Đề tài gia đình trên sân khấu: Truyền năng lượng tích cực

Khẳng định những giá trị cốt lõi

Truyền thống gia đình luôn là “trụ cột” để mỗi thành viên gia đình soi chiếu từng hành động, từng mục tiêu vươn tới của mình sao cho xứng đáng với truyền thống ấy. Nếu như “truyền thống” chỉ là vỏ bọc hoàn hảo để che đậy những mục ruỗng, xuống cấp về đạo đức bên trong thì dù có là gia đình “danh giá” cũng chỉ là những tòa “lâu đài cát”. Đó là thông điệp vở diễn “Lâu đài cát” (hay “Mặt nạ người”) do Đoàn Kịch nói Hải Phòng thực hiện trong Đề án Sân khấu truyền hình số tháng 10-2024. Vở diễn kể về ông Bộ, một cán bộ cao cấp đã phá vỡ đi tất cả những giá trị tốt đẹp, thiêng liêng trong gia đình để thỏa mãn lối sống cá nhân, ích kỷ, suy thoái đạo đức. Để che đậy sự thối nát, một số thành viên trong gia đình phải “nhẫn nhịn”, xem như không thấy. Sự thật kinh hoàng chỉ được phơi bày khi Thiên, cháu đích tôn của gia đình “Tứ đại đồng đường” dẫn người yêu về ra mắt… Đạo diễn, NSƯT Kiều Minh Hiếu thông tin, thiết kế mỹ thuật vở diễn được đầu tư công phu, gợi màu sắc thời gian bình dị, xưa cũ, thanh khiết, nhưng cũng thấp thoáng cho người xem thấy có cái gì đó sắp sụp đổ, tan nát bất cứ lúc nào nếu như con người ta không nhận ra để bồi đắp, chăm chút, nâng niu và trân trọng. Tại vở diễn, người xem sẽ gặp lại nhiều gương mặt thân quen trong ê-kíp sáng tạo như: Họa sĩ, NSND Doãn Bằng; nhạc sĩ, NSND Trọng Đài; chỉ huy biểu diễn Đăng Khoa; trợ lý đạo diễn Quang Thiện; biên đạo múa, NSƯT Nguyệt Hằng, do Trưởng đoàn Trần Trung Hiếu chịu trách nhiệm chương trình cùng các nghệ sĩ, diễn viên của Nhà hát kịch Việt Nam và Đoàn Kịch nói Hải Phòng...

Trước đó, trong vở diễn “Đất liền và biển cả” của Đoàn Cải lương Hải Phòng, truyền thống gia đình là động lực để Quân, người chiến sĩ Hải quân thành phố Cảng nỗ lực vươn lên, vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Là gia đình có truyền thống cách mạng, bố là chiến sĩ trên con tàu không số đã hy sinh vì Tổ quốc, mỗi thành viên trong gia đình Quân đều tự soi chiếu để làm tỏa sáng hơn truyền thống ấy. Đó là bản thân anh, trong lúc mẹ đã cao tuổi, còn vợ đang mang bầu, đã gạt đi nước mắt lên đường ra ngoài biển đảo xa xôi, nguyện cống hiến hết mình để bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Đó là người vợ hết lòng chăm sóc mẹ già, vượt qua mọi dư luận trái chiều để chồng yên tâm công tác. Đó là con trai Quân, sau khi trưởng thành, lại tiếp tục trở thành người chiến sĩ canh giữ biển trời Tổ quốc…

Nhân lên những “tế bào” mạnh khỏe

Gia đình - tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc, là chỗ dựa tinh thần vững chắc trong cuộc sống, chốn bình yên sau những vất vả gian lao, nơi luôn rộng mở khoan dung sau những sai lầm vấp ngã. Không thể phủ nhận, mảng đề tài hôn nhân, gia đình dễ chiếm được cảm tình của công chúng. Tránh “vết xe đổ” từ phim truyền hình về việc khai thác quá nhiều cảnh đánh ghen, những bà mẹ độc đoán, những ông chồng “hám của lạ”, những người phụ nữ ngang nhiên chen vào mái ấm người khác... thì trên sân khấu, đề tài gia đình được khai thác theo chiều sâu, rõ nét hơn nhằm góp phần xây dựng niềm tin của thế hệ trẻ vào hôn nhân và những giá trị truyền thống. Khi kịch bản về đề tài hôn nhân, gia đình không còn đi vào lối mòn do cách viết, cách bố cục và tư duy dễ dãi như trước, sẽ là tiền đề để các đạo diễn hào hứng tiếp tục chinh phục đề tài này trên sân khấu. Những vở diễn phản ánh chiều sâu nội tâm, xung đột trong gia đình và lên án lối sống thực dụng, chạy theo danh vọng, vật chất dẫn đến bi kịch tô điểm thêm cho bức tranh sân khấu nhiều gam màu đặc sắc.

Theo Trưởng đoàn Kịch nói Hải Phòng Trần Trung Hiếu, sân khấu kịch có nhiều lợi thế phản ánh các vấn đề đương đại. Do vậy, Đoàn chuẩn bị nhiều kịch bản bám chặt vấn đề thời sự. Từ sau vở kịch nói “Đợi đến mùa Xuân” của tác giả Xuân Trình do NSƯT Đỗ Kỷ dàn dựng, Đoàn tiếp tục với vở diễn “Bắt quỷ” và sắp tới đây là “Lâu đài cát” phục vụ công diễn và phát sóng trên truyền hình. Những vở diễn khai thác nhiều mảng đề tài khác nhau nhưng thấp thoáng phía sau luôn là những câu chuyện về hôn nhân, gia đình. “Bất cứ thời đại nào, gia đình và những giá trị của mái ấm hạnh phúc luôn được xã hội đề cao, trân trọng. Trong giai đoạn hiện nay, gia đình luôn chịu sự ảnh hưởng không nhỏ của cơ chế thị trường, bị tác động bởi lối sống thực dụng, những tệ nạn xã hội lôi kéo, việc nâng niu và giữ gìn giá trị gia đình, hôn nhân càng cần thiết hơn bao giờ hết. Thông điệp từ các vở diễn sẽ góp phần lan tỏa ý nghĩa giáo dục mang tính nhân văn sâu sắc từ nhu cầu bảo vệ gia đình và hạnh phúc hôn nhân”, Trưởng đoàn Trần Trung Hiếu khẳng định.