Cây gạo có niên đại hơn 300 năm tuổi trong khuôn viên đình Đồng Dụ.
Đình Đồng Dụ thờ đức Đại Phạm, Phó tướng quân thời Trần cùng 6 người con trai tên: Tùng, Bách, Minh, Mẫn, Hồng, Nghị. Theo ghi chép từ bản ngọc phả còn lưu giữ tại đây, năm 1407, giặc Minh sang xâm chiếm nước ta. Đức Đại Phạm nhận chiếu chỉ vua Trần, dẫn một đạo quân trấn giữ miền duyên hải, bao gồm cả vùng đất Đặng Cương ngày nay. Trong trận giao tranh quyết liệt với giặc Minh, cha con ông anh dũng chiến đấu và hy sinh vì đất nước. Để tưởng nhớ công ơn của cha con ông, sau này, nhân dân làng Đồng Dụ tôn đức Đại Phạm làm thành hoàng làng, lập đình thờ ông cùng các con.
Đình Đồng Dụ có khuôn viên rộng gần 5000 m2. Trong sân đình có cây gạo hơn 300 năm tuổi. Đình chính được xây dựng trên khu đất cao, quay hướng Tây, kết cấu gồm 3 gian tiền đường và 1 gian hậu cung. Mái đình lợp ngói đỏ hình vẩy hến. Đình trang trí kiến trúc hoa văn theo phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Các vì, kèo cột được làm bằng gỗ lim, chạm khắc tỷ mỉ, tinh xảo. Ở vị trí chính giữa gian trung tâm nhà tiền đình kê cột hương án. Hai gian kế bên kê hai chiếc long đình sơn son thếp vàng. Ở chính giữa gian hậu cung là tượng đức Đại Phạm ngự trên ngai rồng. Trong đình hiện còn lưu giữ được một số hiện vật gỗ cổ, có giá trị nghệ thuật cao như: hòm đựng sắc phong chạm rồng, phượng; bát hương men sành đắp nổi hình lưỡng long trầu nguyệt; kiệu bát cống sơn son thiếp vàng; hàng bát biểu; câu đối…Đình còn bảo tồn, lưu giữ tấm bia cổ với nội dung ghi chép về các lần trùng tu, tôn tạo đình.
Ông Đỗ Văn Hảo, Trưởng làng văn hóa Đồng Dụ cho biết, đình Đồng Dụ gắn liền với truyền thống cách mạng của quân và dân Đặng Cương trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ. Nơi đây từng là điểm sơ tán của một số cơ quan, đơn vị thành phố, là nơi tân binh huấn luyện, tuyên thệ trước khi vào Nam chiến đấu…Ngày nay, đình Đồng Dụ trở thành nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, giáo dục truyền thống lịch sử của người dân 3 thôn Tự Lập, Dân Hạnh và Hòa Nhất (xã Đặng Cương). Vào dịp lễ kỷ niệm ngày đức Đại Phạm ra trận, từ ngày 18 đến 20 tháng Giêng hằng năm, dân làng Đồng Dụ tổ chức hội đình với nhiều nghi thức quan trọng như: rước kiệu thành hoàng, tế, lễ; tổ chức các trò chơi dân gian, thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái, tham gia. Đây cũng là nơi làng tổ chức khen thưởng các cháu đạt học sinh giỏi, thi đỗ đại học hằng năm.
Lan Anh
