Phim “Spotlight” tái hiện quá trình thực hiện tác phẩm báo chí giành giải Pulitzer 2003 của tờ báo Boston Globe.
(HPĐT)- Đời sống báo chí thế giới luôn là một trong những đề tài hấp dẫn được điện ảnh khai thác. Đặc biệt trong 5 năm trở lại đây, thành tích đáng nể của phim về báo chí tại các liên hoan phim quốc tế thể hiện giá trị lâu dài của hình ảnh các cây bút xông pha đưa tin trên mọi mặt trận.
Đa dạng góc nhìn
Sau 3 năm chờ đợi kể từ ngày nhận được nhiều lời khen tại các liên hoan phim, tháng 5-2021, bộ phim “Profile” của đạo diễn Timur Bekmambetov ra mắt công chúng. Với nội dung được truyền cảm hứng từ câu chuyện có thật về nữ nhà báo người Pháp Anna Erelle bí mật điều tra việc tổ chức phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) dụ dỗ phụ nữ châu Âu tham gia hoạt động khủng bố, “Profile” áp dụng phương pháp dựng phim chưa từng thấy. Đó là hình thức video call mô phỏng lại nhân vật trò chuyện với nhau qua cuộc gọi hình ảnh trên thiết bị điện tử thông minh. Bộ phim là những cuộc trao đổi giữa nhà báo cải trang thành người phụ nữ theo đạo Hồi và một chiến binh IS mà cô đang cố gắng tiếp cận để khai thác thông tin. Cách làm sáng tạo này của đạo diễn Timur Bekmambetov gây ấn tượng lớn tại Liên hoan phim quốc tế Berlin hồi năm 2018 và tiếp tục được người xem yêu thích khi công chiếu rộng rãi, thậm chí tạo nguồn cảm hứng với nhiều nhà làm phim khác.
Không chỉ có “Profile”, dấu ấn của phim điện ảnh về các nhà báo dũng cảm làm nghề lan tỏa đến nhiều giải thưởng điện ảnh lớn trên thế giới. Năm 2016, đạo diễn Tom McCarthy thành công rực rỡ khi mô tả chân thực nhiệm vụ của các nhà báo của tờ Boston Globe tham gia vào cuộc điều tra về bê bối lạm dụng tình dục trẻ em trong hệ thống nhà thờ Công giáo ở Boston, Mỹ hồi năm 2002 – tác phẩm giúp tờ báo đoạt giải báo chí Pulitzer. Đề tài gai góc này mang về cho “Spotlight” 2 tượng vàng Oscar vào năm 2016 dành cho Phim xuất sắc nhất và Kịch bản gốc xuất sắc nhất, cùng hàng chục giải thưởng điện ảnh lớn nhỏ khác. Chỉ sau đó 1 năm, bộ phim “The Post” cũng nhận được nhiều đề cử lớn tại các giải thưởng điện ảnh danh giá nhờ tái hiện lại sự kiện tờ The Washington Post phanh phui bộ tài liệu mật mang tên “Hồ sơ Lầu Năm Góc”, vạch trần vai trò của Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa tại Việt Nam. Đến năm 2018, hình ảnh nhà báo chiến tranh Marie Colvin anh hùng được nữ diễn viên Rosamund Pike hóa thân trong “A private war”, khắc họa hành trình tìm kiếm thông tin đầy gian nan của nữ nhà báo giữa chiến trận Syria, để lại câu chuyện đầy xúc động tỏa sáng trên màn ảnh.
Màu phim không bạc
Nói về báo chí qua ống kính điện ảnh, theo nhà báo Marty Baron, điều quan trọng nhất là các đạo diễn phải miêu tả chân thực hoạt động nghề báo dưới góc nhìn nhà báo. Tôn trọng điều này, từ những tác phẩm điện ảnh kinh điển về nghề báo như “All the presidents men”, “The killing fields”, “Frost/Nixon”… đến những bộ phim gần đây như “The Post”, “Spotlight” đưa nhịp độ làm báo khẩn trương cùng sự tập trung, nhiệt huyết của nhà báo, phóng viên lên màn ảnh rộng với ngôn ngữ điện ảnh đầy màu sắc và cảm xúc. Vẻ đẹp đó càng được nhân lên khi các đạo diễn tích cực áp dụng nhiều cách làm phim mới, mô - týp dựng phim mới lạ hơn, kịch bản gai góc hơn, quay phim sống động hơn như đưa người đọc hòa cùng dòng chảy báo chí, duy trì hơi thở cho tình yêu báo chí.
Trước những diễn biến phức tạp của thế giới hiện nay, hình ảnh nhà báo trên phim không bao giờ hết thời. Những bộ phim có sức sống mãnh liệt về nghề báo cũng chính là phương tiện để người xem hiểu thêm về sự gian khổ cũng như mục đích cao đẹp của nghề báo, để thêm trân trọng những cây bút xông pha trước sóng gió. Ngày nay, thông qua các hình thức xem lại phim như phát hành DVD, chiếu phim trên nền tảng xem phim trực tuyến trả tiền (Netflix, HBO, Hulu…), những bộ phim có thể được lưu lại để công chúng yêu điện ảnh tiếp tục trải nghiệm những giây phút tác nghiệp báo chí đầy tự hào của những người làm “nghề nguy hiểm”./.
Thu Thảo (tổng hợp) - Ảnh: Boston Globe
