Đợt phim diễn ra từ ngày 12 - 14/8, là hoạt động văn hóa - điện ảnh nhằm tuyên truyền trong nhân dân về truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp giải phóng đất nước.
Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9, Ngày truyền thống Công an Nhân dân và 20 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, Cục Điện ảnh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Đợt phim kỷ niệm trên phạm vi cả nước.
Đợt phim diễn ra từ ngày 12-14/8, là hoạt động văn hóa-điện ảnh nhằm tuyên truyền trong nhân dân về truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp giải phóng đất nước, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Dưới đây là một số bộ phim nổi tiếng của Việt Nam về thời kỳ đáng nhớ này:
Ngay khi ra mắt, "Sao tháng Tám" đã trở thành hiện tượng. Phim liên tục "cháy vé" ngoài rạp chiếu và xuất sắc giành giải Bông sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 4 năm 1977.
Nữ diễn viên Thanh Tú (vai chính của phim) giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc, còn được Ủy ban Phụ nữ toàn Liên bang Xô Viết tặng giải đặc biệt tại Liên hoan phim Matxcơva năm 1977.
Bối cảnh diễn ra của phim cũng không trải rộng, chỉ ở khu vực nội thành và ngoại thành Hà Nội nhưng "Sao tháng Tám" đã mang tới cái nhìn tổng thể về một giai đoạn trong lịch sử Cách mạng giành độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam vào năm Ất Dậu 1945, đầy bi thương nhưng rất đỗi hào hùng.
Năm đó, Việt Nam, nhất là vùng đồng bằng Bắc Bộ, châu thổ sông Hồng, rơi vào nạn đói, một cái đói kinh hoàng, gây nên cái chết khoảng gần 2 triệu dân. Và cũng là mầm của sự vùng dậy, làm nên cuộc khởi nghĩa mùa thu tháng 8 năm 1945 của nhân dân giành chính quyền.
Nói về phim, sau ngày 30/4/1975, đất nước vừa thống nhất, còn nhiều gian nan nghèo khó để kiến thiết sau chiến tranh, nhưng có lẽ ấp ủ đề tài nhiều năm, nên "Sao tháng Tám" đã được lên kế hoạch phải hoàn thành.
Nội dung phim xoay quanh các chiến sĩ cách mạng, xuất thân từ nhiều tầng lớp khác nhau nhưng ai cũng có chung lòng yêu nước. Họ phải vượt qua rất nhiều thử thách sinh tử, gian khổ khôn cùng, để vận động quần chúng chuẩn bị khởi nghĩa, giành chính quyền từ tay phát xít Nhật, trong hoàn cảnh đất nước rơi vào tang thương của nạn đói.
Nhân vật chính là chị Nhu (NSƯT Thanh Tú) - người phụ nữ thôn quê được giác ngộ cách mạng, trở thành cán bộ của Mặt trận Việt Minh; Là Kiên (NSƯT Dũng Nhi) - thanh niên trí thức yêu nước được giác ngộ cách mạng; Là Kiều Trinh (NSƯT Đức Hoàn) - gián điệp của phát xít Nhật…
Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, những người làm phim thời ấy có người đã về "miền xa thẳm", có người ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, nhưng có lẽ không ai trong họ quên được những ngày làm phim này.
Còn nhớ ban đầu, khi đạo diễn Trần Đắc chọn nữ nghệ sĩ Thanh Tú vào vai Nhu, người nữ chiến sĩ cách mạng hóa thân nhiều vai như nông dân, công nhân, tiểu thư, nhà sư… để làm công tác dân vận, gần như ai cũng sợ Thanh Tú không tròn vai bởi nghệ sĩ có gương mặt đẹp hiện đại, dù đang là "sao" của sân khấu kịch nói Hà Nội.
Nhưng bản lĩnh nghệ sĩ của thời đó, có thể "đong" hết. Nữ nghệ sĩ đã về nông thôn học việc như một cô gái quê, hay lên chùa Bà Đá (Hà Nội) nghe giảng pháp, học cách tụng kinh, rồi cả học đúng điệu bô quý phái kiểu cách tiểu thư con nhà Hà Nội thời 1945… Và cùng với đam mê nghề, nghệ sĩ Thanh Tú đã diễn vai cô Nhu xuất sắc.
Với nghệ sĩ Dũng Nhi thì càng ly kỳ hơn. Bản thân không phải diễn viên, mà là thầy giáo. Và việc làm sao lại được chọn vào vai thứ chính trong phim cũng vẫn còn là một câu chuyện phía sau. Có lẽ là đam mê diễn xuất và thật sự nghiêm túc học hỏi nghề diễn, dù cat-xê phim hồi đó rất thấp, đóng phim gần cả năm nhưng chỉ lĩnh 140 đồng, bằng 2 tháng lương giáo viên thời đó. Và người hay chỉ bảo cũng như giúp Dũng Nhi vào vai Kiên "ngọt" lại là mẹ anh, cũng đóng vai mẹ của nhân vật Kiên trong phim. Ra mắt năm 1979, đến nay đã 45 năm, “Cánh đồng hoang” vẫn là một trong những bộ phim xuất sắc nhất về đề tài chiến tranh của điện ảnh Việt Nam.
Vẻ đẹp Việt choáng ngợp và bi tráng ở “Cánh đồng hoang”
Ra mắt năm 1979, đến nay “Cánh đồng hoang” vẫn là một trong những bộ phim xuất sắc nhất về đề tài chiến tranh của điện ảnh Việt Nam.
