(HPĐT)- Ngày 10-4, Hoa Kỳ thông báo tạm hoãn áp thuế trong 90 ngày với 75 quốc gia, trong đó có Việt Nam và chỉ áp mức thuế 10% trong thời gian chờ đàm phán. Tại Cảng biển Hải Phòng, nhất là khu bến Lạch Huyện, sản lượng hàng hóa vận chuyển trên các tuyến hàng hải đi thẳng đến Hoa Kỳ chiếm hơn 50% tổng sản lượng hàng hóa thông qua. Ứng phó với biến động, doanh nghiệp cảng biển tận dụng thời gian, mở rộng tuyến dịch vụ, đẩy nhanh việc thông quan hàng hóa.
1 trong 2 cảng nước sâu có nhiều tuyến đi Hoa Kỳ
Tính riêng tháng 3-2025, Cảng container quốc tế Tân Cảng Hải Phòng (TC- HICT) có 43 chuyến tàu cập cảng làm hàng với sản lượng hàng hóa thông qua đạt 105.874 Teu. Trong đó, hàng hóa xuất/nhập khẩu từ các tuyến dịch vụ đi trực tiếp Hoa Kỳ chiếm 69% tổng sản lượng trong tháng. Tính chung 3 tháng năm 2025, sản lượng container thông qua đạt hơn 400.000 Teu, tăng 3% so với năm 2024, trong đó, hàng hoá đi Hoa Kỳ đạt 222.000 Teu. Thông tin từ Cảng TC-HICT, đơn vị hiện đang duy trì 7 tuyến dịch vụ đi thẳng đến Hoa Kỳ (5 tuyến đi bờ Tây và 2 tuyến đi bờ Đông) với các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là điện tử, may mặc, giày da…
Theo Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Bộ Xây dựng) Lê Đỗ Mười, cả nước có 2 cảng nước sâu có nhiều tuyến dịch vụ trực tiếp hàng tới Hoa Kỳ là Cái Mép-Thị Vải (tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu) và Lạch Huyện (Hải Phòng). Trong đó, khu bến cảng Lạch Huyện giữ vai trò chủ lực, xử lý toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ của cả miền Bắc. Thống kê năm 2024, hàng hoá container thông qua tại khu bến Lạch Huyện đạt 1,6 triệu Teu, tăng 26% so với năm 2023, trong đó, hàng hoá đi Hoa Kỳ đạt khoảng 0,9 triệu Teu. Ngoài bến số 1, 2 của TC-HICT, các bến từ số 3 đến số 6 với hạ tầng hiện đại, luồng sâu và vị trí chiến lược vừa được đưa vào khai thác, phần lớn các tuyến dịch vụ đi châu Âu, châu Mỹ.
Ngoài bến cảng nước sâu tại Lạch Huyện, các cảng trong khu vực Đình Vũ, sông Cấm, sản lượng hàng hóa xuất, nhập khẩu trực tiếp đi Hoa Kỳ dù chiếm tỷ lệ không lớn nhưng chính sách thuế của Hoa Kỳ tác động đến sản lượng thông quan hàng hóa. Đại diện lãnh đạo cảng Nam Đình Vũ thông tin, dù hàng hóa đi Mỹ chỉ chiếm dưới 10% tổng sản lượng hàng thông qua nhưng về lâu dài ảnh hưởng là điều khó tránh khỏi. Để chủ động ứng phó với thách thức, doanh nghiệp xây dựng các giải pháp nhằm đa dạng hóa luồng hàng, giảm phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ.
Chủ động ứng biến
Trong bối cảnh dòng thương mại quốc tế đang dịch chuyển, khu vực Nội Á- bao gồm: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và các nước ASEAN được kỳ vọng sẽ gia tăng hoạt động logistics. Đại diện cảng Nam Đình Vũ cho biết, dự kiến quý 4-2025, giai đoạn 3 cảng được đưa vào khai thác, nâng công suất lên 2 triệu Teu/năm. Chủ động nguồn hàng, ngay trong tháng 4-2025, các cảng thuộc Tập đoàn Gemadept tiếp nhận, mở mới 4 tuyến dịch vụ đi các thị trường châu Âu, Canada và Brazil. Cùng với đó, cảng chủ động phối hợp với các hãng tàu, khách hàng xuất, nhập khẩu và cơ quan chức năng thúc đẩy lưu thông hàng hóa, hỗ trợ các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng, đồng thời, theo sát diễn biến đàm phán chính sách thuế giữa Việt Nam và Hoa Kỳ để kịp thời đưa ra các giải pháp thích ứng. Theo thống kê, 3 tháng đầu năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua khu vực cảng biển Hải Phòng đạt 38,4 triệu tấn, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, để giảm thiểu rủi ro do tác động của thuế quan, đòi hỏi các doanh nghiệp xuất, nhập khẩu cần kiểm soát nghiêm ngặt xuất xứ hàng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Ngày 12-4, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập Đoàn đàm phán Chính phủ về thỏa thuận thương mại đối ứng với Hoa Kỳ.
Để tận dụng tối đa khoảng thời gian 90 ngày đàm phán, được biết, Bộ Công Thương phối hợp với Cục Hải quan rút ngắn thời gian thông quan, mở rộng cổng dữ liệu điện tử để tạo thuận lợi doanh nghiệp nộp hồ sơ xuất khẩu. Cục Hàng hải và Đường thủy phối hợp với các doanh nghiệp khai thác cảng xây dựng kịch bản điều hành linh hoạt, theo dõi sát tình hình để điều tiết hiệu quả, giảm nguy cơ tồn đọng hàng hóa tại cảng biển… Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Lê Đỗ Mười cho biết: "Cục tổ chức đoàn công tác làm việc với các doanh nghiệp khai thác cảng tại Hải Phòng và Bà RịaVũng Tàu đề nghị các phương án tạo điều kiện thuận lợi chủ hàng, hãng tàu, ưu tiên bốc xếp các lô hàng xuất khẩu theo yêu cầu của khách hàng. Đồng thời, chỉ đạo Cảng vụ Hàng hải xây dựng kế hoạch điều tiết lịch tàu hợp lý, không để xảy ra ùn tắc".
Ứng phó với những biến động nhanh và khó lường của chính sách thuế quan, điều này đòi hòi các doanh nghiệp khai thác cảng biển thành phố triển khai giải pháp tăng tốc độ thông quan, bốc dỡ hàng hóa. Cụ thể, xây dựng quy trình khai thác cảng theo hướng nhanh, gọn, liên thông. Trong đó, các cảng tăng cường phối hợp hãng tàu điều phối lịch tàu ra, vào cảng phù hợp; triển khai các phần mềm, ứng dụng khai thác cảng để giảm thời gian, khâu quy trình từ đăng ký đến bốc dỡ hàng hóa. Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu quan trọng xong không để gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hóa, đòi hỏi các doanh nghiệp khai thác cảng chủ động xúc tiến, mở thêm các tuyến dịch vụ mới đến thị trường mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu.
