Diễn xướng hầu Thánh trong Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc, không chỉ là hoạt động tưởng nhớ công đức Hưng Đạo Đại Vương và các tướng lĩnh Trần triều, mà còn là giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc đang được gìn giữ, phát huy.
Nét văn hóa riêng của Kiếp Bạc
Theo tín ngưỡng dân gian, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn được tôn vinh là Đức Thánh Trần, vị Anh hùng dân tộc, đồng thời là Giáo chủ dòng Đạo nội. Chính vì vậy, đền Kiếp Bạc là nơi gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Ngài, trở thành trung tâm của tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần, nơi hầu Thánh (hay còn gọi hầu đồng, lên đồng) được duy trì và phát triển mạnh mẽ.
Ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban quản lý Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, chia sẻ: “Ngay từ cuối thế kỷ 19, trong những bức ảnh do người Pháp chụp tại đền Kiếp Bạc đã ghi lại hình ảnh người dân thực hành hầu đồng. Trong sử sách cũng nhiều lần khẳng định, nếu thiếu đi hoạt động hầu Thánh, thì tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần sẽ mất đi phần hồn. Việc phục dựng và tổ chức thường niên từ năm 2006 đến nay giúp nhân dân và du khách hiểu rõ hơn giá trị của di sản này".
Những đêm diễn xướng hầu Thánh tại Kiếp Bạc luôn thu hút đông đảo người dân và du khách. Trong không gian linh thiêng, trên vuông chiếu nhỏ với nhiều đạo cụ mộc mạc như quạt giấy, dải lụa, hương trầm, đao – kiếm gỗ… các nghệ nhân nhập vai, thăng hoa trong từng giá hầu, tái hiện hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương và các tướng lĩnh Trần triều, ngợi ca công lao giữ nước, đồng thời gửi gắm niềm tin, ước vọng bình an. Bà Nguyễn Thị Chung, người dân ở phường Trần Hưng Đạo cho biết: "chúng tôi đã quen với câu "Tháng 8 tiệc Cha, tháng 3 tiệc Mẹ". Năm nào gia đình tôi cũng đi xem hầu Thánh, đó là dịp để con cháu nhớ đến công đức Đức Thánh Trần, vừa là sinh hoạt văn hóa cộng đồng rất ý nghĩa”.
Không chỉ người dân địa phương, diễn xướng hầu Thánh tại Kiếp Bạc thu hút du khách thập phương. “Tôi từng nghe nói nhiều về hầu Thánh và cũng được xem ở nhiều ngôi đền khác, nhưng ở Kiếp Bạc tôi cảm nhận đầy đủ hơn sự trang trọng, thiêng liêng, hoành tráng và cũng rất cuốn hút. Đây thực sự là trải nghiệm văn hóa độc đáo"-Anh Phạm Văn Hùng (du khách đến từ Hà Nội) chia sẻ.
Sức hút từ nghi lễ tâm linh
Mỗi đêm diễn xướng, sân đền Kiếp Bạc đều thu hút rất đông người xem. Âm nhạc truyền thống hòa cùng điệu múa, sắc màu trang phục và không khí linh thiêng tạo nên “bữa tiệc văn hóa” đầy ấn tượng. Đây chính là điểm nhấn, góp phần làm nên sức hút của lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc trong lòng du khách.
Theo Ban Quản lý Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, hằng năm có hàng trăm đoàn tới đền Kiếp Bạc hầu thánh, điều này cho thấy nhu cầu của người dân trong việc thực hành tín ngưỡng tâm linh. Đặc biệt, mỗi lời văn chầu ngợi ca quê hương, đất nước, ngợi ca sự tích, công trạng của các vị anh hùng dân tộc đều dễ nhớ, lúc rộn ràng, lúc trầm bổng làm dày thêm nét duyên hầu thánh đền Kiếp Bạc.
Ngoài ra, cơ quan quản lý, chính quyền địa phương cần kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch bền vững, giới thiệu diễn xướng hầu Thánh như một sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc. Việc đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, tổ chức chương trình trình diễn quy mô phù hợp sẽ giúp lan tỏa giá trị của di sản, đồng thời bảo đảm tính trang nghiêm, linh thiêng.
“Hầu Thánh ở Kiếp Bạc là tài sản vô giá của văn hóa dân tộc. Chúng tôi đang xây dựng hồ sơ nghiên cứu sâu hơn, đồng thời từng bước đưa diễn xướng này trở thành điểm nhấn sản phẩm du lịch tâm linh của thành phố”, ông Lê Duy Mạnh cho biết.
Trước sự hấp dẫn và ý nghĩa sâu sắc của diễn xướng hầu Thánh, công tác bảo tồn và phát huy cần tiếp tục được sưu tầm, nghiên cứu, chuẩn hóa các giá hầu để lưu giữ trọn vẹn giá trị, tránh biến tướng. Song song với đó, thông qua những câu lạc bộ văn hóa dân gian có thể đưa diễn xướng hầu Thánh vào hoạt động trải nghiệm cho học sinh, sinh viên, để thế hệ trẻ hiểu hơn ý nghĩa giá trị văn hóa lịch sử.
.jpg "Tổ chức Lễ hội mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc trang trọng, quy mô, chuyên nghiệp và có sức lan tỏa rộng rãi")
.png "Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm nay có gì đặc sắc?")
