Hàng chục đối tác thương mại của Mỹ đang chuẩn bị tinh thần cho ngày 1/8 - thời hạn mới mà khi đó các mức thuế quan cao áp lên hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ bắt đầu có hiệu lực.
Theo kênh CNN ngày 8/7, trong nhiều tháng qua, các quốc gia trên thế giới đã gấp rút tìm cách đàm phán các thỏa thuận thương mại với Mỹ để tránh các mức thuế đối ứng mà Tổng thống Donald Trump công bố hồi tháng 4. Tính đến thời điểm này, chỉ có ba quốc gia – Trung Quốc, Anh và Việt Nam – chính thức đạt được các thỏa thuận này, với phạm vi và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, áp lực từ Washington tiếp tục tăng khi ngày 7/7, ông Trump gửi thư tới nguyên thủ 14 quốc gia thông báo về mức thuế mới, trong một số trường hợp còn cao hơn mức từng công bố hồi tháng 4.
Cùng lúc đó, Tổng thống Trump cũng đưa ra một khoảng thời gian tạm hoãn ngắn, lùi thời điểm thực thi các mức thuế đối ứng từ ngày 9/7 sang 1/8 đối với tất cả các quốc gia, trừ Trung Quốc. Động thái này nhằm tạo điều kiện cho các quốc gia đang đàm phán có thêm thời gian, nhưng vẫn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Mỹ trong việc bảo vệ lợi ích thương mại.
Hàn Quốc là một trong những nước phản ứng nhanh chóng. Tổng thống Trump cảnh báo sẽ áp thuế 25% lên hàng hóa Hàn Quốc, đồng thời cho biết mức thuế có thể được điều chỉnh tùy trường hợp. Trước áp lực này, Hàn Quốc thông báo sẽ tăng tốc các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ trước thời hạn 1/8. Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc cho biết mục tiêu là đạt được kết quả hai bên cùng có lợi trong năm 2025, nhằm giải quyết nhanh chóng những bất ổn do thuế quan gây ra. Bộ cũng nhấn mạnh sẽ cân nhắc thặng dư thương mại và hướng tới quan hệ đối tác chiến lược để phục hưng ngành sản xuất giữa hai nước. Trước đó, Hàn Quốc đã bắt đầu trao đổi với Mỹ từ khi chính phủ mới thành lập hồi tháng 6, nhưng chưa đủ thời gian để đạt thỏa thuận toàn diện.
Nhật Bản cũng đang đối mặt với áp lực tương tự. Sáng 8/7, Thủ tướng Shigeru Ishiba triệu tập một lực lượng đặc nhiệm toàn diện gồm các bộ trưởng nội các để giải quyết vấn đề. Ông Ishiba bày tỏ mong muốn đạt một thỏa thuận sớm với Mỹ, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia. Dù các cuộc thảo luận đã diễn ra nghiêm túc, Nhật Bản vẫn chưa đạt được thỏa thuận vì còn nhiều vấn đề tồn tại. Thủ tướng Ishiba bày tỏ tiếc nuối về việc chính phủ Mỹ áp thêm thuế và công bố kế hoạch tăng thuế suất, nhưng ông không cảnh báo trả đũa dưới bất kỳ hình thức nào.
Nam Phi cũng chịu tác động trực tiếp từ chính sách này. Ngày 7/7, Tổng thống Cyril Ramaphosa chỉ trích việc Mỹ đơn phương áp mức thuế mới 30% đối với hàng hóa xuất khẩu của nước này. Ông cho rằng mức thuế này không dựa trên dữ liệu thương mại chính xác, đồng thời nhấn mạnh rằng 77% hàng hóa xuất khẩu của Mỹ sang Nam Phi hiện không chịu thuế. Ramaphosa cam kết sẽ tiếp tục các nỗ lực ngoại giao nhằm hướng tới quan hệ thương mại cân bằng, đôi bên cùng có lợi với Mỹ. Nam Phi đã đề xuất một khung thỏa thuận thương mại vào ngày 20/5, nhằm giải quyết những vấn đề Mỹ nêu ra, bao gồm thặng dư thương mại, hành vi thương mại không công bằng và việc Mỹ không thực hiện đối xử công bằng trong quan hệ song phương.
