(HPĐT)- 2023 là năm có ý nghĩa đặc biệt đối với huyện Cát Hải nói riêng và thành phố Hải Phòng nói chung với việc UNESCO công nhận Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà là Di sản thiên nhiên thế giới. Điều này mở ra cơ hội lớn đưa kinh tế - xã hội của huyện Cát Hải, nhất là du lịch Cát Bà “cất cánh”. Tuy nhiên, cũng đặt ra bài toán đối với huyện trong bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn, phát huy giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới một cách bền vững.
Quần đảo Cát Bà mang vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú. Ảnh: Phan Tuấn
Giá trị nổi bật toàn cầu
Là người yêu thích vẻ đẹp thiên nhiên, nhiếp ảnh gia Khánh Nguyễn (thành phố Hồ Chí Minh) mê mẩn vẻ đẹp kỳ thú của hơn 1,1 nghìn hòn đảo đá vôi muôn hình, muôn vẻ được bao phủ bởi thảm thực vật phong phú trên mặt nước lấp lánh màu ngọc bích của vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà. 3 năm qua, anh Khánh quay trở lại đây không dưới 10 lần. Anh bày tỏ, các yếu tố đá, nước, rừng và bầu trời tổng hòa, tạo thành thế giới thiên nhiên muôn màu, có vẻ đẹp và sức hấp dẫn tuyệt vời. Màu xám của đá núi, sắc xanh cây rừng, sự chuyển tiếp giữa màu xanh biển sâu và màu lam trong các hồ nước tới các tùng áng và vịnh hẹp ẩn khuất trên biển...
Theo đánh giá của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN), Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà là khu vườn sinh thái độc đáo, khu bảo tồn thiên nhiên nguyên vẹn, cùng hệ thống núi đá vôi karst, hang động phong phú, hệ sinh thái đặc trưng kết hợp âm thanh của sóng, của nhịp sống dân cư, tạo nên phong cảnh kỳ vĩ, tràn đầy sức sống. Ý kiến của các chuyên gia quốc tế của IUCN phù hợp quan điểm của Ủy ban Di sản thế giới. Do đó, với những giá trị nổi bật toàn cầu, Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được đại diện 21/21 quốc gia thành viên của Ủy ban Di sản thế giới nhất trí ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới trong năm 2023.
Cơ hội để du lịch Cát Bà “cất cánh”
Xã Việt Hải (huyện Cát Hải) là địa phương nằm trọn trong Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vũ Phi Hùng chia sẻ, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã phấn khởi đón nhận tin vui này. Thời gian tới, địa phương chú trọng thực hiện bảo tồn, gìn giữ những giá trị quý báu mà thiên nhiên ban tặng, đồng thời khai thác triệt để lợi thế, tiềm năng của Việt Hải để phát triển du lịch, nhất là thế mạnh du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái. Đây cũng là hướng phát triển kinh tế mũi nhọn nhằm từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trên địa bàn xã đảo xa xôi nhất của huyện đảo.
Du lịch là lĩnh vực kinh tế trọng tâm của huyện Cát Hải, chiếm tỷ trọng hơn 70%. Ngay từ khi đang hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản, hàng loạt các dự án trọng điểm được triển khai thực hiện tại huyện Cát Hải để phát triển du lịch như: trồng hoa hai bên tuyến xuyên đảo Cát Bà; nâng cấp, mở rộng đường giao thông từ ngã ba Núi Xẻ đến Bến Bèo; xây dựng cổng chào trung tâm du lịch Cát Bà… Theo Phó chủ tịch UBND huyện Cát Hải Nguyễn Quang Vinh, huyện tập trung phát triển du lịch sinh thái nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị đặc hữu tại quần đảo Cát Bà trên cơ sở khai thác bền vững những lợi thế về cảnh quan, hệ sinh thái rừng, núi, biển, đảo. Việc quần đảo Cát Bà được công nhận Di sản thiên nhiên thế giới là cơ hội thuận lợi để huyện thực hiện quảng bá điểm đến.
Hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn di sản
Danh hiệu mới từ UNESCO mở ra cơ hội quý báu đối với Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức phải giải quyết. Đó là làm thế nào để bảo đảm hài hòa giữa bảo vệ, quản lý di sản và phát triển du lịch. Giải pháp quan trọng cần được thực hiện sớm là xây dựng kế hoạch và quy chế quản lý di sản chung giữa 2 địa phương Hải Phòng và Quảng Ninh nhằm quản lý, bảo vệ và phát triển giá trị di sản.
Bí thư Huyện ủy Cát Hải Phạm Quang Hiển khẳng định, Đảng bộ, chính quyền và người dân huyện Cát Hải luôn xác định ý nghĩa và tầm quan trọng của việc bảo vệ các giá trị quý hiếm được thiên nhiên ban tặng quần đảo Cát Bà. Các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội được tính toán theo hướng phát triển bền vững, không đánh đổi môi trường với phát triển kinh tế, nhất là trong công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch tại khu vực đảo Cát Bà. Bên cạnh đó, huyện chú trọng nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ những giá trị thiên nhiên đặc hữu. Di sản sẽ được bảo tồn và phát huy tốt nhất khi có sự tham gia của chính cộng đồng dân cư sinh sống chung quanh và thu hút được các nguồn lực xã hội. Huyện Cát Hải tiếp tục phối hợp các tổ chức, cơ quan chuyên môn nghiên cứu, xây dựng các mô hình bảo tồn gắn với sinh kế của người dân. Khi người dân thực sự được hưởng lợi, đời sống ngày càng nâng lên, chính họ sẽ tích cực tham gia bảo vệ Di sản.
Tại hội nghị tổng kết CLB Di sản thế giới tại Việt Nam năm 2023 được tổ chức tại thị trấn Cát Bà (huyện Cát Hải), Ban Quản lý Di sản thiên nhiên Quần đảo Cát Bà chính thức là thành viên thứ 9. Đồng thời, Ban Quản lý Di sản thiên nhiên Quần đảo Cát Bà và các đơn vị liên quan thuộc thành phố Hải Phòng làm việc với Ban Quản lý vịnh Hạ Long để thống nhất các nội dung, nhiệm vụ phối hợp, từ đó tham mưu tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng thực hiện hiệu quả Quyết định của Uỷ ban Di sản thế giới tại kỳ họp lần thứ 45 về công tác bảo tồn Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà. Cùng với đẩy mạnh công tác thống nhất, phối hợp với tỉnh Quảng Ninh trong quản lý, bảo vệ giá trị di sản, thông tour tuyến và cả giá cả dịch vụ du lịch, năm 2024, thành phố sẽ xây dựng kế hoạch và đẩy mạnh truyền thông, có phương án tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà./.
Nguyễn Dương
