Nhà văn, dịch giả Nguyễn Ngọc Châu (sinh năm 1948), hội viên Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng. Giải Nhất về thơ và giải Nhì về truyện ngắn trong cuộc thi 60 năm Giáo dục Hải Phòng; Giải Tư cuộc thi sáng tác về Volgagrad và nước Nga (2012 -2013) do Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Nga và Hội người Việt tại Volgagrad phối hợp tổ chức nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Stalingrad; Giải Ba cuộc thi viết truyện ngắn “Nước Nga trong trái tim tôi” do Đài Tiếng nói nước Nga (giờ là đài Sputnhik) tổ chức; Giải Khuyến khích Cuộc thi “Sáng tác thơ, truyện ngắn thành phố Cần Thơ”.
Sau cánh cửa ngôi nhà trên phố Lê Thánh Tông ồn ào với những đoàn xe công-ten-nơ nối đuôi nhau ra cảng chính là không gian làm việc của nhà văn, dịch giả Ngọc Châu. Nhìn 14 tập sách dịch cùng 8 cuốn sách viết cho thiếu nhi mới thấy sức sáng tạo và niềm đam mê văn chương của ông. Bắt đầu “trình làng” cuốn tiểu thuyết dịch “Mũi tên đen” của tác giả Robert Louis Stevenson xuất bản năm 1986, hai năm sau khi học tiếng Nga tại Trung tâm Ngoại ngữ Hải Phòng (năm 1982- 1984), dịch giả Ngọc Châu đánh dấu mối duyên với văn học dịch khi cuốn sách dịch đầu tiên được in hơn bốn vạn bản nhận được nhiều lời khen của người đọc và giới cầm bút đất Cảng. Sau đó, ông lại bỏ 3 năm vừa đến lớp buổi tối vừa tự học để thi lấy bằng C tiếng Anh giống như khi học tiếng Nga.
Khởi đầu thuận lợi, tiếp lửa đam mê, chỉ trong khoảng 3 năm (từ năm 1986-1988), dịch giả Ngọc Châu dịch và xuất bản liên tiếp 8 tập sách. Sở thích đọc sách văn học từ khi còn nhỏ bồi dưỡng vốn ngôn ngữ giàu có, cùng với việc học ngoại ngữ nhanh như một thứ “trời cho”, người quân nhân Hải quân trên những chuyến tàu làm bạn cùng những trang văn tiếng Nga, tiếng Anh. Để rồi, khi đặt chân trở lại thành phố, những tác phẩm văn học nước ngoài được dịch sang tác phẩm tiếng Việt nhận được sự cổ vũ của các nhà xuất bản.
Trải qua gần 20 năm bận rộn với công việc, từ một quân nhân chuyển ngành ra Ủy ban Khoa học thành phố Hải Phòng, chuyên viên thông tin Khoa học kỹ thuật, tiếp tục biệt phái sang làm công tác xây dựng tại Công ty Liên doanh Du lịch quốc tế (Đồ Sơn Casino), sau đó sang Khu công nghiệp Đình Vũ. Sau khi nghỉ hưu, từ năm 2005, dịch giả, nhà văn Ngọc Châu trở lại với nghiệp viết lách. 2 tập truyện dịch văn xuôi cùng 4 tập thơ dịch theo thể lục bát và song thất lục bát được xuất bản khẳng định khả năng dịch thuật và nội lực văn chương của cây bút “đặt bút” là có tác phẩm này. Dịch giả, nhà văn Ngọc Châu chia sẻ: “Nghỉ hưu, có dịp tham gia nhiều câu lạc bộ, biên tập viên của nhiều diễn đàn văn chương, tiếp xúc với nhiều nhà văn, nhà thơ, tôi thấy ít người đọc thơ dịch. Nhiều người không đọc mà có đọc cũng ít nhớ. Có nhiều nguyên do nhưng có lẽ một phần do quan niệm và cách dịch thơ còn chưa cuốn hút khiến người Việt yêu thơ mà ít tiếp cận với tinh hoa văn hóa thế giới. Cùng với đó, phần nhiều các bản dịch thơ đều là thể thơ tự do, không vần nên ít gần gũi với người yêu thơ Việt. Với 4 tập thơ dịch theo thể thơ lục bát và song thất lục bát, tôi mong đưa thêm nhiều tác phẩm văn học nước ngoài đến với người yêu thơ”.
Nhuần nhuyễn dịch từ thơ tự do, truyện ngụ ngôn sang thể thơ lục bát đặc trưng của dân tộc như nét duyên riêng, đặc biệt trong tác phẩm của dịch giả Ngọc Châu với các tác phẩm dịch cả nước. Không chỉ được các dịch giả Phạm Thúy Toàn, Bằng Việt cùng sinh hoạt trong Câu lạc bộ thơ dịch (Hội nhà văn Hà Nội) “nể” với tài dịch sang thể thơ lục bát, dịch giả, nhà văn Ngọc Châu còn được các nhà văn lão làng Hải Phòng như nhà văn Đình Kính, Nhà thơ Phạm Ngà... ghi nhận là nhà văn có bút lực dồi dào và khả năng tưởng tượng phong phú.
34 năm dịch sách nhưng thực tế thời gian nhà văn, dịch giả Ngọc Châu dành cho văn học dịch chỉ khoảng 14 năm với 14 tập sách dịch và 8 tập văn học thiếu nhi nói lên nội lực dồi dào của cây bút không còn trẻ này. Đúng như câu nói “văn chương không tính tuổi bao giờ”, nhà văn hơn 70 tuổi vẫn miệt mài dịch và sáng tác không mỏi mệt.
Cúc PhươngCác tác phẩm xuất bản: “Rời khỏi quá khứ” (A.M.Saaynhin); “Chú chồn nhỏ Ricky (Rudiard Kipling); “Con gà đen hay vương quốc dưới mặt đất (Antoni Pogoreiski); “Cuộc phiêu lưu của Arbudich và Bebexka” (Eduar Xcôbelep); “Khi con Xpanh cười” (Phot khon đin); “Chàng lùn mũi dài”, “Nhóm tam tấu tâm hồn và cô em gái Lu” (Kristin Hunter); “Gian và Gianna”(văn học Tiệp Khắc); “Thơ tình nước Nga” (gồm 70 bài song ngữ Nga - Việt dịch hoàn toàn sang thơ lục bát); “101 bài thơ trữ tình nước Nga” (song ngữ Nga - Việt dịch sang thơ lục bát); “Thơ tình của các Đại thi hào” (gồm 80 bài thơ của William Shakespeare, Rabindranath Tagore và Pablo Neruda, song ngữ Anh - Việt dịch sang thơ lục bát); 200 truyện ngụ ngôn của Aesop thành thơ song thất lục bát…
