Cần đón đầu xu hướng
Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 21 của Chính phủ góp phần nâng cao chất lượng các tác phẩm nghệ thuật. Trong ảnh: Một cảnh trong vở diễn "Ba sợi tóc vàng của con quỷ" của Đoàn nghệ thuật Múa rối Hải Phòng. Ảnh: ĐỖ HIỀN
Đại diện Công ty cổ phần phim truyện 1 bộc bạch, thực tế, trong quá trình thực thi không thể áp dụng 100% theo mức quy định tại Nghị định 21. Trên thị trường hiện nay, mỗi tên tuổi của tác giả được "định giá" khác nhau, nhà sản xuất phải chấp thuận theo giá thỏa thuận đối với họ. Trong khi đó, nguồn hình thành của quỹ nhuận bút được tính theo tỷ lệ % của chi phí sản xuất, đối với phim có giá trị chi phí sản xuất thấp thì nguồn của quỹ không thể đủ để chi trả theo giá thỏa thuận. Các chức danh họa sĩ phục trang (bộ phận quan trọng đối với phim đề tài lịch sử, chiến tranh, dân tộc), biên tập và quỹ đầu tư kịch bản không nằm trong quỹ nhuận bút… Còn đối với phim tài liệu, khoa học, mức nhuận bút cho các chức danh sáng tạo là từ 13,72% đến 19,1% giá thành sản xuất phim; tuy nhiên mức chi trả chưa bao giờ đạt mức tối đa (chỉ được chi trả trung bình 14,5%); chưa kể một số chức danh (ngoài 7 chức danh quy định) không có nhuận bút, như biên tập phim, họa sĩ (kỹ xảo điện ảnh)… - đại diện lãnh đạo Trung tâm Điện ảnh, Thể thao và Du lịch Việt Nam bày tỏ. Ở lĩnh vực nhiếp ảnh, Chủ tịch Hội nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam Trần Thị Thu Đông cho rằng, nguồn thu nhập từ nhiếp ảnh chưa đủ lớn, chưa xứng đáng với chi phí đầu tư. Trong các hội nhiếp ảnh, số người cầm máy sáng tác nghệ thuật chuyên nghiệp và dịch vụ mà sống bằng nghề ảnh chiếm tỷ lệ rất ít, ước tính không quá 30%.
Hải Phòng là một trong những địa phương có nhiều chính sách vượt trội trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Những năm qua, các đơn vị nghệ thuật của Hải Phòng thực hiện chi trả cho các tác giả theo Nghị định 21 ở mức cao nhưng thực tế ngân sách thành phố cấp và duyệt chi chỉ bằng 50% giá trị nhuận bút được nhận theo quy định - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai thông tin. Ngoài ra, nhiều chuyên gia, nhà quản lý lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật cũng đánh giá, Nghị định số 21/2015/NĐ-CP ra đời tại thời điểm năm 2015 là một “cánh cửa” mở ra những lựa chọn khoáng đạt, tươi mới hơn cho giới điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh. Trải qua thời gian, tình hình kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến đòi hỏi việc sửa đổi Nghị định phù hợp tình hình mới...
Hoàn thiện hành lang pháp lý
Theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Trần Hoàng, trong những nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý của Việt Nam về quyền tác giả, quyền liên quan, Bộ VHTTDL đang xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 21 (gọi tắt là Nghị định sửa đổi). Theo đó, dự thảo Nghị định sửa đổi gồm 3 điều với nội dung sửa, gồm: Sửa đổi, bổ sung nguyên tắc trả tiền bản quyền, trong đó sửa đổi quy định việc xác định mức tiền bản quyền, việc phân chia tiền bản quyền giữa các đồng chủ sở hữu quyền tác giả; mở rộng quy định về trả tiền bản quyền khi tác phẩm có lợi nhuận, khi làm tác phẩm phái sinh...
Đối với tác phẩm điện ảnh, sửa đổi, bổ sung một số chức danh và nâng một số mức tiền bản quyền; bổ sung quy định nguyên tắc trả tiền bản quyền đối với đối tượng mới là “phim kết hợp nhiều loại hình”; tiền bản quyền khuyến khích do Hội đồng lựa chọn dự án sản xuất phim sử dụng ngân sách nhà nước đánh giá, xác định; việc trả tiền bản quyền cho diễn viên và ekip sáng tạo theo định mức kinh tế - kỹ thuật, trường hợp không có thì thực hiện theo hợp đồng thỏa thuận. Sửa đổi, bổ sung về tiền bản quyền khi trưng bày, triển lãm tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh, trong đó sửa đổi quy định trường hợp trưng bày, triển lãm không mang tính thương mại thì tiền bản quyền do các bên thỏa thuận nhưng không thấp hơn 50% của mức thấp nhất và không vượt quá mức cao nhất của biểu mức; bổ sung quy định trường hợp tác phẩm nhiếp ảnh phái sinh. Về tiền bản quyền đối với tác phẩm sân khấu và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác, bổ sung một số chức danh hưởng tiền bản quyền đối với tác phẩm sân khấu, âm nhạc, múa, chương trình nghệ thuật tổng hợp, quy định dẫn chiếu theo định mức kinh tế - kỹ thuật, trường hợp không có thì thực hiện theo hợp đồng thỏa thuận...
Ông Nguyễn Việt Bách, chuyên viên Cục Bản quyền tác giả thông tin: Dự thảo Thông tư quy định mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan sẽ bao gồm 8 mẫu tờ khai đăng ký quyền tác giả theo các loại hình được quy định tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009; một mẫu tờ khai đăng ký quyền liên quan; một mẫu Giấy Chứng nhận đăng ký quyền tác giả; một mẫu Giấy Chứng nhận đăng ký quyền liên quan...
