Đông đảo người dân xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng) được khám sàng lọc bệnh lao.
(HPĐT)- Theo thống kê của Ban Chỉ đạo chương trình chống lao thành phố, tỷ lệ người mắc lao đa kháng thuốc tại Hải Phòng cao hơn so với trung bình cả nước (ước tính 4% -5% trong tổng số người bệnh lao thu nhận). Sở dĩ số người bệnh lao kháng thuốc ở Hải Phòng cao như vậy là do không ít người bệnh bỏ điều trị, điều trị không đúng, không tuân thủ chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, phần lớn người bệnh mắc lao kháng thuốc là người nghèo, điều kiện kinh tế khó khăn, sự hiểu biết về bệnh và cách phòng, chống còn hạn chế.
Bệnh tái phát sẽ trầm trọng hơn
Từng điều trị bệnh lao phổi 2 lần, nhưng ông Nguyễn Mạnh T., 57 tuổi, ở thị trấn Trường Sơn (huyện An Lão) đều bỏ trị. “Lúc đầu điều trị bệnh lao phổi theo phác đồ, tôi thấy cơ thể nhẹ nhõm, không ho nữa. Điều trị thêm 2 tháng tại bệnh viện, tôi thấy khỏe mạnh, ăn, ngủ tốt. Nhưng sau đó về nhà, vì buồn chán chuyện gia đình nên tôi bỏ thuốc bác sĩ kê, quay lại uống rượu, hút thuốc lá. Mỗi khi buồn, suy nghĩ nhiều, tôi lại uống rượu nhiều. Tuy nhiên, thời gian ngắn sau, tôi thấy sức khỏe suy yếu nghiêm trọng, chân tay run bần bật, không ăn, ngủ được, ho rũ rượi… Được sự động viên của người thân, đợt này tôi quyết tâm chữa khỏi bệnh”, ông T.- người đang điều trị tại Khoa Nội 2 (Bệnh viện Phổi Hải Phòng) bày tỏ.
Là người trực tiếp điều trị cho ông T., bác sĩ chuyên khoa 2 Bùi Tiến Viễn, Trưởng Khoa Nội 2 cho biết: “Đối với người bệnh mắc lao phổi mắc thêm các bệnh khác như đái tháo đường, huyết áp, tim mạch, cộng thêm có tiền sử nghiện rượu như ông T., rất khó khăn trong điều trị. Do người bệnh không tuân thủ quy trình điều trị nên khó càng thêm khó. Người mắc bệnh lao kháng thuốc phải điều trị liên tục với nhiều loại thuốc phối hợp, nếu người bệnh bỏ sót thuốc hoặc không tuân thủ giờ giấc uống thuốc, không thể đạt hiệu quả cao”.
Được biết, lao kháng thuốc là thể bệnh nguy hiểm mà nguyên nhân chính do người bệnh không tuân thủ quy trình điều trị, tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa đủ thời gian điều trị. Quá trình điều trị dở dang, bệnh không khỏi mà còn nhanh tái phát trở lại do vi trùng lao, vi khuẩn, virus xâm nhập dần thay đổi cấu trúc để kháng lại thuốc khiến người mắc bệnh có hệ miễn dịch yếu, sức đề kháng kém, dẫn đến không ngăn chặn được vi trùng lao, vi khuẩn, virus gây bệnh cho cơ thể. Nguy hiểm hơn, có trường hợp siêu kháng thuốc, tức kháng thêm cả kháng sinh thế hệ 2 - loại thuốc dùng để điều trị người bệnh lao kháng thuốc. Không chỉ người bệnh phải chịu hàng loạt tác dụng phụ, gây tổn hại trầm trọng đến sức khỏe, điều trị lao kháng thuốc còn tốn kém gấp hàng chục lần so với bệnh lao thông thường. Tai hại hơn, lao siêu kháng thuốc có phác đồ điều trị khoảng 20 tháng, với những thuốc khá độc tính, gây nhiều tổn hại sức khỏe.
Phối hợp nhiều biện pháp giảm tỷ lệ lao kháng thuốc
Những lần tham dự các hội thảo khoa học lao và bệnh phổi được tổ chức hằng năm tại Hải Phòng, PGS.TS. Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình Chống lao quốc gia nhiều lần nhấn mạnh: lao kháng thuốc và lao siêu kháng thuốc hết sức nguy hiểm đối với cộng đồng. Hiện, Việt Nam là một trong 27 nước có gánh nặng bệnh lao đa kháng thuốc cao trên thế giới. Lao kháng thuốc không chỉ là mối nguy hiểm đối với cộng đồng, mà còn nguy hại đến sức khỏe, mất nhiều thời gian và chi phí điều trị cực kỳ tốn kém. Vì thế, theo ông, để dự phòng lao kháng thuốc, người mắc lao cần tuyệt đối tuân thủ điều trị đúng phác đồ và đủ thời gian.
Để giảm tỷ lệ người mắc bệnh lao kháng thuốc, ngoài kêu gọi ý thức của người bệnh hợp tác, tuân thủ phác đồ điều trị, Chương trình Chống lao quốc gia đang thử nghiệm phác đồ điều trị mới là BpaL cho người bệnh mắc lao siêu kháng thuốc, hoặc không dung nạp hoặc thất bại với phác đồ điều trị lao đa kháng thuốc hiện có. Phác đồ sử dụng các thuốc Bdq, Pa và Lzd, điều trị trong 6 tháng và có thể kéo dài thời gian điều trị đến 9 tháng. “Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo, phác đồ BPaL có hiệu quả điều trị lên tới 90%, được khuyến cáo triển khaitrong chương trình chống lao của nhiều quốc gia. Theo phác đồ mới này, Chương trình Chống lao quốc gia đề nghị điều trị ít nhất cho 100 người bệnh nội trú trong thời gian một tháng. Sau khi có kết quả, rút kinh nghiệm trong điều trị, chương trình báo cáo với Bộ Y tế về việc thay đổi phác đồ điều trị mới, áp dụng trên toàn quốc”, bác sĩ Nhung thông tin.
Còn theo Giám đốc Sở Y tế Hải Phòng Trần Anh Cường, năm 2021, Chương trình chống lao thành phố tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm: duy trì triển khai bảo đảm chất lượng các hoạt động xét nghiệm, phát hiện, quản lý, điều trị người bệnh lao; tăng cường sàng lọc, phát hiện và điều trị người bệnh lao kháng đa thuốc; sàng lọc, chẩn đoán, điều trị dự phòng lao cho trẻ em; bảo đảm cung ứng sinh phẩm xét nghiệm và thuốc cho các quận, huyện... Trong đó, tiếp tục triển khai thí điểm điều trị Bedaquilin cho người bệnh lao kháng thuốc (gồm cả phác đồ ngắn hạn và dài hạn)./.
Bài và ảnh: Việt Hoàng
