Để pháp luật thực sự trở thành động lực phát triển

Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống ngành tư pháp Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2026), phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng có cuộc phỏng vấn đồng chí Ngô Quang Giáp, Ủy viên Thành ủy, Giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng về những dấu ấn nổi bật của ngành trong năm đầu của giai đoạn phát triển mới, những vấn đề đặt ra và định hướng thời gian tới.

- Thưa ông, Nghị quyết 66-NQ/TW, Bộ Chính trị xác định đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật là một trong những đột phá quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Vậy tại Hải Phòng, việc triển khai Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã được triển khai như thế nào?

- Với vai trò là cơ quan tham mưu, giúp UBND thành phố theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết, Sở Tư pháp đã tham mưu đầy đủ, toàn diện và bảo đảm các điều kiện cần thiết cho việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW trên địa bàn thành phố. Sở Tư pháp tham mưu UBND thành phố trình Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chương trình hành động số 06-CTr/TU ngày 24/9/2025 thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW; trong đó, đã rà soát, điều chỉnh và bổ sung một số nhiệm vụ, giải pháp thực hiện để bảo đảm triển khai đồng bộ trong hoàn thiện thể chế, phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và tình hình thực tế của thành phố sau khi hợp nhất.

Trên cơ sở triển khai các Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch hành động số 272/KH-UBND ngày 13/10/2025, Kế hoạch hành động số 190/KH-UBND ngày 26/5/2026 bổ sung nhiệm vụ trong Kế hoạch hành động của UBND thành phố thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ và Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị.

Công tác tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết 66-NQ/TW trên địa bàn thành phố đã được triển khai nghiêm túc, bài bản, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động. Thực hiện các chương trình hành động, kế hoạch hành động và các văn bản chỉ đạo, tất cả các sở, ban, ngành và UBND cấp xã đều ban hành kế hoạch thực hiện của ngành, địa phương mình, xác định nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan, đơn vị và thời gian thực hiện từng nhiệm vụ để triển khai.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Sở Tư pháp thẩm định 89 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, gồm: 30 dự thảo nghị quyết của HĐND thành phố, 55 dự thảo quyết định của UBND thành phố và 4 dự thảo quyết định của Chủ tịch UBND thành phố. Thành phố đã ban hành 92 văn bản văn bản quy phạm pháp luật, gồm: 27 nghị quyết của HĐND thành phố; 58 quyết định của UBND thành phố và 7 quyết định của Chủ tịch UBND thành phố.

Một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong năm nay là tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên địa bàn thành phố sau hợp nhất. Đến nay, đã hoàn thành việc tham mưu UBND thành phố báo cáo Bộ Tư pháp kết quả sơ bộ rà soát văn bản quy phạm pháp luật đúng thời hạn trước ngày 10/7/2026. Kết quả sơ bộ toàn thành phố đã xác định rà soát tổng số 1.608 văn bản quy phạm pháp luật (Văn bản của thành phố là 655 văn bản; cấp huyện là 391 văn bản; cấp xã 562 văn bản). Căn cứ vào tiêu chí rà soát của Trung ương, bước đầu đã xác được nhiều văn bản mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập, làm cơ sở để đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ, góp phần xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” do quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Sở Tư pháp đã khẳng định được vai trò của ngành trong tham gia tháo gỡ các vấn đề pháp lý cụ thể phục vụ phát triển thành phố. Trong 7 tháng đầu năm 2026, sở tham gia tư vấn, hướng dẫn các sở, ngành, địa phương giải quyết hơn 200 vụ việc khó khăn, phức tạp liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất, đầu tư công, tranh chấp đầu tư quốc tế, ngân sách, tài sản công, quy hoạch, xây dựng, nhà ở, khoáng sản....

Có thể nói, Sở Tư pháp thành phố đã tham mưu UBND thành phố triển khai toàn diện, đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết số 66-NQ/TW, với mục tiêu góp phần đưa thể chế và pháp luật thực sự trở thành một trong những đột phá chiến lược, thực sự mở đường, khơi thông các nguồn lực, trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc và động lực mạnh mẽ cho sự nghiệp phát triển thành phố.

- Một trong những dấu ấn nổi bật của Sở Tư pháp năm nay là tham mưu xây dựng mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật”. Đồng chí có thể thông tin cụ thể thêm về đề án này?

- Thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/1/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, Đề án số 04-ĐA/TU ngày 14/1/2026 của Thành ủy Hải Phòng về “Xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo”, Hải Phòng trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai Đề án xây dựng mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật”. Đây là nội dung quan trọng, góp phần xây dựng môi trường pháp lý kỷ cương, minh bạch và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội. Sở Tư pháp đã tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Đề án, Kế hoạch triển khai và Bộ Tiêu chí thực hiện mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật”.

Điểm quan trọng Đề án hướng tới là từng bước hình thành văn hóa thượng tôn và tuân thủ pháp luật trong quản lý nhà nước, trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và trong đời sống xã hội. Nói cách khác, thượng tôn pháp luật phải trở thành ý thức và trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, doanh nghiệp và người dân. Trong năm 2026-2027, thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ mô hình tại các sở, ban, ngành, đoàn thể và 114 xã, phường, đặc khu; đồng thời tập trung triển khai làm điểm tại 15 đơn vị hành chính cấp xã để kiểm tra, hướng dẫn, khảo sát, đánh giá thực tiễn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, qua đó hoàn thiện cách thức tổ chức thực hiện và rút kinh nghiệm để nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả trên toàn thành phố.