“Cánh đồng hoang” hội tụ những “nhân sự” xuất sắc bậc nhất, đạo diễn Hồng Sến, biên kịch là nhà văn Nguyễn Quang Sáng, diễn xuất có Lâm Tới, Thúy An, phần âm nhạc do nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đảm trách... “Cánh đồng hoang” là phim Việt hiếm hoi thời ấy đoạt giải cao nhất ở một liên hoan phim quốc tế, phim đoạt Giải Đặc biệt của Liên đoàn báo chí Điện ảnh Quốc tế tại LHP Quốc tế Moskva năm 1980, đoạt Huy chương Vàng - Liên hoan phim Quốc tế Moskva năm 1981.
“Cánh đồng hoang” được đạo diễn Hồng Sến thực hiện trên nền bối cảnh cánh đồng vùng Đồng Tháp Mười trong những ngày diễn ra cuộc đấu tranh Giải phóng miền Nam Việt Nam.
Vợ chồng Ba Đô và con nhỏ sống trong một căn chòi giữa cánh đồng mênh mang nước. Họ được giao nhiệm vụ giữ đường dây liên lạc cho bộ đội. Bộ phim được khen ngợi về cách kể chuyện vừa chân thực, gần gũi vừa khốc liệt, đau thương trong cuộc chiến vốn không cân sức giữa một gia đình nhỏ với quân địch được trang bị vũ khí tối tân.
“Cánh đồng hoang” kể chuyện bằng 3 chiều không gian, trên cánh đồng, dưới mặt nước và trên bầu trời. Cuộc chiến đấu kiên cường của Ba Đô và vợ được thể hiện chân thực, gần gũi, nhưng cũng đầy lãng mạn đã tạo nên những thước phim kinh điển vừa nên thơ, vừa bi tráng.
“Cánh đồng hoang” tạo ra những thế đối lập kịch tính cho một cuộc chiến không cân sức, sự đối lập giữa 2 mặt trận trên bầu trời và dưới mặt nước, sự đối lập giữa một lực lượng được trang bị vũ khí tối tân và phía bên kia chỉ có gia đình 2 vợ chồng có con nhỏ, sự đối lập giữa sức càn quét, quần thảo ráo riết và một bên chiến đấu trong lặng lẽ, ngoan cường, sự đối lập còn thể hiện giữa tiếng trực thăng và tiếng trẻ thơ khóc – đó là sự đối lập về mục đích tham chiến giữa 2 bên, một bên phô trương vũ khí tối tân để càn quét, một bên chỉ đơn giản muốn bảo vệ gia đình, quê hương, đất nước...
Giữa bối cảnh của những sự đối lập ấy, giữa 3 chiều không gian của cuộc chiến khốc liệt là hình ảnh xinh đẹp, nữ tính và tảo tần của Sáu Xoa – vợ Ba Đô trên cánh đồng hoang.
Hình ảnh của Sáu Xoa mang tính biểu tượng với những bước ngoặt thay đổi lớn về mặt cảm xúc, suy nghĩ, hành động từ khi bộ phim bắt đầu đến khi kết thúc.
Sáu Xoa với diễn xuất của Thúy An có nhiều góc máy đặc tả vẻ đẹp dịu dàng, nữ tính nhưng nổi bật đến lộng lẫy giữa bối cảnh cánh đồng mênh mông nước. Thúy An được chọn vào vai diễn này bởi nhan sắc hội tụ đầy đủ vẻ đẹp của phụ nữ miền Tây Nam Bộ.
Ở những cảnh đầu phim, Sáu Xoa xinh đẹp, nụ cười tỏa sáng khi làm vợ, làm mẹ. Tình yêu giữa Sáu Xoa và Ba Đô được thể hiện nhẹ nhàng, dung dị nhưng đầy cảm xúc. Cách họ lo lắng cho nhau, bảo vệ nhau, dõi theo nhau trên cánh đồng, trước sức quần thảo của trực thăng địch, cách họ nhìn nhau, hướng về nhau... khiến mỗi thước phim đều đẹp và bi tráng.
Cảm xúc, suy nghĩ, hành động của Sáu Xoa gắn liền với chồng con. Người vợ dịu dàng, người mẹ tảo tần đã có những bước ngoặt lớn về tâm lý khi Ba Đô hy sinh. Từ người phụ nữ dịu dàng, yêu hoa ở đầu phim, Sáu Xoa đã trở thành người phụ nữ cầm súng ở cuối phim.
Sáu Xoa là nhân vật biểu tượng của thế hệ những người phụ nữ đã bị đẩy vào cuộc chiến, họ nghĩ về hạnh phúc bình dị và giản đơn, nhưng cuộc chiến đã buộc họ phải cầm súng, chiến đấu vì gia đình, vì những người thân yêu đã nằm lại.
Vẻ đẹp của Thúy An trong nhân vật Sáu Xoa đã đại diện cho vẻ đẹp của cả một thế hệ phụ nữ Việt trong cuộc chiến.
Nhà phê bình Lê Hồng Lâm viết, “Cánh đồng hoang đã thể hiện được vẻ đẹp gần như hoàn hảo từ biên kịch đến đạo diễn, từ quay phim đến âm nhạc, và đặc biệt nhất là diễn xuất với hai ngôi sao điện ảnh một thời: Lâm Tới và Thúy An.
Họ đại diện cho một thế hệ những người làm phim đẹp nhất của điện ảnh Việt”.
