Đề xuất chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp

Quy định mới kỳ vọng sẽ phân loại chính xác các đơn vị đủ điều kiện để chuyển thành công ty cổ phần hoặc công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Trong dự thảo nghị định, Bộ Tài chính đã thiết kế hai nhóm tiêu chí rõ ràng tại Điều 5 nhằm sàng lọc và đưa các đơn vị sự nghiệp công lập vào danh mục chuyển đổi phù hợp. Về mặt tài chính, các đơn vị cung ứng dịch vụ công đã được tính đúng, tính đủ chi phí vào giá cung ứng dịch vụ sẽ thuộc nhóm đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ nhóm 1 hoặc nhóm 2.

Do đó, tiêu chí tài chính chung bắt buộc là đơn vị phải tự bảo đảm chi thường xuyên và đầu tư, hoặc tự bảo đảm được chi thường xuyên trong hai năm gần nhất tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền xem xét đưa vào danh mục chuyển đổi. Năng lực tự chủ tài chính này là điều kiện tiên quyết áp dụng cho cả hai mô hình doanh nghiệp sau khi chuyển đổi nhằm bảo đảm tính tự lập khi đơn vị chính thức tham gia vào thị trường.

Bên cạnh điều kiện tài chính, dự thảo căn cứ thêm vào lĩnh vực hoạt động thực tế để quyết định hình thức chuyển đổi cụ thể của từng đơn vị. Đối với mô hình công ty cổ phần, đơn vị sự nghiệp công lập phải đáp ứng đồng thời tiêu chí tự chủ tài chính trong hai năm liên tiếp và không thuộc các lĩnh vực ngành nghề bắt buộc Nhà nước phải nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ. Quy định này mở ra cơ hội thu hút nguồn vốn từ xã hội cho các đơn vị hoạt động trong những ngành nghề có tính xã hội hóa và cạnh tranh cao.

Ngược lại, mô hình công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sẽ áp dụng cho các đơn vị vừa đạt chuẩn tự chủ tài chính, vừa hoạt động trong các ngành, lĩnh vực chiến lược. Theo quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đây là những mảng hoạt động mà Nhà nước cần duy trì sự kiểm soát tuyệt đối để bảo đảm an sinh xã hội hoặc an ninh thông tin.

Dự thảo cũng chỉ rõ các lĩnh vực cụ thể thuộc diện giữ nguyên toàn bộ vốn nhà nước bao gồm xuất bản, thông tin truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội. Việc xây dựng hệ thống tiêu chí đồng thời về cả tài chính và ngành nghề sẽ giúp cơ quan quản lý có cơ sở pháp lý minh bạch để lập danh mục chuyển đổi chính xác, tránh thất thoát và bảo đảm hiệu quả hoạt động sau cải cách.