(HPĐT)- Trong bối cảnh chuyển đổi số xâm nhập mọi “ngóc ngách” đời sống kinh tế- xã hội, thanh toán không dùng tiền mặt là xu hướng đáp ứng yêu cầu phát triển. Ở góc độ quản lý, thanh toán không dùng tiền mặt với các điều kiện như: phải mở tài khoản ngân hàng, cài đặt ứng dụng công nghệ để thực hiện các hình thức thanh toán góp phần minh bạch hóa thông tin về dòng tiền, thu nhập tính thuế, doanh số bán hàng…; góp phần vào công tác phòng, chống tham nhũng…Việc nghiên cứu, đề xuất, ứng dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt là một trong những giải phát ưu việt, cần được áp dụng rộng khắp. Đặc biệt, dịch COVID-19 bùng phát như “chất xúc tác” đẩy nhanh hơn sự phát triển của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt hiện đại.
Người dân thanh toán tiền mua hàng qua thẻ tại cửa hàng trên đường Lạch Tray.
Chính vì những ưu việt này, Chính phủ ban hành Đề án “Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025”. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, UBND thành phố Hải Phòng sớm ban hành các văn bản chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị, địa phương triển khai, trong đó có Chỉ thị 18 ngày14- 7-2020 của UBND thành phố “Về đẩy mạnh triển khai các giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt”. Theo đánh giá chung, việc triển khai chỉ thị đạt kết quả tích cực. Trong đó, cơ sở hạ tầng và công nghệ phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt được chú trọng; hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng đối với các dịch vụ công mở rộng về số lượng, quy mô xử lý và chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhanh chóng, kịp thời nhu cầu của người dân và doanh nghiệp; số lượng cơ quan trên địa bàn triển khai thực hiện thu phí, lệ phí không dùng tiền mặt tăng lên; tỷ lệ người hưởng nhận các chế độ bảo hiểm xã hội hằng tháng qua thẻ ATM trên địa bàn năm 2021 tăng lên 5% so với cùng kỳ năm trước …
Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, phương thức thanh toán không dùng tiền mặt cũng còn tồn tại những hạn chế nhất định. Đó là: Hành lang pháp lý trong lĩnh vực thanh toán điện tử vẫn chưa hoàn thiện và đồng bộ; các chính sách về thanh toán chưa có đột phá đáng kể, chưa được luật hóa; các quy định còn nhiều bất cập, chưa theo kịp sự phát triển của thị trường, nhiều dịch vụ mới ra đời nhưng hành lang pháp lý chưa được thiết lập cụ thể (như tiền ảo, tiền điện tử…) để tạo môi trường phát triển dịch vụ và hình thành cơ chế bảo vệ các chủ thể, khách thể trong hoạt động cũng như xây dựng quy trình giải quyết tranh chấp hiệu quả, khách quan; cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật chưa được đầu tư đúng mức. Hiện nay, các tổ chức tài chính đều xây dựng hệ thống trang thiết bị thanh toán riêng tại cùng một điểm chấp nhận thanh toán, dẫn đến tình trạng lãng phí do không tận dụng được hạ tầng chung. Các hình thức thanh toán mới như QR Code, sinh trắc học... bắt đầu phát triển nhưng chưa được quy hoạch, đánh giá để triển khai diện rộng. Đồng thời, còn thiếu đồng bộ giữa các trung gian thanh toán và các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ...
Để khắc phục những hạn chế này, đồng thời động viên, thuyết phục người dân thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thanh toán điện tử, đáp ứng yêu cầu phát triển các mô hình, sản phẩm dịch vụ thanh toán mới; nghiên cứu ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp thẩm quyền ban hành các cơ chế, chính sách thích hợp về phí dịch vụ thanh toán để khuyến khích tổ chức, cá nhân thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, thanh toán điện tử, trung gian thanh toán, bảo đảm hoạt động an ninh, an toàn, hiệu quả. Các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng trang bị công nghệ hiện đại và an toàn nhằm nâng cao tính bảo mật cho khách hàng, hạn chế tổn thất cũng như nâng cao uy tín của tổ chức tín dụng. Về phía các đơn vị chấp nhận thẻ cần xây dựng quy trình xử lý các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt; tập huấn cho các nhân viên trực tiếp thực hiện giao dịch để phát hiện những vấn đề liên quan đến gian lận trong hoạt động này một cách hiệu quả…Cuối cùng, để “theo kịp thời đại”, người dân cần trang bị kiến thức trong các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, để tận dụng được tối đa các tiện ích, hạn chế thấp nhất những rủi ro phát sinh./.
HOÀNG YÊN - Ảnh: Minh Tú
