(HPĐT)- Để sớm tìm ra giải pháp khả thi tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn, xử lý triệt để bã thải gyps tại khu vực Đình Vũ, Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng và Vụ Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) vừa phối hợp tổ chức hội thảo khoa học về giải pháp xử lý, tiêu thụ bã thải gyps. Đây là một trong nhiều việc làm thiết thực được các bộ, ban, ngành từ Trung ương đến địa phương triển khai để góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ.
Dây chuyền sản xuất thạch cao từ bã thải gyps của Công ty CP Thạch cao Đình Vũ.
Hành lang pháp lý dần được hoàn thiện
Theo Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) Phạm Văn Bắc, hiện cả nước có 30 nhà máy nhiệt điện đốt than, 3 nhà máy sản xuất phân bón DAP đang hoạt động. Hằng năm lượng tro, xỉ phát thải từ các nhà máy nhiệt điện trên cả nước bình quân khoảng 16 triệu tấn; bã thải gyps khoảng 1,3 triệu tấn. Đánh giá được tầm quan trọng của việc tái sử dụng các loại phế thải công nghiệp này, ngày 23-9-2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành QĐ số 1696/QĐ- TTg về một số giải pháp thực hiện xử lý tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất phân bón để làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng. Ngày 12- 4-2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành QĐ số 452/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất, phân bón làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng. Gần đây nhất là Chỉ thị số 08/CTTTg ngày 26-3-2021 về đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất, phân bón làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng.
Cùng với đó, đến nay Bộ Xây dựng ban hành tiêu chuẩn liên quan đến xử lý, sử dụng thạch cao PG làm vật liệu xây dựng như TCVN 11833:2017 - Thạch cao phốt pho làm phụ gia cho sản xuất xi măng. Bộ cũng triển khai các đề tài khoa học xử lý, sử dụng thạch cao PG làm nguyên liệu sản xuất tấm thạch cao thông thường và tấm thạch cao chịu nước, làm vật liệu san lấp, vật liệu đắp nền đường…
Như vậy, việc đẩy mạnh xử lý, tiêu thụ bã thải gyps đang là vấn đề cấp bách, được Chính phủ quan tâm chỉ đạo, các bộ, ngành Trung ương, địa phương và doanh nghiệp thực hiện. Các phương án đưa ra đều xác định gyps là nguyên liệu tái chế, hoàn toàn có thể nghiên cứu sản xuất, chế biến thành các sản phẩm phục vụ ngành sản xuất vật liệu xây dựng và làm vật liệu xây dựng, tạo ra nguồn nguyên liệu thay thế một lượng lớn khoáng sản đang phải khai thác từ tự nhiên. Từ đó góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn, bảo đảm sự phát triển bền vững. Đây là những căn cứ pháp lý rất quan trọng nhằm đẩy nhanh tiến trình xử lý bã thải gyps tại Hải Phòng cũng như của các địa phương khác.
Mong sớm có chỉ dẫn kỹ thuật, chính sách khuyến khích
Thực hiện Chỉ thị số 08/CT-TTg ngày 26-3-2021 của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản liên quan, một số viện nghiên cứu, trường đại học, cá nhân, doanh nghiệp tiến hành các nghiên cứu khoa học nhằm tìm kiếm giải pháp tối ưu để sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón làm nguyên liệu phục vụ xây dựng, như các nghiên cứu của Trường đại học Xây dựng, Trường đại học Hàng hải Việt Nam, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, Viện Vật liệu xây dựng, Công ty Abe Iron Work (Nhật Bản)…
Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) sau rất nhiều nghiên cứu liên quan tới xử lý bã thải gyps, nhận định đây không phải là chất thải nguy hại, có thể được quản lý như chất thải thông thường. Tuy nhiên, khi sử dụng làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng, cần có thêm biện pháp xử lý, tái chế để đáp ứng các yêu cầu hiện hành. Tiềm năng sử dụng bã thải gyps trong các công trình giao thông và làm vật liệu san lấp rất lớn. Do đó, Viện cũng như các doanh nghiệp phát thải gyps mong Bộ Xây dựng sớm xem xét, ban hành chỉ dẫn kỹ thuật này để thúc đẩy nhanh quá trình tái chế, sử dụng lượng lớn gyps đang tồn trữ tại các bãi chứa.
