Di sản Thế giới liên biên giới đầu tiên giữa Việt Nam và Lào

Ngày 13/7, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương nhận định việc UNESCO thông qua điều chỉnh ranh giới Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, mở rộng sang Vườn quốc gia Hin Nam Nô (CHDCND Lào), là minh chứng cho tình hữu nghị giữa hai nước.

Tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới ở Paris, UNESCO chính thức phê duyệt quyết định này, tạo nên di sản liên biên giới đầu tiên mang tên "Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô", dựa trên ba tiêu chí: địa chất và địa mạo, hệ sinh thái và đa dạng sinh học.

Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đánh giá đây là thành công chung của Việt Nam và Lào, đồng thời cho biết hai nước sẽ tiếp tục phối hợp bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời phát triển kinh tế bền vững.

Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân cho biết Phong Nha - Kẻ Bàng đã tích cực hỗ trợ Lào trong xây dựng hồ sơ, và công tác quản trị hai vườn sẽ được thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa Lê Thị Thu Hiền nhấn mạnh cần nghiên cứu khoa học, đánh giá sức tải du lịch và hỗ trợ Lào nâng cao năng lực quản lý pháp luật để bảo vệ và phát huy giá trị di sản.

Trong lời phát biểu cảm ơn sự ủng hộ của Ủy ban Di sản Thế giới và bạn bè quốc tế, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban Di sản Quốc gia của CHDCND Lào Suansavanh Viyaketh vui mừng bày tỏ: "Hôm nay đánh dấu một ngày có ý nghĩa và khoảnh khắc tự hào của Chính phủ Lào cũng như toàn thể xã hội Lào khi Vườn quốc gia Hin Nam Nô của CHDCND Lào được chính thức ghi danh như một phần mở rộng của Di sản Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng tại Việt Nam".

Đại sứ Lào bên cạnh UNESCO Kham-Inh Khitchadeth bày tỏ hy vọng di sản này sẽ trở thành động lực và biểu tượng cho mối quan hệ giữa Việt Nam và Lào trên trường quốc tế.

Với quyết định của UNESCO, tính đến nay, Việt Nam đã có 9 Di sản Thế giới, trong đó có 2 Di sản Thế giới liên tỉnh là Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng) và Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc (tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng), cùng với Di sản Thế giới liên biên giới đầu tiên Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) và Vườn quốc gia Hin Nam Nô (tỉnh Khăm Muộn, CHDCND Lào).

Việc di sản Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô được UNESCO công nhận là kết quả của quá trình hợp tác kéo dài 7 năm giữa hai nước láng giềng. Khởi đầu từ Bản ghi nhớ ký ngày 10/1/2018 giữa hai Bộ Văn hóa về việc hỗ trợ Lào đưa Vườn quốc gia Hin Nam Nô trở thành Di sản Thiên nhiên Thế giới, quá trình này đã trải qua nhiều giai đoạn quan trọng.

Năm 2023, Chính phủ hai nước thống nhất chủ trương xây dựng hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Hin Nam Nô của Lào là Di sản Thế giới liên biên giới với Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng của Việt Nam. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã có các buổi làm việc trực tiếp với Bộ trưởng Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào Suanesavanh Vignaket.

Cục Di sản Văn hóa Việt Nam đã trực tiếp phối hợp, hướng dẫn và hỗ trợ Cục Di sản Văn hóa Lào trong toàn bộ quá trình xây dựng hồ sơ, cùng với sự hỗ trợ nhiệt tình của Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và các cơ quan liên quan.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô tạo thành một trong những cảnh quan karst đá vôi và hệ sinh thái nguyên vẹn, nổi bật nhất thế giới. Nằm tại điểm giao thoa của dãy núi Annam và Vành đai Đá vôi Trung Đông Dương, khu vực có lịch sử địa chất đặc biệt với karst hình thành từ thời kỳ Paleozoic cách đây khoảng 400 triệu năm.

Khu vực thuộc hệ thống karst nhiệt đới ẩm nguyên vẹn lớn nhất toàn cầu, với các đặc điểm karst đa dạng và độc đáo. Đặc biệt, hang Sơn Đoòng và Xe Bang Fai chứa các đoạn hang lớn nhất thế giới về đường kính và tính liên tục.

Về hệ sinh thái, nơi đây bảo vệ các hệ sinh thái quan trọng trong vùng Rừng nhiệt đới Annam Bắc, với nhiều hốc sinh thái tạo điều kiện cho tiến hóa sinh vật. Về đa dạng sinh học, Phong Nha - Kẻ Bàng có hơn 2.700 loài thực vật có mạch và 800 loài động vật có xương sống; Hin Nam Nô ghi nhận hơn 1.500 loài thực vật có mạch và 536 loài động vật có xương sống, bao gồm Nhện Săn Khổng lồ – loài lớn nhất thế giới theo sải chân.

Việc UNESCO công nhận di sản liên biên giới này không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững. Đây là hình mẫu quản lý di sản thế giới liên biên giới đầu tiên, góp kinh nghiệm thực tiễn cho Công ước 1972 của UNESCO, đồng thời thúc đẩy du lịch bền vững, sinh kế cho cộng đồng địa phương và thắt chặt mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Lào.

Với 9 Di sản Thế giới, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ và phát huy các giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên quý báu, đồng thời thể hiện tinh thần hợp tác quốc tế trong bảo tồn di sản chung của nhân loại.