Thái Lan cũng đang đẩy nhanh tiến độ đàm phán. Ngày 8/7, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Pichai Chunhavajira bày tỏ lạc quan về khả năng đạt mức thuế suất thấp hơn 36% mà Mỹ áp dụng đối với hàng nhập khẩu từ Thái Lan. Ông nhấn mạnh Thái Lan đã đề xuất giảm thuế nhập khẩu đối với hầu hết hàng hóa Mỹ xuống 0%, đồng thời hy vọng hoàn tất đàm phán trước ngày 1/8. Bangkok cũng trình bày các đề xuất sửa đổi nhằm gia tăng khối lượng thương mại song phương, giảm thặng dư thương mại 46 tỷ USD trong 5 năm, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho nông sản và hàng công nghiệp của Mỹ, cũng như tăng mua năng lượng và máy bay Boeing. Ông Pichai khẳng định đề xuất mới là “tốt cho cả hai bên”, và đồng thời bày tỏ bất ngờ khi lá thư công bố ngày 8/7 vẫn giữ mức thuế 36% đối với hàng nhập khẩu từ Thái Lan.
Malaysia là quốc gia khác đang gấp rút đối thoại với Mỹ. Sau khi Quốc vương Sultan Ibrahim nhận thông báo về mức thuế 25% áp lên hàng hóa xuất sang Mỹ, Malaysia cam kết tiếp tục đàm phán để đạt một thỏa thuận thương mại công bằng và cân bằng. Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia nhấn mạnh mối quan hệ hợp tác lâu dài với Mỹ và khẳng định thương mại cởi mở, công bằng sẽ thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm cho cả hai bên. Bộ tái khẳng định cam kết theo đuổi các cuộc thảo luận thiện chí nhằm giải quyết các vấn đề thương mại và kết thúc đàm phán trên cơ sở đôi bên cùng có lợi.
Nhìn chung, các quốc gia châu Á, châu Phi và châu Âu đang phản ứng trước áp lực từ Mỹ bằng cách tăng tốc đàm phán, tìm kiếm giải pháp giảm thiểu tác động từ các mức thuế đối ứng. Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và Malaysia đều đặt mục tiêu hoàn tất các thỏa thuận trước hạn chót 1/8, nhằm ổn định quan hệ thương mại và bảo vệ lợi ích kinh tế. Nam Phi, mặc dù lên tiếng chỉ trích mức thuế đơn phương của Mỹ, cũng vẫn tập trung vào giải pháp ngoại giao để đạt được sự cân bằng và lợi ích đôi bên.
Chính sách thuế quan mạnh mẽ và áp lực từ Washington cho thấy Mỹ đang sử dụng công cụ thương mại để định hình lại quan hệ song phương, thúc đẩy các đối tác mở cửa thị trường, giảm thặng dư thương mại và tuân thủ các yêu cầu cụ thể của Washington. Đồng thời, việc gia hạn tạm hoãn thi hành thuế đến ngày 1/8 (trừ Trung Quốc) cũng thể hiện sự linh hoạt nhằm tránh tác động kinh tế quá lớn và tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán cuối cùng diễn ra thuận lợi.
Các động thái này không chỉ tác động đến thương mại Mỹ – các quốc gia bị ảnh hưởng, mà còn tạo ra những ảnh hưởng rộng hơn đối với thị trường toàn cầu. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, cân nhắc chi phí thuế và tồn kho, trong khi các chính phủ phải đẩy mạnh đàm phán ngoại giao, đảm bảo lợi ích kinh tế quốc gia.
Như vậy, bức tranh thương mại quốc tế đang trong tình trạng căng thẳng cao, với Mỹ đặt ra các mức thuế mới, trong khi các quốc gia đang phản ứng bằng việc đàm phán cấp tốc để tránh bị áp thuế trừng phạt. Mục tiêu chung của các nước là đạt được thỏa thuận công bằng, cân bằng, bảo vệ ngành sản xuất và lợi ích kinh tế song phương, trong khi Washington tiếp tục khẳng định vị thế quyền lực trong việc định hình các quan hệ thương mại toàn cầu.
