Đền Tây Sơn nằm trên đường Tây Sơn, ôm vòng chân đồi Thiên Văn- Kiến An, thờ công chúa Chiêu Chinh (1258-1314) đời Trần.
 |
Công chúa Chiêu Chinh văn võ toàn tài, được vua cha yêu quý. Cuối năm Giáp Thân (1284), tại khe nước núi ở Tây Sơn, công chúa chiêu quân cứu nước lập nên đội quân Tây Sơn tinh nhuệ, tham gia tích cực cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược. Bà xếp đá quanh khe nước, tạo thành giếng Ngọc. Tháng 9 năm Kỷ Hợi (1299), Thượng hoàng Trần Nhân Tông bái yết các sơn lăng, tế khắp các thần kỳ sông núi, xuất gia vào núi Yên Tử lập nên Trúc Lâm thiền phái. Công chúa cũng xuất gia đi khắp chốn thôn quê, dạy dân thực hành “Thập thiện”. Khi đến Tây Sơn thăm chốn cũ dựng quân, thấy một ngôi đền dân làng lập thờ công đức bà, công chúa Chiêu Chinh ở lại đền 3 tuần trăng. Sau đó bà còn trở lại nhiều lần.
Đúng 100 ngày sau ngày bà mất (ngày mồng 3 tháng 6 năm Giáp Dần), vua Trần Anh Tôn xuống chiếu phong tặng: “Chiêu Chinh công chúa thượng đẳng thần”, tặng công chúa 8 chữ: “Phương Dung - Ý Đức - Tế Thế - An Dân” với nghĩa dung nhân đẹp, đức hạnh tốt, giúp đời yên dân.
Trải qua thời gian, hai bia đá, bức tượng công chúa Chiêu Chinh và giếng Ngọc vẫn trường tồn cùng thời gian. Giếng Ngọc quanh năm trong mát, nước không bao giờ cạn kể cả những năm hạn hán. Giếng còn được gọi với cái tên giếng Mắt Rồng nổi tiếng với câu ca “ Giếng Tây Sơn vừa trong vừa mát/ Đường Tây Sơn lắm cát dễ đi”.
Bên cạnh đền Tây Sơn có chùa Tây Sơn cũng được xây dựng từ thế kỷ thứ 13 . Vì không gian chật hẹp nên năm 1995, chùa Tây Sơn được tách riêng xây dựng trên sườn đồi Thiên Văn và hoàn thành năm 2007. Hiện đây là một trong những ngôi chùa đẹp trên địa bàn quận Kiến An.
Năm 1992, Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng đền Tây Sơn là Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia.
Cù Thị Thương (tổng hợp)
