Đẩy nhanh xây dựng hồ sơ khoa học về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

Triển khai có hiệu quả 

Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trịnh Văn Tú thông tin: Năm 2024, công tác xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO vinh danh Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm được thực hiện bài bản, đạt hiệu quả cao. Đến nay, Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố sưu tầm, kiểm kê, lập thư mục “Nguyễn Bỉnh Khiêm, tác gia và tác phẩm” gồm 487 tài liệu với 1.355 trang. Hội thảo khoa học “Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm với lịch sử dân tộc thế kỷ 16” được tổ chức với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các cơ quan, Viện nghiên cứu của trung ương và địa phương với các tham luận, góp phần tiếp tục khẳng định công lao, đóng góp của Trạng Trình đối với lịch sử dân tộc, là những cứ liệu quan trọng phục vụ nhiệm vụ xây dựng hồ sơ khoa học. Sở Văn hóa và Thể thao đăng ký xây dựng đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa liên quan đến Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm tại Hải Phòng” và được duyệt vào danh mục nhiệm vụ nghiên cứu năm 2024. Sở cũng tổ chức phát động cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đến nay, Ban tổ chức nhận được 21 tác phẩm kịch bản sân khấu, 60 tác phẩm âm nhạc; chuẩn bị tổ chức sản xuất 3 tập phim tài liệu về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Hoạt động tuyên truyền về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm được lan tỏa trên các phương tiện truyền thông của thành phố, qua các sự kiện kinh tế, văn hóa, du lịch lớn trong và ngoài nước… 

Các hoạt động nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa về Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng được thành phố quan tâm chỉ đạo. Đến nay, nhiệm vụ lập quy hoạch bảo quản tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm đã hoàn thiện hồ sơ, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Công tác trùng tu, tôn tạo di tích tiếp tục được quan tâm. Thành phố phê duyệt tu sửa cấp thiết một số hạng mục tại di tích, với tổng số kinh phí 3,8 tỷ đồng từ ngân sách sự nghiệp thành phố năm 2024. Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm được duy trì tổ chức hằng năm. Lễ biểu dương học sinh, sinh viên xuất sắc của thành phố được tổ chức tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm trở thành hoạt động thường niên của thành phố…

Cần đẩy nhanh tiến độ 

GS.TSKH.NGND. Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học quốc gia Hà Nội, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đề nghị Ban Vận động lựa chọn những trước tác tiêu biểu của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, các công trình nghiên cứu có giá trị để tập hợp thành sách và dịch sang tiếng Anh. Bên cạnh đó, Ban Vận động tiếp tục đẩy mạnh lan tỏa, giới thiệu đối với những người làm công tác ngoại giao ở nước ngoài, đại diện UNESCO để họ nhận thức được Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhân vật rất quan trọng đối với Việt Nam. Việc chuẩn bị hồ sơ cũng cần sớm tiến hành, bám sát các yêu cầu của UNESCO với những giá trị như là nhà văn hóa có trước tác rất đồ sộ, giá trị nhân văn, tư tưởng yêu chuộng hòa bình, sự lan tỏa, ảnh hưởng lớn đối với xã hội, nhân dân, nhất là vai trò đối với giáo dục, nhất là tư tưởng giáo dục hiện đại… có những giá trị tương đồng với chuẩn mực của UNESCO đánh giá là danh nhân văn hóa thế giới... 

PGS.TS Phạm Lan Oanh, Phó viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khuyến nghị, việc sản xuất tập phim thứ 3 “Những di sản trường tồn” nên có thêm hoạt động trong năm 2025, gắn với mốc 445 năm ngày mất của Trạng Trình. Các tài liệu về Nguyễn Bỉnh Khiêm đã được sưu tầm cũng cần được “số hóa”, cụ thể là ở dạng sách in và eBook, tạo thuận lợi hơn cho khai thác dữ liệu ở cả nước và ra nước ngoài. Còn TS. Đào Quyền Trưởng, Phó vụ trưởng Vụ Ngoại giao Văn hóa và UNESCO (Bộ Ngoại giao), Ủy viên Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cho rằng, Ban Vận động cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng hồ sơ bởi có thể tranh thủ quãng thời gian sớm hơn lộ trình hơn 10 năm như dự kiến. Ngoài ra, nên có thêm những “sản phẩm phụ” để hướng tới việc trình hồ sơ, như: có thể xây dựng những tác phẩm của Trạng Trình thành “Di sản tư liệu” của chương trình “Ký ức thế giới” và khu vực. Hải Phòng hoặc địa phương có danh nhân, nên tham gia “Mạng lưới học tập toàn cầu”... 

Tiếp thu ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, đồng chí Lê Khắc Nam, Phó chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban Vận động thông tin, thời gian tới, thành phố và Ban Vận động tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, như: Tổ chức trao giải Cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật (ca khúc và kịch bản sân khấu) về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (dự kiến vào tháng 5-2025); tiếp tục sưu tầm, biên soạn và xuất bản các sáng tác văn học, nghệ thuật liên quan đến Nguyễn Bỉnh Khiêm, triển khai dịch sang tiếng nước ngoài; tổ chức hội thảo quốc gia về Nguyễn Bỉnh Khiêm (dự kiến tháng 8-2025); thống kê danh từ riêng về Nguyễn Bỉnh Khiêm được đặt tên cho các đường, phố và công trình công cộng trong và ngoài thành phố Hải Phòng; “số hóa” dữ liệu, thông tin về Nguyễn Bỉnh Khiêm…