng để đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn. Phần lớn nguồn lực sẽ được huy động xã hội hóa để xây dựng, phát triển và mở rộng các làng nghề, sản phẩm phục vụ du khách; xây dựng và khai thác các điểm, tuyến du lịch nông nghiệp. Cùng với đó, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ một phần đầu tư các hoạt động khuyến nông, thông tin tuyên truyền và tập huấn nâng cao tay nghề cho lực lượng lao động nông thôn...
Phó giám đốc Sở Du lịch thành phố Vũ Huy Thưởng cho biết, Sở đang nghiên cứu, tham mưu UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành cơ chế, chính sách phát triển du lịch nông thôn gắn với nông thôn mới. Trong đó, chú ý thu hút các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, doanh nghiệp đầu tư phát triển du lịch nông thôn; hỗ trợ doanh nghiệp lữ hành đưa du khách về khu vực nông thôn; tôn vinh, khen thưởng các làng nghề đón tiếp, phục vụ tốt các đoàn khách trong năm… Bên cạnh đó, Sở đẩy mạnh phối hợp Hội Nông dân thành phố tổ chức các lớp tập huấn về nghiệp vụ cho các chủ trang trại, gia trại, homestay, farmstay nhằm đáp ứng kỹ năng phục vụ du khách… Chính những người đang trực tiếp lao động, sản xuất tại làng nghề sẽ đóng vai trò truyền tải trực tiếp đến với du khách những “hồn xưa, nét cũ” của làng nghề.
Với sự đầu tư mạnh mẽ của thành phố bằng cách làm bài bản, quy mô, sự đồng hành tích cực của các doanh nghiệp, làng nghề trong việc phát triển du lịch nông thôn, các giá trị di sản của làng nghề sẽ có cơ hội được phát huy tốt trong thời gian tới. Qua đó, vừa góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống, vừa trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút thêm du khách đến với Hải Phòng.
BÀI VÀ ẢNH: NGUYỄN DƯƠNG
