Để tàu đánh cá cập cảng cá chỉ định: Cần đầu tư hạ tầng đồng bộ

Hạ tầng xuống cấp, dịch vụ hậu cần èo uột khiến nhiều chủ tàu, thuyền trưởng tàu có chiều dài từ 15 m trở lên ngại cập cảng cá chỉ định.

Trong ảnh: Tàu cá neo đậu tại cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn). Ảnh: Trung Kiên

Tàu cá “ngại” cập cảng chỉ định

Đang là cao điểm khai thác vụ cá Nam nhưng Cảng cá Trân Châu (huyện Cát Hải) và Cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) là 2 cảng cá được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ định tàu có chiều dài từ 15 m trở lên cập cảng khai báo sản lượng khai thác nhưng khá vắng vẻ. Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố, tổng sản lượng khai thác hải sản 3 tháng đầu năm 2023 của ngư dân thành phố đạt 20.364 tấn, nhưng sản lượng hải sản của tàu từ 15m trở lên bốc dỡ qua 2 cảng cá chỉ định từ đầu năm đến nay hơn 716 tấn, chỉ chiếm 3% tổng sản lượng khai thác. Con số trên cho thấy, phần lớn hải sản của các tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên không bốc dỡ qua cảng cá chỉ định mà bốc dỡ qua các bến, khu neo đậu, trong khi thành phố hiện có 337 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên.

Ghi nhận tại Cảng cá Ngọc Hải, phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn) những ngày này cho thấy, số tàu cá cập bến, bán hải sản và tiếp thêm nhiên liệu không nhiều. Là số ít tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên cập cảng Ngọc Hải, ngư dân Đinh Khắc Sơn, thuyền trưởng tàu HP92882 TS có chiều dài 19,6 m cho rằng, cảng Trân Châu thì xa, thương lái ít, dịch vụ hậu cần èo uột. Trong khi cảng cá Ngọc Hải luồng bị sa bồi, mặt bến ngắn không dễ cập tàu. Theo quy định, muốn cập tàu vào cảng chỉ định, chủ tàu hoặc thuyền trưởng phải thông báo lực lượng trực tại cảng trước 1 giờ để kiểm tra các thủ tục theo quy định cập cảng. Nếu tàu không đủ các điều kiện sẽ không được cập cảng. Quy định nghiêm ngặt nên không ít tàu “ngại” vào cảng cá chỉ định.

Ngược lại, tại các khu neo đậu, bến cá tự phát, cảng cá tư nhân, do không bị giám sát nên tàu cá tấp nập. Trưởng Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu (huyện Thủy Nguyên) Vũ Văn Cự cho biết: “Khu neo đậu Mắt Rồng, xã Lập Lễ dù chưa được công nhận là cảng cá chỉ định nhưng thói quen nhiều ngư dân địa phương sau chuyến biển cập bến bán hải sản. Chúng tôi tuyên truyền, nhắc nhở chủ tàu, thuyền trưởng cập cảng chỉ định nhưng họ đều lấy lý lo: cảng cá chỉ định luồng khan cạn, dịch vụ hậu cần chưa đáp ứng. Thậm chí, có tàu trước chuyến biển ứng kinh phí của các hộ kinh doanh xăng dầu, đá lạnh, lương thực thực phẩm nên khi tàu về bờ phải vào bán hải sản cho các thương lái”…

Sớm đầu tư, nâng cấp hạ tầng

Theo quy định của Luật Thủy sản 2017, các tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên bắt buộc phải cập cảng chỉ định để ngành chức năng kiểm tra, kiểm soát hồ sơ, thủ tục sản xuất xa bờ, nhất là giám sát hoạt động của thiết bị giám sát hành trình, cập nhật dữ liệu tàu cá vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Đây là giải pháp để xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc hải sản khai thác, đáp ứng quy định khi xuất khẩu hải sản chế biến vào thị trường châu Âu và các thị trường khác. Đây là điều kiện để gỡ “thẻ vàng thủy sản” theo quy định của Ủy ban châu Âu. Tuy nhiên, 2 cảng cá chỉ định của thành phố gồm cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) hạ tầng xuống cấp, luồng sa bồi; cảng Trân Châu (huyện Cát Hải) vị trí không thuận lợi với ngư dân. Trong khi, khoảng 70% số tàu có chiều dài từ 15 m trở lên là ngư dân huyện Thủy Nguyên nhưng địa phương này không có cảng chỉ định.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên, để nâng sản lượng thủy sản khai thác được kiểm soát qua cảng, Chi cục phối hợp với Ban quản lý cảng cá, bến cá, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng tổ chức trực, tiếp nhận thông tin tàu cá cập, rời cảng 24/7 gắn với việc thu nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, lực lượng chức năng tận tình hướng dẫn, hỗ trợ tối đa ngư dân trong thực hiện thủ tục, quy trình quy định và tuyên truyền để chủ tàu tuân thủ các quy định về vùng đánh bắt, lắp đặt và duy trì thiết bị giám sát hành trình và ghi chép nhật ký đầy đủ, chính xác. Đối với địa bàn huyện Thủy Nguyên, từ cuối năm 2022, Chi cục tổ chức biên đội trực tại cửa sông Bạch Đằng, căn cứ lịch ra khơi, về bờ của bà con ngư dân để tiến hành giám sát sản lượng và thu nhật ký khai thác. Chi cục tham mưu lãnh đạo Sở đề xuất UBND thành phố kiến nghị với Trung ương đầu tư khu neo đậu Mắt Rồng để trở thành cảng cá chỉ định, tiện lợi ngư dân cập cảng.

Để khắc phục tình trạng tàu chiều dài từ 15 m trở lên “né” cảng chỉ định, các lực lượng chức năng như: Bộ đội biên phòng Hải Phòng; Cảnh sát biển vùng 1; Kiểm ngư Vùng 1 phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND quận, huyện rà soát, nhắc nhở kịp thời các chủ tàu phải về cảng cá chỉ định. Với trường hợp cố tình vi phạm, căn cứ mức độ xử lý nghiêm tạo răn đe. Về lâu dài, thành phố tiếp tục đề xuất, kiến nghị Trung ương sớm đầu tư, nâng cấp cảng cá, khu neo đậu thành cảng cá chỉ định kết hợp tránh trú bão. Để từ đó từng bước xây dựng Hải Phòng trở thành Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá của vùng và cả nước./.