Điện ảnh là loại hình nghệ thuật ngoại nhập, mang tính phổ biến, tính quốc tế. Do đó, để phát triển, nền điện ảnh Việt Nam không thể không tách khỏi bản sắc văn hóa dân tộc ẩn chứa những giá trị cốt lõi để tạo nên thương hiệu Việt. Nói như đạo diễn – nhà biên kịch Tô Hoàng: Bản sắc Việt trong phim ảnh không chỉ là phương tiện biểu đạt, nó cần được đào xới, khai thông, tìm tới những góc nhìn, sự cảm nhận, đánh giá khái quát, hoàn chỉnh và sâu sắc hơn… Thiếu bản sắc, phim Việt rất khó để vươn cao và vươn xa.
Trang phục truyền thống Việt trong bộ phim “Tấm Cám” của đạo diễn Ngô Thanh Vân.
Thông tin từ Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch (VHTTDL), từ năm 2017 đến nay, số lượng phim Việt Nam sản xuất và phát hành trên thị trường chiếu rạp, có xu hướng tăng, chiếm khoảng 15% tổng số phim được phát hành tại rạp, mang về hơn 23% tổng doanh thu phim chiếu tại rạp (doanh thu phim Việt hơn 700 tỷ đồng trong tổng số hơn 3.000 tỷ đồng doanh thu phim chiếu rạp). Nhiều doanh nghiệp sản xuất phim có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập, đầu tư nước ngoài tăng lên kéo theo sự gia tăng cơ hội việc làm, là động lực thúc đẩy nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho những người hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh.
Cùng với đó, điện ảnh Việt Nam thời gian gần đây cũng được tiếp cận công nghệ làm phim mới tạo nên những tác phẩm điện ảnh vừa có tính nghệ thuật vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Với đội ngũ sáng tác trẻ, đa dạng trong cách thể hiện, điện ảnh Việt Nam có những màu sắc mới, nhiều phim thương mại doanh thu cao, một số phim được đánh giá tốt về tay nghề, kỹ thuật, kỹ xảo.
Nhìn vào số lượng phim được sản xuất từ 30 đến 40 phim so với trên dưới 10 phim cách đây chục năm, cũng như doanh thu hàng trăm tỷ đồng so với hàng loạt phim bị lỗ trắng trước kia cho thấy sự phát triển của điện ảnh Việt Nam. Tín hiệu khởi sắc là việc phim Việt ít nhiều kéo được công chúng trở lại rạp sau thời gian dài quay lưng. Thế nhưng, bên cạnh những thành công đó, số phim đạt doanh thu “trăm tỷ” còn rất ít, chưa nói đến việc đoạt doanh thu cao chưa song hành cùng chất lượng nghệ thuật đích thực. Bằng chứng là từ đầu năm 2019 đến nay, có khoảng hai phần ba trong số hơn 30 bộ phim Việt ra rạp bị xem là yếu kém, không thu hồi được vốn.
Nhà phê bình điện ảnh Vũ Cát cho rằng: Điện ảnh Việt Nam hôm nay gần như hoàn toàn bị tư nhân hóa về sản xuất và phát hành. Hầu hết nhà làm phim tư nhân sản xuất phim với tiêu chí rất rõ là nhắm đến lợi nhuận, ít vốn nhiều lời. Họ quan sát thị trường, thấy loại đề tài nào hút khách là bắt tay vào sản xuất”.
Có thể nói, điện ảnh Việt Nam trong thời kỳ hội nhập đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo các chuyên gia, để trở thành nền điện ảnh chuyên nghiệp có sức cạnh tranh, giải quyết vấn đề nhân lực chưa thể coi là phương pháp tối ưu. Trong giai đoạn chuyển mình, thị trường điện ảnh Việt khó tránh khỏi việc phải đối mặt với sự phân mảnh về thị hiếu, thiếu ổn định về chất lượng, loay hoay trong định hướng. Vì thế, các nhà sản xuất phim Việt cần nhạy bén với xu hướng, chiến lược định hướng sản phẩm rõ ràng và sự uyển chuyển trong sáng tạo; dung hoà giữa cái tôi sáng tạo của bản thân và thị hiếu của công chúng.
Về vấn đề này, Phó trưởng Ban Lý luận Hội Điện ảnh Việt Nam Đoàn Tuấn nêu quan điểm: Điện ảnh Việt Nam muốn hội nhập quốc tế một cách nghiêm túc, để công chúng quốc tế tôn trọng người Việt Nam, tôn trọng văn hóa Việt Nam, chỉ con đường duy nhất làm phim về vẻ đẹp văn hóa và con người Việt Nam. Trong thời đại toàn cầu hóa, xu hướng chung là xóa nhòa ranh giới, từ đó dễ xóa nhòa bản sắc. Vì vậy, bản sắc của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia càng cần thiết để khẳng định mình và đóng góp vào bức tranh sinh động và giàu có về văn hóa của các dân tộc.
