Để trẻ em được lớn lên trong yêu thương và an toàn

Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 từ ngày 1/6 - 30/6, với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước vào kỷ nguyên số”. Theo chủ đề này, để trẻ em "vững bước vào kỷ nguyên số”, trước tiên chúng phải được "hạnh phúc, an toàn".

Thế nhưng ngay đầu Tháng hành động vì trẻ em, dư luận xã hội đã rúng động và phẫn nộ trước một vụ việc rất nghiêm trọng, mà nạn nhân là một bé trai mới 11 tuổi. Kẻ thủ ác là mẹ kế của cháu bé - giáo viên một trường mầm non tư thục ở Quảng Ninh - đã trút giận lên bé trai là con riêng của chồng. Khi được đưa đi cấp cứu, cháu bé đã tử vong.

Không chỉ phẫn nộ trước những hành vi vô nhân tính, dư luận còn đặc biệt lo ngại khi trong nhiều vụ việc, trẻ em lại trở thành nạn nhân của chính người thân ruột thịt. Điển hình là vụ án giết người được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội khởi tố vào đầu tháng 5 vừa qua.

Theo điều tra, Bàn Thị Tâm (sinh năm 2006, quê Tuyên Quang) sinh sống với Nguyễn Minh Hiệp (sinh năm 2004, quê Ninh Bình) tại phường Phú Diễn (Hà Nội), cùng con gái Tâm là cháu B.T.H. (4 tuổi). Ngày 3/5, cho rằng con gái ăn vụng bánh kẹo, Tâm đã lấy dép đánh liên tiếp nhiều lần vào vùng đầu và mặt cháu. Sau đó, Hiệp tiếp tục có hành vi bạo hành với cháu H. Đến khi cháu được đưa đi cấp cứu thì đã tử vong tại bệnh viện...

Cách đây chưa lâu, một nam sinh lớp 8 ở tỉnh Lâm Đồng đã tìm đến cái chết ngay tại nhà riêng vì bị bạo lực học đường trong một thời gian dài. Các đối tượng liên quan trong vụ án đã bị khởi tố về tội "Cưỡng đoạt tài sản", cơ quan công an tiếp tục củng cố hồ sơ xử lý hành vi "Cố ý gây thương tích".

Liên tiếp các vụ án mà nạn nhân là trẻ em xảy ra đã khiến nhiều người đặt câu hỏi về trách nhiệm của những người xung quanh trong việc phát hiện, ngăn chặn và bảo vệ các em. Trong vụ nam sinh lớp 8 tìm đến cái chết nêu trên, theo kết quả điều tra của cơ quan công an, em đã nhiều lần bị “đánh hội đồng”, có thời điểm lên tới 7 - 8 lần, đồng thời bị các đối tượng cưỡng đoạt tài sản ngay trong lớp học suốt một thời gian dài.

Nhà trường, giáo viên, bạn bè của cháu bé đã ở đâu trong suốt thời gian ấy? Và gia đình cháu có nhận thấy những dấu hiệu bất thường về tâm lý, sức khỏe hay những thay đổi trong sinh hoạt của con trong suốt quá trình này?

Thực tế cho thấy, sự thiếu kỹ năng tự bảo vệ và tâm lý sợ hãi khiến nhiều trẻ em âm thầm chịu đựng tổn thương trong thời gian dài. Việc được khuyến khích lên tiếng, chia sẻ với người lớn khi gặp nguy cơ hoặc bị xâm hại là yếu tố quan trọng giúp các em được bảo vệ kịp thời và hạn chế trở thành nạn nhân của những hành vi tương tự.

Trong tháng 5 vừa qua, cơ quan công an đã khởi tố bị can đối với 2 học sinh Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1 tỉnh Phú Thọ. Điều đáng nói, nạn nhân là một học sinh đang học lớp 10 đã bị tấn công trong một thời gian dài và đe dọa không được tiết lộ ra ngoài. Thay vì lên tiếng để tự bảo vệ mình, nạn nhân chọn cách im lặng cho đến khi clip bị bạo hành xuất hiện trên mạng.

Các chuyên gia đã cho rằng, vụ việc bạo lực học đường diễn ra âm ỉ trong thời gian dài mà không được phát hiện đã phản ánh sự đứt gãy hoặc thiếu nhạy cảm trong hệ thống giám sát, kết nối thông tin giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Vì thế, học đường lẽ ra là nơi an toàn nhất, nhưng lại biến thành nỗi khiếp sợ đối với học sinh nếu thiếu đi sự quan tâm giám sát. Còn gia đình phải là chỗ dựa vững chãi nhất trước những tổn thương, nhưng sẽ khiến trẻ tổn thương hơn nếu không có sự sâu sát, sẻ chia, gỡ rối.

Ở Việt Nam hiện nay có hệ thống pháp luật toàn diện để bảo vệ trẻ em, lấy Luật Trẻ em 2016 làm cốt lõi. Luật đã quy định rõ quyền, bổn phận và trách nhiệm bảo vệ từ gia đình, nhà trường đến các cấp chính quyền. Hệ thống này bao gồm các cấp độ bảo vệ, từ phòng ngừa, hỗ trợ... nhằm giúp trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh.

Trẻ em cần được trang bị kiến thức để nhận biết các hành vi bạo lực trong gia đình và học đường. Khi không may trở thành nạn nhân, các em cần biết cách tự bảo vệ mình như tìm kiếm sự giúp đỡ, mạnh dạn lên tiếng, tìm đến nơi đông người hoặc những người đáng tin cậy, thay vì âm thầm chịu đựng.

Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Mỗi người lớn cần chủ động quan tâm, phát hiện và lên án những hành vi bạo lực đối với trẻ em để kịp thời ngăn chặn các nguy cơ xâm hại. Bên cạnh việc quan tâm đến học tập, cần dành nhiều thời gian lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng trẻ bằng tình yêu thương, sự gần gũi. Khi người lớn trở thành những người bạn để trẻ tin tưởng chia sẻ, các em sẽ có thêm điểm tựa để vượt qua khó khăn và được bảo vệ tốt hơn.