(HPĐT)- UBND thành phố vừa ban hành văn bản chỉ đạo UBND các quận: Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Hải An, Kiến An phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương thực hiện rà soát, đánh giá hiện trạng, xây dựng kế hoạch và tổ chức di dời các nhà máy, xí nghiệp kho tàng hiện trạng, cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ khỏi khu vực nội thành để chỉnh trang, tái thiết đô thị. Vấn đề này được đặt ra từ lâu, nhưng đây là lần đầu, thành phố chỉ đạo rà soát tổng thể. Việc kiểm soát, di dời là cần thiết, tuy nhiên, cần có phương án, lộ trình phù hợp.
Từ những yêu cầu thực tế
Theo Văn bản số 2742/UBND-QH của UBND thành phố ban hành ngày 10-12-2024, 8 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thép tại Cụm công nghiệp thép Quán Toan (quận Hồng Bàng), với tổng diện tích thu hồi 50 ha đất là những đơn vị thực hiện di dời để phục vụ tái thiết, chỉnh trang đô thị năm 2025. Vấn đề di dời nhà máy thép tại khu vực phường Quán Toan được đặt ra nhiều năm qua bởi thực tế, khu vực này nhiều lần xảy ra sự cố môi trường, sự cộng hưởng khí thải do cơ sở sản xuất thép nằm gần khu dân cư. Tuy nhiên, việc di dời những cơ sở sản xuất này cần có giải pháp cụ thể, hợp lý, đúng quy định bởi nhiều doanh nghiệp còn thời hạn sử dụng đất. Cụ thể, các Công ty: TNHH ống thép Việt Nam có thời hạn sử dụng đất đến ngày 16-4-2033; VPSPOSCO, Cửu Long Vinashin có thời hạn sử dụng đất đến ngày 19-3- 2043. Các Công ty: sản xuất thép Úc SSE, CP thép Việt Nhật, TNHH MTV Phôi thép Úc thời hạn sử dụng đất năm 2027.
Theo khảo sát sơ bộ về thời hạn sử dụng đất của hơn 400 cơ sở sản xuất tại các quận cho thấy, tỷ lệ các cơ sở sau năm 2031 mới hết hạn sử dụng đất chiếm 55,4%, các cơ sở sau năm 2041 mới hết hạn sử dụng đất cũng chiếm tới hơn 35,4%, 108 cơ sở chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hiện, có 27 cơ sở hết hạn sử dụng giai đoạn 2026-2030; 22 khu có thời hạn sử dụng đất đến hết năm 2025. Việc chờ cơ sở hết hạn mới thu hồi đất không bảo đảm yêu cầu tái thiết. Song để thu hồi, di dời những cơ sở này không phải là việc "một sớm, một chiều".
Chủ tịch UBND quận Hồng Bàng Phạm Văn Đoan cho biết, doanh nghiệp sản xuất thép là nhân tố chính đóng góp giá trị sản xuất ngành công nghiệp và chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu ngành kinh tế. Song việc di dời các doanh nghiệp này tạo điều kiện để quận tập trung triển khai các nhiệm vụ chỉnh trang, phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ. Do đó, quận mong muốn thành phố chỉ đạo các sở, ngành tạo điều kiện về mặt thủ tục để các đơn vị sớm di chuyển vào các khu, cụm công nghiệp tập trung.
Xây dựng lộ trình di dời và phương án tái thiết hiệu quả
Trên địa bàn quận Ngô Quyền còn hơn 80 ha được đề xuất thực hiện di dời theo 2 giai đoạn. Đến hết năm 2025, cần dừng hoạt động để di dời các cơ sở sản xuất gần khu vực mật độ dân cư cao (diện tích hơn 32 ha) tại phía Nam đường Ngô Quyền vào các khu, cụm tập trung. Giai đoạn 2026-2030, xem xét di dời các cơ sở nằm ở phía Bắc đường Ngô Quyền (gần 50 ha) là các cảng, kho bãi giáp sông Cấm. Tại quận Hồng Bàng, có hơn 160 ha, giai đoạn đến năm 2025, đề xuất di dời các cơ sở nằm xen kẽ với khu dân cư thuộc các phường: Minh Khai, Sở Dầu, Hùng Vương, Quán Toan. Giai đoạn 2026-2030, xem xét di dời đối với các nhà máy, cảng, kho bãi giáp sông Cấm tại phường Hạ Lý, Quán Toan. Tại quận Kiến An, giai đoạn đến hết 2025, di dời các cơ sở nằm xen kẽ với khu dân cư tại các phường: Văn Đẩu, Nam Sơn, Trần Thành Ngọ và khu vực tập trung tại ven sông Lạch Tray thuộc phường Đồng Hoà. Đây được xác định là khu vực có các cơ sở sản xuất trong đô thị gây ô nhiễm môi trường. Giai đoạn 2026-2030, xem xét di dời khu vực các cơ sở tập trung tại cụm công nghiệp Quán Trữ và Ngọc Sơn là khu vực các nhà máy, cảng, kho bãi giáp sông Lạch Tray.
Phục vụ tái thiết đô thị, bảo môi trường, UBND thành phố chỉ đạo UBND các quận: Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Hải An, Kiến An chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương tiếp tục rà soát, thống kê, đánh giá chi tiết, xây dựng kế hoạch và tổ chức di dời các doanh nghiệp nằm xen kẽ trong khu vực có mật độ dân cư cao. Hiện, quận Hồng Bàng có đồ án Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 quận đến năm 2040 được phê duyệt. UBND thành phố giao UBND quận Hồng Bàng nghiên cứu, đề xuất các dự án đầu tư xây dựng phục vụ cải tạo chỉnh trang đô thị đối với các khu vực này. Do đó, quận cần xác định rõ lộ trình di dời, phương án tái thiết làm cơ sở để việc giải phóng mặt bằng đối với cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, xen kẹt trong khu vực nội thành đạt mục tiêu đề ra.
