Phòng trưng bày nhạc cụ và trang phục truyền thống của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Công văn của bộ nêu rõ, thời gian qua, hoạt động bảo tàng còn một số bất cập như nội dung trưng bày chưa thực sự được quan tâm, chú ý đầu tư. Nhiều sưu tập hiện vật có giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học chưa được khai thác, phát huy để đến được với đông đảo công chúng, nhiều bảo tàng còn vắng khách tham quan…
Nhằm khắc phục tình trạng trên, Bộ VH-TT-DL đề nghị các bộ, ngành, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm, chỉ đạo, đầu tư và tạo điều kiện để các bảo tàng thực hiện được đầy đủ chức năng, nhiệm vụ. Cụ thể, đối với các dự án xây dựng bảo tàng mới cần đầu tư kinh phí hợp lý và triển khai trước việc chuẩn bị nội dung, thiết kế mỹ thuật trưng bày để có cơ sở khoa học, thực tiễn triển khai xây dựng công trình kiến trúc và thực hiện trưng bày bảo tàng. Đối với các trường hợp chưa có điều kiện đầu tư xây dựng bảo tàng mới cần ưu tiên đầu tư kinh phí công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật và chuẩn bị nội dung để sẵn sàng xây dựng bảo tàng vào thời điểm thích hợp...
Không thể phủ nhận thời gian vừa qua, nhiều bảo tàng thay đổi cách tiếp cận công chúng, từng bước đổi mới trưng bày theo định hướng tăng cường các hiện vật gốc cũng như áp dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật (như màn hình cảm ứng, kỹ thuật 3D…) để làm phong phú và hấp dẫn nội dung trưng bày. Đồng thời tăng cường các hoạt động, chương trình trải nghiệm, giáo dục di sản văn hóa theo cách tiếp cận mới để tăng thêm sự hấp dẫn đối với công chúng, trong đó, học sinh sinh viên được xem là đối tượng chính của các hoạt động này. Các bảo tàng đi đầu trong xu hướng này có thể đến như Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam…
Cùng với đó là giải pháp “đánh thức” hệ thống bảo tàng bằng hoạt động du lịch. Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam – một trong 5 bảo tàng quốc gia, nhưng lại “đóng đô” tại tỉnh Thái Nguyên, là ví dụ sinh động. TS Nguyễn Thị Ngân, Giám đốc Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam chia sẻ: Từ tháng 5-2010, Bảo tàng đưa không gian ngoài trời vào hoạt động, đồng thời gắn liền việc tổ chức các lớp trao truyền văn nghệ dân gian đặc sắc như: Múa Khơ- me, nhạc ngũ âm, múa quạt, múa rối nước…; tổ chức hơn 100 cuộc triển lãm tại chỗ và lưu động trong nước và quốc tế như Ma-lai-xi-a, Thụy Điển, Phi-líp-pin, Cam-pu-chia, Ô-xtrây-li-a, Thụy Điển… Hằng năm, bảo tàng tổ chức rất nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa dân tộc cho các du khách nhí như: "Đèn lồng nhân ái", "Chiếc cày và người nông dân", "Khung dệt xưa và nay", "70 năm bước chân Bộ đội Cụ Hồ", "em tập làm nông dân", "Người thợ thủ công", "Lễ hội trà"…, thu hút khoảng 180.000 khách tham quan mỗi năm.
TS Nguyễn Văn Cường-Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia nhận định: Những năm gần đây, có hai hiện tượng không thể không quan tâm khi bàn đến vấn đề đổi mới hoạt động bảo tàng. Một là, các bảo tàng mới xuất hiện trên thế giới và trong nước ngày càng nhiều. Hai là, sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin tạo nên “thế giới” phẳng cũng như sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện, sản phẩm truyền thông và sự gia tăng các dịch vụ văn hóa, vui chơi giải trí… Những hiện tượng đó đòi hỏi các bảo tàng phải tự thân vận động để tự cạnh tranh với nhau và cạnh tranh với các thiết chế văn hóa khác về chất lượng và sự đa dạng sản phẩm cung cấp cho xã hội để thu hút công chúng đến với bảo tàng.
Từ đó, TS Nguyễn Văn Cường đề xuất: Với bảo tàng thì sản phẩm chính là các trưng bày, các hoạt động giáo dục, các chương trình, các xuất bản phẩm, các hoạt động công chúng như: hội thảo, các buổi diễn thuyết, các hoạt động trình diễn, giao lưu... Vì vậy, trước khi làm tốt công tác truyền thông, quảng bá, thu hút khách tham quan, các bảo tàng cần tạo ra những sản phẩm vừa đa dạng, vừa có chất lượng cao.
Tú UyênHệ thống bảo tàng Việt Nam hiện có 162 bảo tàng, trong đó 126 bảo tàng công lập và 36 bảo tàng ngoài công lập. Các thiết chế văn hóa đặc biệt này đang lưu giữ và phát huy giá trị của hơn 3 triệu hiện vật, phản án toàn diện về đất nước và con người Việt Nam trong trường kỳ lịch sử. Trong đó, 101 hiện vật và nhóm hiện vật đặc biệt quý hiếm được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia (trên tổng số 142 bảo vật quốc gia).
