Để học sinh biết chơi nhạc, vẽ tranh

Từ năm học 2026 - 2027, các trường phổ thông tổ chức cho học sinh tự nguyện đăng ký ít nhất một nhạc cụ hoặc một loại hình nghệ thuật. Nội dung này được Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu tại Công văn số 5069/BGDĐT-GDPT ngày 3/8/2026 về tăng cường tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông.

Đây không phải môn học mới và không kiểm tra, cho điểm. Học sinh có thể tham gia thông qua các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm và thực hành nghệ thuật, phù hợp với điều kiện của từng trường.

Điểm đáng chú ý là nghệ thuật được đưa gần hơn với sinh hoạt hằng ngày của học sinh, thay vì chủ yếu xuất hiện trong giờ học, hội diễn hay các cuộc thi. Qua đó, các em có thêm không gian thư giãn sau giờ học và cơ hội gắn kết với bạn bè.

Tại Hải Phòng, thời gian gần đây, các hoạt động nghệ thuật trong trường học đã có những bước tiến bộ. Đầu năm 2026, Cuộc thi ban nhạc/nhóm nhạc dành cho học sinh THCS, THPT lần đầu được tổ chức, thu hút 82 ban, nhóm tham gia vòng sơ khảo và 55 nhóm vào chung khảo. Từ trường học, các nhóm học sinh tập hợp, cùng chơi guitar, piano, violin, trống, saxophone... và tham gia biểu diễn trên sân khấu.

Với học sinh nhỏ tuổi hơn, Cuộc thi “Giọng hát hay thiếu nhi thành phố Hải Phòng - Sơn ca” năm học 2025 - 2026 thu hút hơn 3.000 em tham gia từ cơ sở, 552 em vào vòng sơ khảo và 85 em dự chung kết. Cuộc thi “Tiếng hát Phượng Hồng” dành cho học sinh THPT và học viên các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên cũng tiếp tục được duy trì.

Những con số trên cho thấy âm nhạc vẫn có sức hút với học sinh. Quan trọng hơn, một số em đã tự lập nhóm, cùng tập luyện và chơi nhạc. Đây là nền tảng để các hoạt động nghệ thuật trong trường học có thể phát triển rộng hơn, không chỉ dừng ở các cuộc thi hay hội diễn.

Chủ trương mới không yêu cầu học sinh phải có năng khiếu mà hướng tới khơi dậy niềm đam mê, tạo cơ hội để các em tham gia những không gian nghệ thuật ngoài giờ học chính khóa, thể hiện bản thân và đóng góp vào phong trào chung của trường hoặc các nhóm bạn cùng sở thích. Học sinh yêu thích guitar có thể bắt đầu từ vài hợp âm; em thích hát có thể tham gia nhóm hợp xướng; em khác có thể chọn vẽ, múa, diễn xuất hoặc nhiếp ảnh. Những hoạt động này cũng không nhất thiết phải hướng tới một cuộc thi hay một tiết mục hoàn chỉnh. Với nhiều học sinh, được thử sức và duy trì một hoạt động mình yêu thích đã là một trải nghiệm có ý nghĩa.

Để duy trì các hoạt động thường xuyên, mỗi trường cần căn cứ vào điều kiện thực tế. Có trường đã có câu lạc bộ, nhạc cụ và giáo viên phụ trách; trong khi một số trường còn thiếu phòng học, thiết bị hoặc người hướng dẫn. Vì vậy, không nhất thiết trường nào cũng phải tổ chức nhiều loại hình hoặc nhiều câu lạc bộ nghệ thuật khi cơ sở vật chất chưa đầy đủ. Quan trọng là lựa chọn những hoạt động phù hợp, có khả năng duy trì đều đặn và thu hút nhiều học sinh tham gia.

Điều này phù hợp với định hướng “Thành phố âm nhạc” Hải Phòng đang triển khai. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 khoảng 70% số học sinh THCS biết sử dụng ít nhất một nhạc cụ hoặc có kỹ năng âm nhạc cơ bản; mỗi trường tổ chức ít nhất 3 chương trình biểu diễn mỗi năm và thành phố có tối thiểu 500 buổi biểu diễn, giao lưu, hướng dẫn âm nhạc cho học sinh mỗi năm.

Hải Phòng cũng có nhiều nguồn lực có thể kết nối với trường học như nhà văn hóa, đơn vị nghệ thuật, nghệ sĩ, nghệ nhân, câu lạc bộ... Nhiều câu lạc bộ, nghệ sĩ, nghệ nhân sẵn sàng đến các trường để trợ giảng, hỗ trợ phát triển các hoạt động nghệ thuật. Đây là nguồn lực để các trường chủ động liên kết, mở rộng các loại hình nghệ thuật. Một buổi hướng dẫn chơi nhạc cụ, lớp tìm hiểu nghệ thuật dân gian, buổi tập sân khấu hay không gian để học sinh trưng bày tranh, ảnh đều có thể bắt đầu từ sự kết nối này, trong đó nhà trường giữ vai trò chủ động.

Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình lớn. Điều quan trọng là mỗi học sinh có thể tìm thấy ở trường một hoạt động mình yêu thích và có cơ hội theo đuổi. Từ những nhóm nhạc, cuộc thi, câu lạc bộ đang có, nếu được mở rộng thành các hoạt động thường xuyên, có sự kết nối và hỗ trợ từ các đơn vị, nghệ sĩ chuyên nghiệp, nghệ thuật sẽ trở nên gần gũi hơn với học sinh, đồng thời tạo thêm nền tảng để thực hiện mục tiêu “Thành phố âm nhạc” từ trường học.