(HPĐT)- Ngày 1-6, Quốc hội thảo luận tại hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi); nghe tờ trình; báo cáo thẩm tra và thảo luận ở tổ về việc tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án thành phần để triển khai Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Đa dạng hóa các hoạt động trợ giúp pháp lý
Thảo luận về dự thảo Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi), nhiều ý kiến tán thành quy định về xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý, với nội dung quy định này trong dự thảo Luật. Có ý kiến đề nghị cần tiếp tục đa dạng hóa, thu hút các nguồn lực xã hội tham gia vào hoạt động trợ giúp pháp lý; quy định rõ cơ chế Nhà nước hỗ trợ cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động, tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý. Nhiều đại biểu đồng tình khi dự thảo Luật bổ sung quy định về cộng tác viên trợ giúp pháp lý (Điều 25) để huy động những người có kiến thức thực tiễn, kinh nghiệm pháp luật, có điều kiện tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý ở những vùng khó khăn, không có đội ngũ làm trợ giúp pháp lý chuyên nghiệp; khuyến khích các tổ chức, luật sư, cá nhân khác thực hiện tự nguyện hỗ trợ pháp lý cho người dân.
Tuy nhiên, theo đại biểu Phạm Thị Thanh Thủy (Thanh Hóa), thực tế thời gian qua, trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tại 63 tỉnh, thành phố tổ chức dưới mô hình là đơn vị sự nghiệp không có thu, kinh phí hoạt động chủ yếu do ngân sách nhà nước bảo đảm. Trong khi nhu cầu trợ giúp pháp lý ngày càng tăng, đặc biệt là người nghèo, người dân vùng sâu, vùng xa..., dẫn đến nhiều người không có cơ hội tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý một cách đầy đủ. Để khắc phục vấn đề này, đại biểu đề nghị, cùng với việc mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý phải tính đến việc thu một phần chi phí trên cơ sở phân loại đối tượng theo mức độ ưu tiên và mức độ thu nhập hàng tháng, tạo nguồn kinh phí bổ sung; đồng thời là động lực để trung tâm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức tham gia trợ giúp pháp lý, tương tự như một số nước phát triển đã thực hiện.
Đại biểu Nguyễn Thị Xuân (Đắk Lắk) nhấn mạnh, nên mở rộng chủ thể tham gia, đa dạng hóa các hình thức trợ giúp pháp lý để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý, phù hợp với từng vùng miền. Theo đó, cần khuyến khích các tổ chức luật sư tham gia tự nguyện hỗ trợ pháp lý cho người dân, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn không có đội ngũ trợ giúp pháp lý chuyên nghiệp.
Mở rộng người được trợ giúp pháp lý
Đại biểu Phạm Thị Thanh Thủy (Thanh Hóa) đánh giá, theo quy định như Điều 7 của dự thảo, diện người được trợ giúp pháp lý sẽ bị thu hẹp hơn so với quy định của các luật chuyên ngành và đề nghị dự thảo Luật giữ nguyên quy định các trường hợp người được trợ giúp pháp lý theo pháp luật hiện hành.
Đại biểu Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) phân tích mục tiêu của chính sách này nhằm nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội đối với người dân ở địa bàn là "lõi nghèo" nhất về trình độ phát triển. Tuy nhiên quy định như dự thảo Luật hàm ý hai điều kiện "phải là người dân tộc thiểu số", "phải có hộ khẩu thường trú", tức là loại trừ quyền được trợ giúp pháp lý của những người "không có hộ khẩu thường trú" hoặc "không phải người dân tộc thiểu số".
Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (Quảng Bình), mở rộng đến đâu cần phải có căn cứ, nguồn lực, bảo đảm khả thi, phù hợp với thực tế đất nước. "Trước đây, ta có nguồn lực nước ngoài hỗ trợ rất nhiều. Từ khi nước ta trở thành nước có thu nhập trung bình, nguồn hỗ trợ rất hạn chế, vì vậy việc mở rộng đến đâu cần phải nghiên cứu thật cẩn thận, đảm bảo nâng cao chất lượng của hoạt động trợ giúp pháp lý".
16 tỷ USD xây dựng sân bay Long Thành
Chiều 1-6, Bộ trưởng Bộ Giao thông-Vận tải (GTVT) Trương Quang Nghĩa trình bày Tờ trình về việc tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án thành phần để triển khai Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Bộ trưởng Trương Quang Nghĩa cho biết, tổng mức đầu tư và nguồn vốn cho toàn bộ dự án là 336.630 tỷ đồng (tương đương hơn 16 tỷ USD). Giai đoạn chuẩn bị đầu tư, dự án có 2 nội dung trọng tâm cần được tập trung thực hiện là lập báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 1 và lập phương án, thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Sau khi chọn phương án thiết kế kiến trúc nhà ga hành khách, chủ đầu tư sẽ tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi theo quy định.
Đến nay, UBND tỉnh Đồng Nai có kế hoạch bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho toàn bộ dự án với diện tích hơn 5.600 ha với dự toán khoảng 23.000 tỷ đồng (trong đó bao gồm cả chi phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng hai khu tái định cư và khu nghĩa trang là 5.080 tỷ đồng, chi phí dự phòng là gần 2.100 tỷ đồng).
Chính phủ đã trình Quốc hội về việc tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành thành dự án thành phần để thực hiện trước. Việc này nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, theo Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, là một cơ chế đặc thù của dự án và thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, thẩm tra nội dung Chính phủ trình, đa số ý kiến tán thành với việc tách nội dung thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án thành phần để thực hiện trước bảo đảm tiến độ của dự án. Vì đặc thù công tác giải phóng mặt bằng thường phát sinh khó khăn, vướng mắc, phức tạp trong quá trình thực hiện và mất nhiều thời gian, tăng chi phí nếu quá trình thực hiện kéo dài. Nếu chờ đến khi Quốc hội thông qua báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án (dự kiến năm 2019), Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư dự án, sau đó mới thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, nhiều khả năng sẽ chậm tiến độ so với nghị quyết của Quốc hội đề ra khoảng 2-3 năm.
Thảo luận tại tổ, đại biểu Nghiêm Vũ Khải (Hải Phòng) đề nghị làm rõ vì sao phải tách nội dung này, tại sao không thực hiện song song theo lộ trình, giai đoạn cụ thể; đề nghị tính toán nguồn vốn đầu tư của dự án; nghiên cứu các phương án kinh tế bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm trong điều kiện nguồn vốn ngân sách còn hạn hẹp.
Đại biểu Thuận Hữu (Hải Phòng) tán thành việc tách nội dung này nhằm bảo đảm tiến độ của dự án; đề nghị Chính phủ, Bộ GTVT đánh giá kỹ sự cần thiết đầu tư nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất trong mối quan hệ với sân bay Long Thành khi nguồn vốn có hạn. Về kinh phí đầu tư, đại biểu đề nghị làm rõ nguồn lấy từ đâu, có bảo đảm tính khả thi hay không? Đề nghị Chính phủ phải chuẩn bị dự án tiền khả thi bảo đảm chất lượng cao.
Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) nhất trí tách nội dung này để bảo đảm thời gian thực hiện dự án, tái định cư cho nhân dân. Đại biểu đề nghị làm rõ việc cân đối bố trí nguồn vốn, làm rõ việc bố trí tư liệu sản xuất, việc làm cho số lao động bị thu hồi đất, cần thiết phải lấy ý kiến cộng đồng dân cư về việc thu hồi đất, tái định cư…
