Điện ảnh châu Âu “sánh vai” Hollywood

Điện ảnh lục địa già "trỗi dậy"

Vài năm trước đây, khi bắt tay thực hiện bộ phim "Anatomy of a fall", nữ đạo diễn người Pháp Justine Triet từng dự đoán rằng bộ phim này sẽ không thể đạt thành công vì mang nhiều yếu tố thiếu "thân thiện" với người xem. Đến năm 2024, "Anatomy of a fall" trở thành hiện tượng, khi nhận 5 đề cử tại Oscar lần thứ 96. Justine Triet lần đầu được sánh vai với các đạo diễn huyền thoại như Martin Scorsese hay Christopher Nolan, để rồi giành về tượng vàng cao quý cho Kịch bản gốc xuất sắc nhất, đánh bại các đối thủ đến từ Mỹ như "Past lives", "Maestro" hay "The holdovers".

Thành công này của bộ phim Pháp nối tiếp sau những chiến thắng ngoạn mục của phim tại các hạng mục tương tự ở giải Quả cầu vàng và BAFTA, nên tượng vàng Oscar dành cho Justine Triet không gây bất ngờ. Tuy vậy, niềm vui vẫn không vơi bớt vì dù giành giải Cành cọ vàng tại Cannes năm ngoái, "Anatomy of a fall" vẫn là phim châu Âu hiếm hoi chiến thắng giải Kịch bản gốc xuất sắc nhất trong 10 năm qua, là đại diện thứ 5 của châu Âu giành giải này trong suốt lịch sử Oscar. Suốt mùa giải thưởng điện ảnh, "Anatomy of a fall" mang về 93 giải trong tổng số 187 đề cử, là niềm tự hào của điện ảnh châu Âu.

Thực tế, điện ảnh lục địa già để lại "hương vị đậm đà" tại Oscar năm nay. Châu Âu có tới 4 phim được Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật điện ảnh "để mắt" và đề cử. Tại các giải thưởng lớn tiền Oscar mọi năm, phim châu Âu cũng xuất hiện, nhưng thường chỉ có phim từ các nước nói tiếng Anh, như năm ngoái là "The banshees of Inisherin" của Anh và Ireland, là có "cơ" chiến thắng hạng mục lớn. Các phim sử dụng ngôn ngữ khác tiếng Anh thường chỉ trông chờ vào giải dành riêng cho phim Quốc tế hay nhất. Nhưng năm nay là năm điện ảnh của lục địa già xuất sắc bứt phá, được đề cử và thậm chí thắng cuộc ở các hạng mục lớn vốn được "thống trị" bởi Hollywood.

Thừa thắng xông lên

Sau sự tôn vinh về mặt nghệ thuật, "Anatomy of a fall" cũng đạt được thành công tại phòng vé, công chiếu ở 155 quốc gia, đạt doanh thu hơn 30 triệu USD, vượt xa kỳ vọng và dự đoán của đạo diễn Justine Triet trước đây. Nhiều phim châu Âu cũng nhận được sự chú ý của người yêu điện ảnh và được đón chờ, như "Dahomey" của Pháp, "Grand tour" do Bồ Đào Nha phối hợp 5 nước khác sản xuất, "Parthenope" đánh dấu sự trở lại của đạo diễn người Italy Paolo Sorrentino… Điều này chứng tỏ sự táo bạo trong cấu trúc kể chuyện và lựa chọn đề tài của các nhà làm phim châu Âu có thể vượt qua những lo ngại về thiếu ngôi sao Hollywood hạng A, thiếu sự gần gũi về ngôn ngữ để mang nhiều nét đẹp điện ảnh đến công chúng.

Nét đẹp ấy đa dạng không thua kém những tác phẩm được đầu tư lớn của Hollywood. Có sự êm ái, lãng mạn qua loại hình phim câm trong "The artist"; câu chuyện lịch sử đau thương trong "Marie-Louise" – bộ phim của Thụy Sĩ từng làm nên lịch sử năm 1944 khi là kịch bản tiếng nước ngoài đầu tiên giành giải tại Oscar; hay những tiếng cười thâm sâu trong bộ phim châm biếm "Another round" của Đan Mạch cũng từng là "chú ngựa ô" thắng 2 tượng vàng tại Oscar 2020. Phim châu Âu dần "thâm nhập" sâu vào thị trường Hollywood, và việc đạo diễn Justine Triet vừa ký hợp đồng với công ty quản lý CAA, chung "mái nhà" với các ngôi sao Mỹ như Brad Pitt hay Leonardo DiCarpio, cho thấy đây là hướng đi mới của nhiều nhà làm phim châu Âu. Thậm chí, một số phim châu Âu cũng được Hollywood làm lại như "Another round", "Millenium", "Purple noon", "Mostly Martha"…

Tuy vậy, nhiều người yêu phim vẫn mong phim châu Âu có thể đứng tự lập, không trông chờ vào sự công nhận của Hollywood. Theo Giám đốc Học viện phim châu Âu Matthijs Wouter Knol, mục đích của giải thưởng này không chỉ là để tôn vinh phim châu Âu xuất sắc, mà còn nhằm quảng bá thương hiệu điện ảnh châu Âu đa sắc màu. Phim giành chiến thắng tại giải này không chỉ được coi trọng bởi có tiềm năng được đề cử tại Oscar và các giải thưởng lớn khác tại Mỹ, mà cần được biết đến như những tác phẩm nghệ thuật thực sự chất lượng và có sức nặng, dù có được Hollywood ca ngợi hay không./.