Dịch vụ vận chuyển, dễ mất hàng, mất tiền
Trên trang mạng facebook, nick name “Nguyễn Hồng Giang”, một người bán hàng online tại Hải Phòng chia sẻ câu chuyện của mình liên quan đến GNN Express. Chị thường xuyên gửi hàng cho khách qua dịch vụ chuyển phát của GNN Express. Ngày 31-8, chị vẫn liên lạc với nhân viên của GNN Express để gửi 9 đơn hàng với số tiền thu hộ bên mua gần 50 triệu đồng. Nhưng ngày 1-9, chị nhận được thông tin GNN Express dừng hoạt động. Giờ không biết hàng hóa của mình được chuyển đi chưa và lo lắng không biết có thể nhận lại hàng hoặc khoản tiền thu hộ kia không. Còn nếu khởi kiện thì chỉ là “con kiến mà kiện củ khoai” và tốn không ít thời gian, công sức. Chị cho biết thêm, ngay khi biết thông tin, nhiều lần liên lạc qua điện thoại với nhân viên của GNN Express nhưng không được. Chị trực tiếp đến trụ sở GNN Express thì đóng cửa, còn kiểm tra trên hệ thống trang web GNN Express thấy báo hàng hóa xuất kho khỏi Hải Phòng, nhưng đi đâu thì “chịu”. Sau những thông tin chia sẻ, nick name này đành coi như “của đi thay người” và tuyên bố “sẽ không bán hàng theo hình thức giao hàng thu tiền hộ (gọi tắt là ship COD) nữa”. Những thông tin chia sẻ này của nick name “Nguyễn Hồng Giang” nhận được sự quan tâm, lời bình luận của nhiều người kinh doanh bán hàng online khác. Điều bức xúc chung của mọi người là khi công ty này lâm vào cảnh mất cân đối tài chính trong thời gian dài, nhưng vẫn nhận nhiều đơn hàng vận chuyển chỉ một ngày trước khi tuyên bố dừng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều người thừa nhận, nếu không chấp nhận cho khách mua được thanh toán khi nhận hàng thì sẽ “mất khách”, không thể cạnh tranh với các shop khác. Song, qua vụ việc này, người bán hàng online phải thận trọng, lựa chọn doanh nghiệp chuyển phát hàng hóa có uy tín như VNpost, Viettel Post, DHL, FedEx…
Hoạt động của chuyển phát nhanh GNN Express trước khi tạm dừng hoạt động.
Công ty cổ phần chuyển phát nhanh GNN Express thành lập từ năm 2006 có trụ sở tại Hà Nội và chi nhánh tại 5 tỉnh, thành phố lớn, trong đó có Hải Phòng. Thời kỳ đầu GNN Express tạo dấu ấn khá tốt trong dịch vụ chuyển phát hàng hóa, nhất là với người bán hàng online vì mức cước thấp, hợp lý, giao hàng nhanh. Theo mô hình vận chuyển ship COD tại GNN Express, thì nhân viên sau khi nhận tiền từ người mua hàng sẽ chuyển tiền về công ty. Hằng tháng, công ty thống kê giao dịch và sau đó mới thực hiện thanh toán lại qua tài khoản cho khách hàng là doanh nghiệp, người bán hàng online. Hiện tại, theo danh sách công bố nợ của GNN Express có khoảng 600 khách hàng, tổng số tiền 5,5 tỷ đồng. Lý giải việc sử dụng tiền thu hộ vào mục đích khác, ông Hoàng Ngọc, Tổng giám đốc GNN Express trả lời rất đơn giản là do đội ngũ lãnh đạo, cán bộ doanh nghiệp yếu kém về năng lực quản lý, không được đào tạo bài bản về quản trị. Cũng theo đại diện công ty, để cạnh tranh trong lĩnh vực này, GNN Express chậm thanh toán và sử dụng tiền này vào các hoạt động khuyến mại và kinh doanh khác.
Thiếu sự ràng buộc chặt chẽ
Tại ViệtNam, mua bán online đang phát triển mạnh và hình thức ship COD rất phổ biến. Hiện tại, cả nước có khoảng 50 doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực giao hàng, tăng 10 lần trong vòng 5 năm trở lại đây. Theo thống kê của Công ty Haravan, doanh nghiệp chuyên cung cấp nền tảng phần mềm cho các shop bán hàng online tại ViệtNam, hiện nay 90% đơn hàng thương mại điện tử đều được thanh toán COD. Bởi, nhiều người vẫn giữ thói quen sử dụng tiền mặt. Theo Hội thẻ ngân hàng Việt Nam, 40% dân số có tài khoản ngân hàng, nhưng vẫn có tới 90% chi tiêu tiền mặt hằng ngày, 99% thanh toán tiền mặt với các mặt hàng, dịch vụ dưới 100.000 đồng. Ngoài ra, bảo mật trong thanh toán trực tuyến còn hạn chế cũng là lý do khiến người dùng dè dặt với việc thanh toán bằng thẻ qua mạng. Trong khi đó, các loại ví điện tử được xem là một loại hình thanh toán trực tuyến an toàn, nhưng chưa phát triển rộng rãi. Hơn nữa, khi mua bán qua mạng thiếu sự tin tưởng giữa người mua và người bán. Người mua sợ hàng không như quảng cáo. Người bán sợ người mua nhận hàng mà không chuyển tiền. Khách hàng chọn mua hàng theo hình thức thanh toán ship COD mới có thể từ chối thanh toán món đồ khi không đúng như quảng cáo, không như ý. Đó là lý do hình thức mua hàng thu tiền hộ (ship COD) phát triển mạnh.
Vụ việc tạm dừng hoạt động của GNN Express với số tiền nợ hơn 5,5 tỷ đồng đặt ra nhiều vấn đề rủi ro đối với hình thức ship COD. Do đó, cần phải có quy định, điều kiện ràng buộc, nhất là về năng lực tài chính đối với các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này. Trước đây, dịch vụ ship COD được quy định tại Thông tư số 01/2007/TT-BBCVT của Bộ Bưu chính viễn thông ban hành năm 2007. Tuy nhiên, đến nay, Thông tư này hết hiệu lực. Luật Bưu chính và các văn bản hướng dẫn không còn có quy định về loại hình dịch vụ này. Dịch vụ ship COD không còn nằm trong các loại hình dịch vụ bưu chính mà được xem như là hoạt động trung gian thanh toán
Như vậy, hoạt động kinh doanh ship COD là hình thức trung gian thanh toán, nhưng lại không bị ràng buộc bởi các quy định pháp luật chặt chẽ như các tổ chức tài chính, rủi ro khá cao khi không có bảo hiểm. Do đó, hoạt động kinh doanh ship COD rất cần có khung pháp luật để quản lý, kiểm soát, ngăn chặn các hệ lụy xấu.
Hoàng Minh