Như vậy, việc xử lý, sử dụng bã thải gyps đang có những triển vọng rất lớn với “sự gặp nhau” giữa các nhà khoa học và doanh nghiệp phát thải gyps, doanh nghiệp có thể sử dụng sản phẩm chế biến từ bã thải gyps trong xây dựng. Tuy nhiên, để ứng dụng triển khai trong thực tế, cần có sự thẩm định, cho phép của các cơ quan quản lý. Hiện mới có cơ sở pháp lý để sử dụng gyps làm phụ gia sản xuất xi măng, làm tấm thạch cao thông thường; chưa có chỉ dẫn kỹ thuật để sử dụng gyps làm lớp móng cho công trình giao thông, vật liệu san lấp cho công trình xây dựng, dù các nghiên cứu và thử nghiệm đã hoàn tất.
Tại hội thảo khoa học về giải pháp xử lý, tiêu thụ bã thải gyps, Công ty CP DAP-Vinachem kiến nghị các bộ, ngành nghiên cứu, tham mưu Chính phủ có chính sách ưu đãi về giảm thuế xuất khẩu đối với thạch cao nhân tạo sản xuất trong nước từ bã thải gyps; tăng thuế nhập khẩu thạch cao tự nhiên để khuyến khích các doanh nghiệp tái chế chất thải công nghiệp, góp phần thúc đẩy giảm lượng gyps tồn đọng. Đại diện Tổng công ty xi măng Việt Nam cũng mong Chính phủ có cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích để tăng cường sử dụng thạch cao nhân tạo trong sản xuất xi măng; các đơn vị sản xuất thạch cao nhân tạo tiếp tục nghiên cứu nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm đủ tiêu chuẩn quy định, hạ giá thành sản phẩm… để bảo đảm tính cạnh tranh với thạch cao tự nhiên và thạch cao nhân tạo nhập khẩu…
Đồng chí Lê Trung Kiên, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng khẳng định: Việc giải quyết triệt để bã thải gyps; xử lý, sử dụng lại bã thải gyps, không để lãng phí tài nguyên là việc quan trọng và cấp bách. Trong thời gian tới, Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng tiếp tục phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan để tìm ra phương án tối ưu nhất, xử lý bã thải gyps nhanh nhất và hiệu quả nhất. Đồng chí mong muốn Bộ Xây dựng sớm ban hành chỉ dẫn kỹ thuật về việc sử dụng gyps làm lớp móng công trình giao thông, vật liệu san lấp cho công trình xây dựng để đầu ra cho bã thải gyps rộng mở hơn. Trước mắt, thành phố Hải Phòng yêu cầu Công ty CP Thạch cao Đình Vũ nâng công suất sản xuất thạch cao từ nguồn bã thải gyps; Công ty CP Trường An nhanh chóng hoàn tất xây dựng nhà máy sản xuất thạch cao từ bã thải gyps tại Đình Vũ để tăng tốc xử lý bã thải gyps cho DAP Đình Vũ. Công ty CP DAPVinachem đẩy nhanh hơn nữa quá trình nghiên cứu, ứng dụng bã thải gyps vào các công trình giao thông, xây dựng để rút ngắn quá trình giảm lượng bã thải gyps tại các bãi chứa, đáp ứng yêu cầu phát triển Hải Phòng văn minh, hiện đại, bền vững./.
------------------------
(Xem từ số báo ra ngày 2- 4-2023)
Bài và ảnh: LÊ HIỆP