Từ các mô hình điểm, thành phố sẽ tổng kết, rút kinh nghiệm, hoàn thiện nhiệm vụ và cách thức tổ chức thực hiện phù hợp với từng địa bàn. Đây cũng là cách tiếp cận mới của Hải Phòng: chuyển yêu cầu thượng tôn và tuân thủ pháp luật từ chủ trương thành những nhiệm vụ, tiêu chí và kết quả cụ thể, có thể theo dõi, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn. Sở Tư pháp kỳ vọng đến năm 2030, thành phố xây dựng được môi trường sống và làm việc mà ở đó mọi chủ trương phát triển đều đặt trên nền tảng Hiến pháp và pháp luật, góp phần xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa giai đoạn mới theo đúng tinh thần Trung ương giao cho thành phố Hải Phòng.

- Vậy trong các tháng cuối năm 2026, ngành tư pháp Hải Phòng sẽ tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để hoàn thành các nhiệm vụ công tác tư pháp năm 2026 và đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố?

- Các tháng cuối năm 2026, Sở Tư pháp tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như sau:

Thứ nhất, tiếp tục tham mưu UBND thành phố triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới trên địa bàn thành phố.

Thứ hai, tiếp tục tham mưu thực hiện Kế hoạch 143/KH-UBND ngày 20/4/2026 của UBND về tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật trên toàn thành phố, bảo đảm thời hạn báo cáo chính thức kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trình UBND thành phố trước ngày 5/11/2026.

Thứ ba, hoàn thành việc tham mưu, xử lý các văn bản quy phạm pháp luật của thành phố thay thế các văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND thành phố Hải Phòng (trước hợp nhất) và tỉnh Hải Dương đã ban hành đang được áp dụng trên địa bàn thành phố mới trước ngày 1/3/2027. Riêng 5 tháng cuối năm 2026, Sở Tư pháp thực hiện tổng hợp, phối hợp theo dõi, đôn đốc việc ban hành văn bản dự kiến cần ban hành khoảng 44 nghị quyết của HĐND thành phố (40 Nghị quyết để xử lý các Nghị quyết cũ và 4 Nghị quyết quy định mới) và khoảng 55 quyết định của UBND thành phố để xử lý các quyết định cũ trong năm 2026.

Thứ tư, tiếp tục tham mưu triển khai Đề án triển khai thực hiện mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” trên địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026-2030 đến các sở, ngành và UBND cấp xã. Thực hiện thí điểm mô hình thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật tại 15 xã, phường, đặc khu trong năm 2026 và sẽ chính thức triển khai đồng bộ trên địa bàn thành phố trong năm 2027.

Thứ năm, tiếp tục triển khai thực hiện các kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố về thực hiện các luật, nghị quyết chuyên ngành tư pháp được Quốc hội thông qua trong năm 2026: Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Luật Tiếp cận thông tin, Luật Hộ tịch, Nghị quyết thí điểm về luật sư công. Kịp thời tham mưu Uỷ ban nhân dân thành phố ban hành Kế hoạch và triển khai thi hành Luật Luật sư (sửa đổi), Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua.

Thứ sáu, tập trung giải quyết và hướng dẫn theo thẩm quyền các dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính tư pháp và bổ trợ tư pháp bảo đảm phục vụ tốt nhất yêu cầu của người dân và doanh nghiệp, phấn đấu giải quyết thủ tục hành chính bảo đảm 100% trước hạn và đúng hạn. Tiếp tục rà soát, cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành tư pháp (Cơ sở dữ liệu hộ tịch, Hệ thống cơ sở dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật, hệ thống cơ sở dữ liệu phản ánh kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật, cơ sở dữ liệu công chứng, cơ sở dữ liệu vi bằng, phần mềm chứng thực điện tử, Hệ thống dịch vụ công…) bảo đảm đúng - đủ - sạch – sống – thống nhất – dùng chung. Tổ chức tập huấn bổi dưỡng cho đội ngũ làm công tác xây dựng, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, cán bộ pháp chế, công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp - hộ tịch cấp xã.

Thứ bảy, triển khai có hiệu quả công tác theo dõi thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật. Nâng cao chất lượng tham vấn các vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài, hồ sơ cưỡng chế thu hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn thành phố.

Thứ tám, tổ chức triển khai hiệu quả các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026 trên địa bàn thành phố theo Kế hoạch số 24/KH-HĐPH ngày 11/8/2026 của Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố, gắn với phổ biến các luật và các quy định pháp luật mới, các vấn đề pháp lý người dân, doanh nghiệp thành phố quan tâm theo tinh thần xây dựng thành phố Thượng tôn và tuân thủ pháp luật. Các hoạt động cụ thể như: Tổ chức Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật trực tuyến” trên địa bàn thành phố Hải Phòng; Tổ chức Hội nghị tọa đàm; Xây dựng chuyên đề “Ngày Pháp luật Việt Nam” trên Chuyên đề An ninh Hải Phòng; Trang Phổ biến giáo dục, pháp luật thuộc Cổng thông tin điện tử thành phố, Phụ trương pháp luật, Trang Fanpage của Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố.

Cuối cùng, chúng tôi xác định phải xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp vững về chuyên môn, bản lĩnh về chính trị, trách nhiệm trong công vụ, đổi mới trong tư duy và gần dân trong hành động.

Và tôi tin rằng với truyền thống 81 năm của ngành tư pháp, cùng tinh thần “chủ động thực thi; phát huy động lực; tăng trưởng bứt phá” của thành phố, đội ngũ cán bộ tư pháp Hải Phòng sẽ tiếp tục đổi mới, đoàn kết, trách nhiệm, chuyên nghiệp, thực hiện tốt các nhiệm vụ của ngành. Mục tiêu cuối cùng là để pháp luật thực sự trở thành nền tảng của kỷ cương, đồng thời là động lực thúc đẩy Hải Phòng phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.